Τα δύο είδη τού “Φόβου Θεού”: α) των αρχαρίων τής ευσέβειας, και β) των τελειωμένων αυτής.

 Διδαχή Αββά Δωροθέου (6^ος αιών).

«Οι αρχάριοι αγαπούν τον Θεό από φόβο.

Οι τελειωμένοι φοβούνται τον Θεό από αγάπη».

Λέγει ο άγιος Απόστολος Ιωάννης στις καθολικές επιστολές, «η τελεία αγάπη απομακρύνει το φόβο». Τί θέλει τάχα να μας σημάνει με αυτό ο άγιος; Για ποιά αγάπη ομιλεί και για ποιό φόβο; Ο προφήτης λέγει στον ψαλμό «φοβηθήτε τον Κύριο όλοι οι άγιοί του». Ευρίσκομε δε στις άγιες Γραφές κι' άλλα πολλά τέτοια. Εάν λοιπόν και οι άγιοι, που τόσο αγαπούν τον Κύριο, τον φοβούνται, πώς λέγει, «η αγάπη απομακρύνει τον φόβο»; Ο άγιος θέλει να μας δείξει ότι υπάρχουν δύο φόβοι, ένας εισαγωγικός και ένας τέλειος, και ότι ο μεν πρώτος ταιριάζει στους αρχαρίους, θα έλεγε κανείς, τής θεοσέβειας, ο δε άλλος ταιριάζει στους τελειωμένους που έφθασαν στο

μέτρο της αγίας αγάπης. Φέρω για παράδειγμα το εξής. Κάποιος κάνει το θέλημα του Θεού από τον φόβο της τιμωρίας αυτός, όπως είπαμε, είναι ακόμη αρχάριος, αυτός δεν κάνει το καλό για το ίδιο το καλό αλλά από τον φόβο των κτυπημάτων. Άλλος όμως κάνει το θέλημα του Θεού επειδή αγαπά το Θεό, επειδή αγαπά ειδικώς το να ευαρεστεί τον Θεό. Αυτός γνωρίζει τί είναι καθ' εαυτό το καλό, αυτός γνωρίζει τί είναι το να είναι μαζί με το Θεό. Αυτός λοιπόν είναι εκείνος που έχει την αληθινή αγάπη που ο άγιος χαρακτηρίζει τελεία, και αυτή η αγάπη τον φέρει στον τέλειο φόβο. Δηλαδή αυτός φοβείται και φυλάττει το θέλημα του Θεού όχι πλέον για τις πληγές, όχι πλέον για να μη τιμωρηθεί, αλλά, όπως είπαμε, επειδή ε γεύτηκε την γλυκύτητα τού να είναι μαζί με το Θεό, φοβείται μη εκπέσει από αυτήν, φοβείται μη την στερηθεί. Αυτός λοιπόν ο τέλειος φόβος, ο γεννώμενος από την αγάπη, απομακρύνει τον εισαγωγικό φόβο. Και γι' αυτό λέγει ότι η αγάπη απομακρύνει το φόβο. Είναι δε αδύνατο να έλθει ο τέλειος φόβος, παρά μόνο δια του εισαγωγικού.

Φιλοκαλία των Νηπτικών και Ασκητικών. Πατερικαί Εκδόσεις “Γρηγόριος ο Παλαμάς”, τόμ. 12, σελ. 330.

Παρουσίαση Γ.Τ.Α.