Δύο τοιχογραφημένες εικονίσεις με πολύ σημαντικό περιεχόμενο στον μεταβυζαντινό ναό τού Αγίου Νικολάου τού Καρύβη Καστοριάς, έτ. 1711.

     Ο ναός τού Αγίου Νικολάου του Καρύβη που βρίσκεται στην παραδοσιακή συνοικία Ντολτσό τής Καστοριάς οικοδομήθηκε και αγιογραφήθηκε κατά το έτος 1711.  Εντός του σώζονται, ένα υπέροχο ξυλόγλυπτο και χρωματισμένο τέμπλο, καθώς κι αρκετές αξιοπρόσεκτες τοιχογραφίες τής ίδιας εποχής. Το θεολογικό περιεχόμενο των αναφερόμενων τοιχογραφιών είναι υψηλό, η διατήρησή τους όμως είναι δυστυχώς μέτρια.

    Δύο απ’ τις εν λόγω τοιχογραφίες, που βρίσκονται μαζί με αρκετές άλλες  εν σειρά στον ανατολικό τοίχο τού Αγίου Βήματος τού υπόψη ναού, εξετάζονται ακολούθως. Πρόκειται για τις τοιχογραφίες, τής πρόσκλησης στη Θεία Κοινωνία και τής Παραβολής των Βασιλικών Γάμων,  ( Ματθ. κβ’, 1 - 14).

1) Η τοιχογραφία τής πρόσκλησης στη Θεία Κοινωνία είναι συμβολική και αντιπροσωπευτική τής Θείας Λειτουργίας που τελείται κατά την διάρκεια όλων των αιώνων στους ναούς  τής Ορθόδοξης Εκκλησίας όλης της γης.  Στην τοιχογραφία αυτή εικονίζονται δύο Άγγελοι με φωτοστέφανα  και με χλαμύδα ριγμένη στην πλάτη τους,  να στέκονται όπισθεν μίας  Αγίας Τράπεζας  με κιβώριο, να κρατούν υψωμένο στο χέρι τους ένα Άγιο Ποτήριο εμπεριέχον τη Θεία Κοινωνία, δηλαδή το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, και να το δεικνύουν και προτείνουν στους Χριστιανούς  που βρίσκονται εκατέρωθεν αυτής (τής Αγίας Τράπεζας).

    Η περιγραφόμενη παράσταση τής πρόσκλησης στη Θεία Κοινωνία συνδέεται νοηματικώς και θεολογικώς με την παραπλεύρως της ευρισκόμενη τοιχογραφία τής  Παραβολής των Βασιλικών Γάμων, καθόσον η Θεία Λειτουργία αποτελεί, κατά τη διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας,  το συμπόσιο των Βασιλικών Γάμων, στο οποίο μετέχουν προληπτικά και πραγματικά εδώ στη γη όλοι οι πιστοί που κοινωνούν επαξίως το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Το περιεχόμενο τής  εν λόγω σπουδαίας Παραβολής έχει ως ακολούθως.

2)  Ένας Βασιλιάς {: υπονοείται ο Θεός) πάντρευε τον γιό του κι  ετοίμασε γι’ αυτό το χαρμόσυνο  γεγονός  ένα μεγάλο και πλούσιο συμπόσιο {: υπονοείται η Βασιλεία των Ουρανών). Κατόπιν προσκάλεσε δύο φορές πολλούς επιφανείς συμπολίτες του να προσέλθουν στο  συμπόσιο.  Όλοι όμως οι καλεσμένοι του αρνήθηκαν την πρόσκληση, προβάλλοντας διάφορες κοσμικές δικαιολογίες (χωράφια, ζώα, γάμους). Κατόπιν τούτου ο οικοδεσπότης οργίστηκε κι έστειλε τους υπηρέτες του να τιμωρήσουν τους ακατάδεκτους συμπολίτες του, προσκάλεσε δε αμέσως στο παρατιθέμενο γαμήλιο τραπέζι τους φτωχούς, τους αναπήρους και τους περιθωριοποιημένους ανθρώπους τής κοινωνίας, που προσήλθαν προθύμως και απόλαυσαν τα εκλεκτά εδέσματά του.

    Όμως,  μεταξύ αυτών που μετείχαν στο βασιλικό Συμπόσιο υπήρξε κι ένας που είχε προσέλθει χωρίς το απαραίτητο ένδυμα γάμου. Αυτόν τον εντόπισε ο οικοδεσπότης Βασιλιάς και για την απαράδεκτη αμέλειά του θύμωσε πολύ, τον πέταξε έξω και τον τιμώρησε σκληρά.

    Στην προαναφερόμενη  εικαστική απόδοση τής εξεταζόμενης Παραβολής των Βασιλικών Γάμων παρουσιάζεται ένας πλούσιος οικοδεσπότης με βασιλική αμφίεση και με ανάλογο στέμμα στην κεφαλή του, να στέκεται  πίσω από ένα τραπέζι δείπνου με πολλά εδέσματα, που γεύονται οκτώ καλεσμένοι επίσης με στέμματα κι ενδύματα γάμου, οι οποίοι κάθονται ολόγυρα σ’ αυτό (στο τραπέζι). Τον οικοδεσπότη υπηρετούν τέσσερις άγγελοι με πτερά κι ένας υπηρέτης του.

    

    Στην κάτω δεξιά γωνία της παράστασης είναι ζωγραφισμένο ένα σπήλαιο με δύο ανθρώπους εντός του, οι οποίοι εικονίζονται πεσμένοι μπρούμυτα και με ευτελή ενδυμασία. Τους ανθρώπους αυτούς τους λογχίζουν δύο άγγελοι που στέκονται όρθιοι επάνω από το υπόψη σπήλαιο.

    Το παρόν κείμενο θα κλείσει με το ψυχοσωτήριο συμπέρασμα που αναφέρθηκε κι επισημάνθηκε από τον Κύριο και που προκύπτει απ’ την εξέταση τής παραβολής των Βασιλικών Γάμων : «Πολλοί εισί κλητοί, ολίγοι δε εκλεκτοί», δηλαδή, «πολλοί είναι οι προσκεκλημένοι στη βασιλεία του Θεού, αλλά ολίγοι είναι οι εκλεκτοί, που δέχονται με ευγνωμοσύνη την ανάλογη πρόσκληση και προετοιμάζονται όπως πρέπει για την είσοδό τους σ’ αυτήν (στη βασιλεία του Θεού)», ( Ματθ. κβ’ 14).

Κείμενο Γιώργου Τ. Αλεξίου.

 

Αναγκαία κι επιτακτική η διάκριση ανάμεσα στην κοσμική / πολιτική εξουσία και στη θρησκευτική / πνευματική τοιαύτη. Οι εχέφρονες Αρχιερείς δεν αναμιγνύονται σε ενδοορθόδοξες διαμάχες και πολεμικές αναμετρήσεις.

 

    Οι απευκταίες διαμάχες και πολεμικές συγκρούσεις μεταξύ Ορθόδοξων λαών και κρατών,  όπως είναι αυτές που διεξάγονται σήμερα στη μαρτυρική ορθόδοξη Ουκρανία, δημιουργούνται, διαχειρίζονται και συντηρούνται, κατά κανόνα,  απ’ τον “Καίσαρα”, δηλαδή από αθεόφοβους πολιτικούς αξιωματούχους των αντίστοιχων κρατών. Ως εκ τούτου, στους αναφερόμενους πολιτικούς ανήκει, και  ορθώς αποδίδεται σ' αυτούς από  τον πιστό λαό, η αποκλειστική ευθύνη τής έναρξης και τής διεξαγωγής των εν λόγω συγκρούσεων,  και απ’ τους ίδιους πολιτικούς πρέπει όλοι οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί να απαιτούμε τον τερματισμό τους.

    Η ανάμειξη Αρχιερέων τής Ορθόδοξης Εκκλησίας σε ενδοορθόδοξες συγκρούσεις ως οι προαναφερόμενες τούς καθιστά μέρος αυτού του  προβλήματος,  επιφυλάσσει δε και προκαλεί  στους ίδιους Αρχιερείς και στο υπ’ αυτών  χριστεπώνυμο πλήρωμα πολλά και μεγάλα δεινά,  σαν τα  δεινά  που προκάλεσε στη Δυτική Μακεδονία η ανάλογη ανάμειξη Κληρικών στον Μακεδονικό Αγώνα {έτ. 1904 – 1908).  

Γιώργος Τ. Αλεξίου  

Ορισμένα τινά απ’ τα πολλά σωστά και νόμιμα που επιτρέπεται μεν να πράττουν οι αξιωματούχοι τής Εκκλησίας και τής Πολιτείας, που όμως δεν τους συμφέρει να τα πράττουν.

 

«Πάντα μοι έξεστιν αλλ' οὐ πάντα συμφέρει» (Α΄ Κορ. 6,12).

1)     Φωτογραφίσεις Αξιωματούχων με διάφορα πρόσωπα και σύνταξη και επίδοση συστατικών επιστολών τους γι’ αυτά.

    Οι Εκκλησιαστικοί και πολιτικοί αξιωματούχοι δεν είναι φρόνιμο να φωτογραφίζονται με οποιονδήποτε άνθρωπο τούς το ζητήσει. Μπορεί ο εν λόγω άνθρωπος να υποπέσει αργότερα σε κάποιο σοβαρό ηθικό ή νομικό παράπτωμα και οι εφημερίδες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να αναρτήσουν αυτήν τη συγκεκριμένη φωτογραφία τους και να τη συνοδεύσουν με την τυχόν υπάρχουσα συστατική επιστολή τού Αξιωματούχου προς (για) τον εν λόγω άνθρωπο.

Επίσης, οι αξιωματούχοι πρέπει να προσέχουν πολύ το φόντο τού χώρου όπου φωτογραφίζονται. Μπορεί να ληφθεί μία φωτογραφία τους, στην οποία να εμφανίζεται στα νώτα τους ή υπεράνω τής κεφαλής τους η καρικατούρα κάποιου ακατάλληλου εμβλήματος, συμβόλου, τοπόσημου κ.ά.

...................................

2)     Θερινή διαμονή φιλοχρήματου λαϊκού ανθρώπου σε Μοναστήρι τού Αγίου Όρους.

Αφήγηση ψευτοθεοσεβούμενου:

«Κάθε καλοκαίρι μεταβαίνω τάχα ως ευλαβικός προσκυνητής και με ανάλογη συστατική επιστολή σε κάποιο μοναστήρι τού Αγίου Όρους, φιλοξενούμαι στο καλύτερο κελί του, “αράζω” εκεί 10 ημέρες, με υπηρετούν “τα Καλογέρια” του, και γενικώς την περνάω σαν βασιλιάς...» !

....................................

3)     Παράπονο απ’ τον πατέρα ενός μοναχού ευρισκόμενου στο Άγιο Όρος:

«Εμείς δάσκαλε, στείλαμε τα παιδιά μας στο Άγιον Όρος για να γίνουν Μοναχοί και όχι ξενοδοχοϋπάλληλοι ! Ποιο ξενοδοχείο στην Ελλάδα φιλοξενεί 23 χιλιάδες άτομα το χρόνο;».

......................................

4)     Τραπεζώματα ανώτερων κληρικών και “συνεργατών” τους

σε μοναστήρια.

Αφήγηση λαϊκού “Μοναστηριάρχη” {: Ευσεβής Χριστιανός βοηθός τής Μονής}:

    "Οι κατάκοπες αδελφές τής (τάδε) ιεράς μονής παρέθεσαν (πριν από μερικά χρόνια) γεύμα σε ανώτερο κληρικό, ο οποίος όμως τις επέπληξε επειδή δεν κάλεσαν στο γεύμα και ορισμένους “παντελονάδες” υποκριτές ”συνεργάτες” του για να συμφάγουν μ’ αυτόν !...".

Γιώργος Τ. Αλεξίου

Η ορθή επιλογή απ’ τους Αξιωματούχους τής Πολιτείας μας και τής Εκκλησίας των συνεργατών τους.

     

    Οι αξιωματούχοι τής Πολιτείας μας  και τής εκκλησίας επιτρέπεται – επιβάλλεται να προσλαμβάνουν και να έχουν ως συνεργάτες και βοηθούς τους στο σοβαρότατο έργο που επιτελούν αποκλειστικώς και μόνον ικανούς και τίμιους ανθρώπους. Οι άνθρωποι αυτοί πρέπει επιπλέον και απαραιτήτως να αναγνωρίζονται ως τέτοιοι και να είναι απολύτως αποδεκτοί και από τον λαό, που έχει αλάνθαστο κριτήριο. Εάν κάποιος απ’ τους εν λόγω συνεργάτες, ειδικώς των Μητροπολιτών, είναι "υποκριτής θεοσεβούμενος”, συμφεροντολόγος και “άγιος φιλάργυρος", ή υποπέσει σε ένα σοβαρό παράπτωμα, επιβάλλεται ν’ απομακρυνθεί αμέσως απ’ τη θέση του, για να μην ισχύσει αυτό που αναφέρει ο αρχαίος ποιητής Θέογνις: «Ήν δὲ κακοίσιν συμμίσγης, απολείς και τον εόντα νόον», δηλαδή, «Αν συναναστρέφεσαι με κακούς, πονηρούς και συμφεροντολόγους ανθρώπους, θα χάσεις και το δικό σου μυαλό (τη δική σου λογική και φρόνηση)».

Γιώργος Τ. Αλεξίου.

Οι προσκυνηματικές εκδρομές είναι λίαν ψυχωφελείς κι επιθυμητές, ενέχουν όμως και σοβαρούς κινδύνους, κυρίως για τους διοργανωτές και τους επικεφαλής τους όταν είναι κληρικοί.

 

    Όλες οι καλοπροαίρετες εκδρομές κι εκδρομικές επισκέψεις, ατομικές και ομαδικές, Συλλόγων, Ομάδων, Ενοριών κ.ά. είναι ωφέλιμες και λυσιτελείς για τους (στους) συμμετέχοντες κι ένεκα τούτου είναι λίαν επιθυμητές απ’ αυτούς. Βεβαίως, σε όλες τις επισκέψεις κι εκδρομές καραδοκεί πάντα ο κίνδυνος κάποιου σχετικού ατυχήματος. Εάν δε “κακή τη τύχη” συμβεί  ένα αντίστοιχό τους ατύχημα, ο παθών εκδρομέας ή κάποιος συγγενής του, θα αναζητήσει, ως συνήθως, και θα εντοπίσει τον διοργανωτή και τον υπεύθυνο τής εκδρομής, θα επιρρίψει σ’ αυτούς το ανάλογο φταίξιμο, και θα τους ζητήσει τις δικαιούμενες αποζημιώσεις, κ.λ.π., κ.λ.π. Για τον λόγο αυτόν, ο γράφων Γιώργος Τ. Αλεξίου έχει τη στέρεα και αναντίρρητη άποψη, ότι ειδικώς οι προσκυνηματικές επισκέψεις κι εκδρομές των Ενοριών πρέπει να διοργανώνονται από έναν ικανόν προς τούτο πιστόν λαϊκόν ενορίτη, που θα είναι και ο επικεφαλής τους, καθότι, αν την οργανώσει και ηγηθεί αυτής ένας Κληρικός, όποιος κι αν είναι αυτός, και συμβεί κάποιο θανατηφόρο ατύχημα, ο εν λόγω Κληρικός θα αντιμετωπίσει σίγουρα  μεγάλο πρόβλημα απ’ τους Χριστιανούς τής ενορίας του, και όχι μόνον.

Γιώργος Τ. Αλεξίου.

Σημείωση.

    Χαρακτηριστικό παράδειγμα τραγικού δυστυχήματος σε προσκυνηματική επίσκεψη αποτελεί η πτώση την 11η Σεπτεμβρίου 2004 στρατιωτικού ελικοπτέρου Σινούκ σε θαλάσσια περιοχή νοτίως του Αγίου Όρους, στο οποίο κατευθυνόταν, που είχε ως αποτέλεσμα (η πτώση) το θάνατο 17 επιβαινόντων σ΄ αυτό, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Ελληνορθόδοξος Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πέτρος.

Περί των Κληρικών που οδηγούν αυτοκίνητο και που μεταφέρουν τους επιβάτες του.

 «Πάντα μοι έξεστιν αλλ' οὐ πάντα συμφέρει» (Α΄ Κορ. 6,12).

    Όπως όλοι οι άνθρωποι, έτσι και οι Κληρικοί τής αγίας Εκκλησίας μας, έχουν το νόμιμο δικαίωμα να αποκτούν αυτοκίνητο, να το οδηγούν οι ίδιοι και να μεταφέρουν μ΄ αυτό επιβάτες. Βεβαίως,  οι Κληρικοί που προβαίνουν σ’ αυτές τις επιτρεπόμενές τους ενέργειες διατρέχουν τον συνεχή κίνδυνο θανατηφόρου ατυχήματος, αυτόν ακριβώς που διατρέχουν όλοι οι οδηγοί τροχοφόρων οχημάτων. Ο αναφερόμενος κίνδυνος όμως, δυστυχώς, είναι για τους κληρικούς πολύ μεγαλύτερος απ’ τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν από (για) ανάλογο ατύχημα οι λαϊκοί Χριστιανοί. Συγκεκριμένως, εάν κάποιος Κληρικός από απροσεξία χτυπήσει με το αυτοκίνητό του και φονεύσει άθελά του έναν άνθρωπο δημιουργείται αυτομάτως, συν τοις άλλοις, και σοβαρότατο κώλυμα στην ιεροσύνη του. Ο εν λόγω άτυχος κληρικός χάνει την απαραίτητη πνευματική καθαρότητα τέλεσης τής Θείας Ευχαριστίας και των λοιπών Ιερών Μυστηρίων, αποσχηματίζεται και επιστρέφει στην τάξη των λαϊκών. Επομένως, επιτρέπεται μεν στον Κληρικό να οδηγεί αυτοκίνητο, αλλά μάλλον δεν τον συμφέρει να το κάνει αυτό.

Γεώργιος Τ. Αλεξίου.

Σημείωση.

Οι Χριστιανοί τής Καστοριάς θυμούνται πάντα με συγκίνηση τον μακαριστό Μητροπολίτη τους Γρηγόριο τον Β΄ Μαΐστρο (1974 – 1985), ο οποίος την 30η Μαΐου 1985, οδηγώντας ο ίδιος το αυτοκίνητό του πηγαίνοντας προς την Αθήνα, κι έχοντας συνεπιβάτη κάποιον συμπατριώτη του, βρήκε τραγικό θάνατο σε τροχαίο δυστύχημα. Τον έκλαψαν τότε και τον κλαίνε μέχρι σήμερα όλοι οι Καστοριανοί.

Οι δύο ένοπλες φάσεις τού Μακεδονικού αγώνα: 1η φάση, 1904 – 8, και 2η φάση, 1941 - 9.

 Εισαγωγικά.

    Όλοι οι Χριστιανοί κάτοικοι τής Μακεδονίας, Ελληνόφωνοι, Σλαβόφωνοι, Βλαχόφωνοι και Αρβανιτόφωνοι, υπάγονταν εκκλησιαστικώς, υποχρεωτικώς και αναντιρρήτως, κατά την περίοδο τής Τουρκοκρατίας, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Όμως, περί τα μέσα τού 19^ου αιώνα, οι Πανσλαβιστές, κυρίως τής Ρωσίας, οι οποίοι υποστήριζαν την πολιτιστική, πνευματική και κρατική ένωση όλων των σλαβικών λαών τής Οθωμανικής και τής Αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας, υποκίνησαν και βοήθησαν τους σλαβόφωνους κατοίκους των Βαλκανίων να αφυπνιστούν εθνικώς και να ζητήσουν τη δημιουργία δικού τους Κράτους και δικής τους αυτόνομης Ορθόδοξης Εκκλησίας, με όλα τα συνακόλουθα. Άρχισε τότε ένας φοβερός αγώνας μεταξύ των Ελληνόφωνων κι ενός τμήματος των σλαβόφωνων κατοίκων τής Μακεδονίας, για το ποια γλωσσική ομάδα εκ των αναφερόμενων δύο θα επικρατήσει στην περιοχή τους. Ο αγώνας αυτός είχε αρκετές φάσεις, εκ των οποίων οι δύο ήταν πολεμικές και πολυαίμακτες, υπήρξε δε εξ αρχής πείσμων, πολύμορφος και πολυεπίπεδος και τέτοιος συνεχίζεται μέχρι σήμερα, κυρίως εκτός Ελλάδος, σε Βαλκανικές και σε υπερπόντιες χώρες τής Αμερικής και της Αυστραλίας.

Η 1^η Φάση του ένοπλου Μακεδονικού Αγώνα, 1904 - 1908.

    Η πρώτη εκ των αναφερόμενων δύο ένοπλων φάσεων τού Μακεδονικού Αγώνα άρχισε κατά το έτος 1904 με την είσοδο και την ανάλογη πολεμική δράση τού Παύλου Μελά στην περιοχή της Καστοριάς. Η φάση αυτή διήρκησε 4 χρόνια κι έληξε με την ανακήρυξη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τού Συντάγματος των Νεότουρκων (Ιούλιος 1908). Στην εν λόγω πρώτη φάση οι εθνικιστές των Ελλήνων και των Σλάβων ενέπλεξαν δυστυχώς και διαίρεσαν και την τοπική Εκκλησία τής Καστοριάς, και μετέτρεψαν έτσι τον μεταξύ τους φυλετικό Αγώνα σε ενδοορθόδοξο, γεγονός που είχε ολέθριες συνέπειες για τον τοπικό πληθυσμό τής αναφερόμενης περιοχής. Μόνο στην επαρχία τής Καστοριάς οι νεκροί τότε ξεπέρασαν τους 600, εκ των οποίων οι περισσότεροι ήταν Σλαβόφωνοι αθώοι χωρικοί.

Οι Τούρκοι που κατείχαν τη Μακεδονία κατά την εξεταζόμενη περίοδο τού Μακεδονικού Αγώνα (1904 - 1908) χτυπούσαν με το Στρατό και με τη χωροφυλακή τους αμφότερες τις υπόψη αντιμαχόμενες ένοπλες ανταρτικές Ομάδες, περισσότερο όμως την Ομάδα των Βούλγαρων Κομιτατζήδων, επειδή είχε προηγηθεί η τοπική επανάστασή τους κατά των Τούρκων, που είναι γνωστή με την ονομασία Εξέγερση τού Ίλιντεν (20 Ιουλίου 1903).

    Το έτος 1912 κι αμέσως μετά την ενσωμάτωση τής Μακεδονίας στον εθνικό μας κορμό, άρχισε μεταξύ των ελληνόφωνων και των σλαβόφωνων Μακεδόνων ένας διαφορετικός αγώνας, που τώρα ήταν κυρίως γλωσσικός και πολιτισμικός. Οι ελληνικές κρατικές Αρχές, δυστυχώς, ακρίτως σκεπτόμενες και πράττουσες, πίεσαν - υποχρέωσαν τους Σλαβόφωνους τής επικράτειάς τους να ομιλούν αποκλειστικώς την ελληνική γλώσσα και να τραγουδούν και να χορεύουν μόνο ελληνικούς χορούς.

Η 2η Φάση του ένοπλου Μακεδονικού Αγώνα, 1941 - 1949.

Η έως το έτος 1941 προαναφερόμενη πολλαπλή καταπίεση των Σλαβόφωνων Μακεδόνων ώθησε μερικούς εξ αυτών να ιδρύσουν κατά το Νοέμβριο του 1943 την αυτονομιστική Οργάνωση ΣΝΟΦ και να εντάξουν στις τάξεις της κατά την περίοδο τής Ιταλογερμανικής Κατοχής (1941 – 1944) ως ένοπλους Κομιτατζήδες αρκετούς ομόγλωσσούς τους συμπατριώτες τους . Τους ώθησε επίσης να τοποθετήσουν σε ορισμένα χωριά τής Καστοριάς δικούς τους σχισματικούς ιερείς, με αποτέλεσμα να διαπραχτούν και πάλι διάφορα ανάλογα εγκλήματα, που δυστυχώς ήταν περισσότερα και απεχθέστερα απ’ τα αντίστοιχα τής 1ης Φάσης.

    Αρκετοί απ’ τους Σλαβόφωνους Μακεδόνες συνεργάζονταν έως το έτος 1944 με τις Δυνάμεις Κατοχής και κατόπιν έως το 1949 με τους ερυθρούς αντάρτες, ενώ κατά την ίδια χρονική περίοδο οι Ελληνόφωνοι κάτοικοι συνεργάζονταν αρχικώς με τις κατοχικές κρατικές Αρχές τής Καστοριάς και αργότερα με τον εθνικό μας Στρατό. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά τα δεινά, ξέσπασε και μία σφοδρή, αδικαιολόγητη και απαράδεκτη διαμάχη μεταξύ τού τότε Μητροπολίτη Καστοριάς Νικηφόρου Παπασιδέρη και του Αρχιμανδρίτη τής ίδιας Μητροπόλεως Χριστοφόρου Καλύβα.

Συμπέρασμα.

Η 1^η ένοπλη φάση τού Μακεδονικού Αγώνα περιόδου 1904 – 1908 είχε ως επακόλουθο - συνοδευτικό της τη 2^η ανάλογη φάση τής περιόδου 1941 – 1949. Αυτές οι δύο πολεμικές φάσεις τού Μακεδονικού Αγώνα ήταν - είναι άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους και η μία δεν μπορεί να νοηθεί, να προβληθεί ή να ελεγχθεί μεμονωμένως και ανεξαρτήτως απ’ την άλλη. Ως εκ τούτου, όσοι αναφέρονται, εξυμνούν ή καταδικάζουν διάφορους πρωταγωνιστές και γνωστά γεγονότα τής πρώτης φάσης τού ένοπλου Μακεδονικού Αγώνα πράττουν εμμέσως το ίδιο, ίσως χωρίς να το αντιλαμβάνονται και να το επιδιώκουν, και για αντίστοιχα πρόσωπα και γεγονότα τής δεύτερης ανάλογης Φάσης. Επίσης, όσοι αναμοχλεύουν και αναζωπυρώνουν κατ’ αυτόν τον τρόπο στους σημερινούς Μακεδόνες τις διχόνοιες, τα βάσανα και τα μίση των προγόνων τους της 1^ης Φάσης, κάνουν ακριβώς τα ίδια και για τα πεπραγμένα των ανθρώπων τής πρόσφατης 2ης Φάσης.

Σημείωση 1. Το Μουσείο τού Μακεδονικού Αγώνα Καστοριάς παρουσιάζει και προβάλλει τους πρωταγωνιστές και τα γεγονότα μόνον τής 1ης ένοπλης Φάσης τού αναφερόμενου Αγώνα, παραβλέπει δε και αγνοεί παντελώς τα επιφανή πρόσωπα και τα σχετικά τους γεγονότα τής 2ης ανάλογης Φάσης, που είναι εξίσου σημαντικά κι ενδιαφέροντα με αυτά τής 1^ης φάσης.

Σημείωση 2. Το λεγόμενο Μακεδονικό ζήτημα είναι πολύ σημαντικό και λεπτό εθνικό μας θέμα και ένεκα τούτου πρέπει να ασχολούνται μ’ αυτό αποκλειστικώς και μόνο αρμόδιοι σοβαροί επιστήμονες, που να είναι γηγενείς Μακεδόνες, εύστροφοι, με ευρύτητα αντίληψης και που να το κατέχουν λίαν καλώς. Ερασιτεχνισμοί και σχετικές προπαγανδιστικές ενέργειες πρέπει να αποκλειστούν διά παντός.

Γεώργιος Τ. Αλεξίου.

Μελετητής τής τοπικής Ιστορίας Καστοριάς.