Τετάρτη 12 Ιουνίου 2024

Η περίφημη βυζαντινή μονή τής Αναλήψεως του Χριστού στην Κορομηλιά Καστοριάς, ερειπωμένη σήμερα.

 Η γεωγραφική θέση, η ανάπτυξη και η ερήμωση της Μονής.

    Η περιοχή της Καστοριάς διέθετε εν λειτουργία, κατά τους χρόνους της ένδοξης βυζαντινής αυτοκρατορίας αρκετά πολυάνθρωπα και αξιόλογα μοναστήρια. Ένα απ’ τα μοναστήρια αυτά ήταν της Αναλήψεως του Χριστού, το οποίο βρισκόταν απέναντι απ’ το σημερινό χωριό της Κορομηλιάς, πλησίον του μεσαιωνικού οικισμού της Άνω Σλίβενης. Πιο συγκεκριμένα, η εν λόγω ιερά μονή της Αναλήψεως του Κυρίου ήταν κτισμένη σε απόσταση 4 χιλιομέτρων βορείως της Κορομηλιάς, στην τοποθεσία «Αρματωλός», εντός ή πλησίον ενός ανώνυμου οχυρωματικού οικισμού, που τα ερείπιά του εντοπίστηκαν κι ερευνήθηκαν πριν από μερικά χρόνια στο μέσον περίπου της παράπλευρης διαδρομής του φαραγγιού του Λαδοπόταμου, στην κορυφή ενός ομαλού εξάρματος της δυτικής όχθης του. Η θέση του εν λόγω ανώνυμου οικισμού, που καταλάμβανε συνολική έκταση 20 στρεμμάτων περίπου, ήταν και είναι κομβική, καθότι απ’ το σημείο εκείνο διέρχεται η συντομότερη και ασφαλέστερη οδός, που ένωνε ανέκαθεν την περιοχή του Άργους Ορεστικού κι ευρύτερα της νοτίου Ελλάδος με τη Βόρειο Ήπειρο και την Πελαγωνία.

    Οι αρχαιολογικές ανασκαφές και οι συναφείς έρευνες, που έγιναν στα ερείπια του συγκεκριμένου οχυρού οικιστικού συνόλου, καθώς και στον περιβάλλοντα χώρο του, κατέδειξαν, ότι επρόκειτο για ένα εκτεταμένο συγκρότημα κτιρίων (ναός, κελιά, αποθήκες, κ. ά.), που περιβαλλόταν από ισχυρό αμυντικό τείχος. Οι ίδιες ανασκαφές και έρευνες έδειξαν επίσης, ότι το εν λόγω κατοικημένο οχυρό είχε κατά τη μεσαιωνική περίοδο διπλή αποστολή κι εκτελούσε ανάλογη υπηρεσία. Συγκεκριμένα, ήταν πρωτίστως ένα φημισμένο αμυντικό και μοναστικό κέντρο, που προστάτευε τους υπερασπιστές του και τους περίοικους απ’ τους βάρβαρους επιδρομείς και που φώτιζε με την πνευματικότητά του όλους τους κατοίκους της, Άνω Μακεδονίας, ενώ δευτερευόντως αποτελούσε έναν ιδιότυπο εμπορικό σταθμό, που παρείχε βοήθεια και φιλοξενία στους διερχόμενους απ’ εκεί ταξιδιώτες και πραματευτάδες.

    Οι προαναφερόμενες σημαντικές υπηρεσίες των φρουρών κατοίκων τού περιγραφόμενου οικισμού, καθώς και των στελεχών της εκεί μονής της Αναλήψεως, προς τους προσκυνητές και τους μετακινούμενους εμπόρους, υπήρξαν φυσικά ανταποδοτικές κι ως εκ τούτου συνέβαλαν στην οικονομική τους ενδυνάμωση κι ευρωστία. Ειδικώς το μοναστήρι τής Αναλήψεως κατόρθωσε μ’ αυτόν τον τρόπο (την παροχή ανταποδοτικών υπηρεσιών) ν’ αποκτήσει αξιόλογη περιουσία, κινητή και ακίνητη. Όμως, αυτή η οικονομική του ενδυνάμωση είχε και τ’ αρνητικά της αποτελέσματα. Κατά τη μετέπειτα περίοδο της Τουρκοκρατίας, ενόχλησε υπερβολικά τους Οθωμανούς κατακτητές κι ενίσχυσε την αρπακτική διάθεση των Τουρκαλβανών ληστών, οι οποίοι κινήθηκαν πολλάκις εναντίον του και κατόρθωσαν περί το έτος 1716, παρά την πείσμωνα αντίσταση των μοναχών του, να το καταστρέψουν ολοκληρωτικά.

    Η εξεταζόμενη μονή τής Αναλήψεως είχε κατά την περίοδο της μεγάλης ακμής της τρεις εξαρτημένες της σκήτες. Η πρώτη σκήτη ήταν των Ταξιαρχών και βρισκόταν περίπου 200 μ. πλησίον της, στους πελώριους βράχους τής κοίτης του περιρρέοντος Λαδοπόταμου, εντός απρόσιτου σπηλαίου. Η σκήτη αυτή είχε στην είσοδό της έναν ισχυρό αμυντικό πύργο, που σώζεται ερειπωμένος μέχρι σήμερα.

Η δεύτερη σκήτη ήταν του Αγίου Νικολάου και βρισκόταν λίγα χιλιόμετρα μακριά απ' τη μονή, στην απέναντι πλευρά του Λαδοπόταμου, εκεί που βτρίσκεται σήμερα το διάδοχό της μοναστήρι του Αγίου Νικολάου και Αναλήψεως του Κυρίου, Κορομηλιάς.

Η τρίτη σκήτη ήταν κτισμένη περί τα 20 χιλιόμετρα δυτικώς τής μητρικής της μονής, στον κάμπο του Δενδροχωρίου Καστοριάς, και ήταν αφιερωμένη στην Αγία Παρασκευή.

    Τέλος, η τέταρτη σκήτη βρισκόταν σε απόσταση 25 χιλιομέτρων περίπου βορείως τής θεματικής μονής, κοντά στο σημερινό Βατοχώρι Φλώρινας και ήταν αφιερωμένη στην Παναγία - Ζωοδόχο Πηγή.

Οι περισσότεροι απ’ τους τότε μοναχούς της παρουσιαζόμενης Μονής Αναλήψεως του Κυρίου Κορομηλιάς (Σλίβενης) κατέφυγαν λίγο πριν την πυρπόληση του μοναστηριού τους στην παρακείμενη και απροσπέλαστη για τους εχθρούς σπηλαιώδη σκήτη των Ταξιαρχών κι έτσι κατόρθωσαν να διασωθούν. Αμέσως μετά χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες και ίδρυσαν, κατ’ αντιστοιχία στις τρεις υπόλοιπες απ' τις αναφερόμενες σκήτες, τα γειτονικά μοναστήρια, του Αγίου Νικολάου και Αναλήψεως του Κυρίου Κορομηλιάς που υπάρχει σήμερα, της Αγίας Παρασκευής Δενδροχωρίου που καταστράφηκε περί το έτος 1955, και της Ζωοδόχου Πηγής Βατοχωρίου που είναι στις ημέρες μας εγκαταλειμμένο.

Γ.Τ.Α.

Σημείωση – Παρατήρηση.

    Τα περισσότερα απ' τα εδώ παρουσιαζόμενα ιστορικά - πληροφοριακά στοιχεία για την ερειπωμένη ιερά μονή Αναλήψεως του Κυρίου Κορομηλιάς ελήφθησαν από γραπτές πηγές, τα λοιπά (στοιχεία) αποτελούν λογικά συμπεράσματα στηριζόμενα σε ανάλογά τους ισχυρά δεδομένα.





Πέμπτη 6 Ιουνίου 2024

Η νοητή μετάβαση των Χριστιανών στο Όρος των Ελαιών προς συνάντηση τού αναλαμβανόμενου Χριστού ταυτίζεται και συντελείται με την ψυχική ανάβασή τους στο νοητό Όρος των Αρετών, που επιτυγχάνεται μόνον με τη βοήθειά Του (τού Κυρίου).

   

     Το θαυμαστό γεγονός τής Ανάληψης τού Χριστού, που έγινε 40 ημέρες μετά την Ανάστασή Του στο όρος των Ελαιών, παρουσία τής μητέρας Του Θεοτόκου, των Μαθητών Του, και πλήθους αγγέλων, ενέχει πνευματικό περιεχόμενο που περιλαμβάνει υψηλά νοήματα και σωτήριες αλήθειες. Τα εν λόγω νοήματα και οι αλήθειες κοινοποιούνται από την Εκκλησία μας στα πιστά μέλη της με τα σοφά συγγράμματα των Πατέρων της, με τους εμπνευσμένους εκκλησιαστικούς ύμνους και με τις θεόπνευστες αγιογραφίες των ναών της. Ένας απ' τους εν λόγω ύμνους (: τροπάριο), με τον οποίον η Ορθόδοξη Εκκλησία συμβουλεύει, παρακινεί και προτρέπει τους πιστούς της να μεταβούν νοερώς στο Όρος των Ελαιών και να ιδούν τον Κύριο να ανυψώνεται στην πατρική δόξα Του, παρατίθεται ακολούθως μαζί με την νεοελληνική παράφρασή του:

Τροπάριον Πεντηκοσταρίου.

Δεύτε συνανέλθωμεν πιστοί επί το μετέωρον όρος των Ελαιών, και εκεί ώσπερ οι Απόστολοι, συνανερχόμενοι, και εις ύψος επάραντες, καρδίας και φρένας, ίδωμεν τον Κύριον, νυν εποχούμενον. Όθεν και ημείς ευχαρίστως, χαίροντες βοήσωμεν. Δόξα τη ση Αναλήψει Πολυέλεε.

    Απόδοση τροπαρίου στη Νεοελληνική γλώσσα.

Ελάτε πιστοί να μεταβούμε όλοι μαζί στο πνευματικό και μετέωρο όρος των Ελαιών και εκεί, όπως τότε οι Απόστολοι, αφού ανέλθουμε μαζί τους νοερώς και αφού ανυψώσουμε την καρδιά και το νου μας, να ιδούμε και τώρα τον Κύριο να ανυψώνεται στην πατρική δόξα Του. Γι’ αυτό ας αναφωνήσουμε κι εμείς με ευχαρίστηση: Δόξα στην αγία σου Ανάληψη, πολυέλεε Κύριε.

Η αγία Εκλησία μας με ένα άλλο επίσης υπέροχο τροπάριο τής μεγάλης εορτής τής Ανάληψης τού Κυρίου αποκαλύπτει στους Χριστιανούς, ότι η επιδιωκόμενη νοητή ανάβασή τους στο 'Ορος των Ελαιών και η επιθυμητή συνάντησή τους με τον Αναλαμβανόμενο Χριστό μπορεί να επιτευχθεί με την ψυχική ανάβασή τους στο Όρος των Αρετών, που επιτυγχάνεται μόνον με τη ανάλογη βοήθειά Του. Το εν λόγω δεύτερο τροπάριο έχει σε κείμενο και παράφρασή του ως εξής:

Υπακοή (: τροπάριο) τής Αναλήψεως.

Πώς αναβήσομαι, εις το όρος των αρετών;

πώς εισελεύσομαι εις τον τόπον των αγαθών;

τής αμαρτίας αντιπραττούσης,

τής μετανοίας μη συντρεχούσης;

Αλλ’ ότι οδός υπάρχεις δικαιοσύνης Αυτός,

γενού μοι προς σωτηρίαν,

Χριστέ ο Θεός και σώσον με.

Παράφραση της Υπακοής στη νεοελληνική γλώσσα.

Πώς να ανεβώ στο όρος των αρετών;

πώς να εισέλθω στον τόπο των αγαθών (: στον παράδεισο);

ενώ η αμαρτία με αντιμάχεται

και η μετάνοια δεν με βοηθάει; (επειδή είναι επιφανειακή;)

Αλλά καθότι εσύ Χριστέ ο Θεός είσαι η οδός της δικαιοσύνης,

Θέλω να με καταστήσεις άξιον της σωτηρίας

και να με σώσεις.

Γιώργος Τ. Αλεξίου.



Τρίτη 4 Ιουνίου 2024

“Η Παναγία λύουσα τους κόμπους τής ζωής”. Μία σύγχρονη θεομητορική εικόνιση τής Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.

 

    Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία έχει και παρουσιάζει για τιμητική προσκύνηση στα πιστά μέλη της πολλές και σημαντικές εικόνες τής Παναγίας διαφόρων εικονιστικών τύπων. Ένας απ' τους εν λόγω τύπους, που είναι γνωστός με την ονομασία “Η Παναγία λύουσα τους κόμπους της ζωής”, εμφανίζει τη Θεοτόκο να κρατά στα άσπιλα χέρια της μία συμβολική κορδέλα με πολλούς κόμπους, τους οποίους λύνει με επιτυχία.

    Η πρωτότυπη εικόνα αυτού του εικονιστικού τύπου φιλοτεχνήθηκε περί το έτος 1700 μάλλον από τον φημισμένο ζωγράφο Johann Melchior-Georg Schmindler και βρίσκεται στο ναό του Αποστόλου Πέτρου τής πόλης Άουγκσμπουργκ Γερμανίας. Ο δημιουργός τής παράστασης εμνεύστηκε το θέμα της από την ακόλουθη ρήση – διδαχή του αγίου Ειρηναίου της Λυών (130 – 202 μ.Χ.): «Ο κόμπος της ανυπακοής τής Εύας λύθηκε με την υπακοή τής Παρθένου Μαρίας. Ό,τι έδεσε η Εύα μέσω τής απιστίας, η Παρθένος Μαρία το έλυσε μέσω τής πίστης».

    Οι Χριστιανοί που προσεύχονται εμπρός στις εικόνες τής Παναγίας τού εξεταζόμενου τύπου αποδέχονται, ότι η κορδέλα που κρατάει η εικονιζόμενη Θεοτόκος στα χέρια της είναι συμβολική και ότι παρουσιάζει εικαστικώς την επίπονη ζωή των ανθρώπων εδώ στη γη. Αποδέχονται επίσης, ότι οι πολύπλοκοι κόμποι τής υπόψη κορδέλας συμβολίζουν τα περιπλεγμένα προβλήματα και βάσανα που αντιμετωπίζουν όλοι οι άνθρωποι στον παρόντα βίο τους και γι' αυτό ζητούν από την εικονιζόμενη Παναγία, η οποία βοηθάει όλους τους Χριστιανούς που την επικαλούνται σχετικώς, να τους ξεμπερδέψει (τους κόμπους), για να γλυτώσουν απ' όλες τις αντιξοότητες και συμφορές τής ζωής.

Γ.Τ.Α.

Τροπάριο του Παρακλητικού Κανόνος αναφέρον την Παναγία ως λύουσα τους “κόμπους τής ζωής”.

Πάντων θλιβομένων η χαρά, και αδικουμένων προστάτις,

και πενομένων τροφή, ξένων τέ παράκλησις,

και βακτηρία τυφλών, ασθενούντων επίσκεψις,

καταπονουμένων, σκέπη και αντίληψις,

και ορφανών βοηθός,

Μήτερ του Θεού του Ύψιστου,

Συ Υπάρχεις Άχραντε σπεύσον,

δυσωπούμεν ρύσασθαι τους δούλους Σου.


Σημείωση.  Όλες οι εδώ παρατιθέμενες εικόνες ελήφθησαν από το Διαδίκτυο.