Πριν από 121 χρόνια, 25 Μαρτίου 2005. /// Η αναίτια, παράλογη, απεχθής, αδικαιολόγητη κι εντελώς ασυγχώρητη, ολοσχερής καταστροφή τού χριστιανικού χωριού Ζαγορίτσανη, νυν Βασιλειάδα Καστοριάς, από ανταρτικά σώματα Μακεδονομάχων.

 «Το Έθνος πρέπει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθές». (Διονύσιος Σολωμός).

Εισαγωγικό σημείωμα τού Γ.Τ.Α.

Έως το έτος 1900 περίπου, όλοι ανεξαιρέτως οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί τής περιοχής Καστοριάς, (Ελληνόφωνοι, Σλαβόφωνοι, Βλαχόφωνοι, Αρβανιτόφωνοι), είχαν μεταξύ τους άριστες και αδελφικές σχέσεις. Ζούσαν στην πόλη τής Καστοριάς και σε γειτονικά της χωριά αρμονικά, ειρηνικά και αγαπημένα, τα παιδιά τους σύναπταν γλωσσικώς μικτούς γάμους, αποκτούσαν στενούς και ισχυρούς συγγενικούς δεσμούς και φυσικά, είχαν έως τότε αμέριστη την ευλογία τού Θεού και προόδευαν αναλόγως. Περί το έτος αυτό όμως, ξένοι εθνικιστικοί παράγοντες έφτασαν και στην Καστοριά, ενέσπειραν μεταξύ των φιλήσυχων κατοίκων της τη διχόνοια και το παράλογο μίσος, τους διαίρεσαν και δυστυχώς τους οδήγησαν κατά τη διάρκεια των επόμενων πέντε δεκαετιών σε μεγάλες συμφορές.

Ένα τραγικό συμβάν του έτους 1905, που είναι ενδεικτικό κι αντιπροσωπευτικό πολλών ανάλογων γεγονότων, τα οποία συνέβησαν κατά την περίοδο τού Μακεδονικού Αγώνα (1904 – 1908), δυστυχώς δε και κατά την μετέπειτα περίοδο τής Κατοχής και του Ανταρτοπολέμου (1940 – 1949), παρουσιάζεται ακολούθως:

Κείμενο τού αείμνηστου Καστοριανού Γυμνασιάρχη και συγγραφέα Χρίστου Γεωργίου. (1890 – 1972).

Εισβολή Ανταρτών Μακεδονομάχων στη Ζαγορίτσιανη {: Βασιλειάδα Καστοριάς). 25 Μαρτίου 1905.

    23 Μαρτίου 1905. Παίρνει, να νυχτώνει. Κίνηση μεγάλη στο χωριό νυν Γέρμας Καστοριάς. Η πλατεία τού χωρίου, το Μεσοχώρι, είναι γεμάτη από οπλοφόρους. Γιατί ο συναγερμός αυτός; Τί σχεδιάζεται;

Λίγοι μονάχα ξέρουν πώς πρόκειται να γίνει εισβολή ανταρτών στη Ζαγορίτσανη, σημερινή Βασιλειάδα Καστοριάς. Υπάρχουν εκεί και αρκετοί βουλγαρόφρονες. Εναντίον αυτών στρέφεται ο πολεμικός αυτός συναγερμός. Πάνε να εκδικηθούν τον άγριο σκοτωμό Ελλήνων ιερέων, διδασκάλων και προυχόντων και τού Κρητικού Γεωργίου Σεϊμένη.

Τους αντάρτες ενισχύουν και eθελονταί από τον Γέρμα και τα γύρω χωριά. Από τον Γέρμα λαμβάνουν μέρος οι Κωνσταντίνος Παπαϊωάννου - Ντούφλιας, Χρίστος Τσόγκας, Γεώργιος Παπαϊωάννου, Δημήτριος Τζιώνης, Δημήτριος Μπούρντας, Νικόλαος. Αγγελής ή Γκέλας, Νικόλαος Στυλιάδης ή Μπέκας, ίσως και άλλοι. Από το Κωσταράζι, οι Νικόλαος Κουτούβας, Κωνσταντίνος Τομόπουλος. Από το Βογατσικό, ο Κωνσταντίνος Ντόγριας. Εκτός των ανωτέρω και πολλοί άλλοι, και απ' άλλα χωριά.

Οι πολεμισταί είναι περί τους τριακόσιους με αρχηγούς κι οπλαρχηγούς τους, Γεώργιο Τσόντο ή καπετάν Βάρδα, Κωνσταντίνο Γκούντα, Στέργιο Γκούντα, υιό του, Γιάννη Πούλακα, Ευθύμιο Καούδη, Γεώργιο Κονδύλη, Γεώργιο Δικώνυμο ή Μακρή, Παύλο Γύπαρι και άλλους.

    Και μόλις νύχτωσε, παίρνουν το δρόμο για την Κλεισούρα και λημεριάζουν στο δάσος Κότορι, που είναι απέναντι τής Βασιλειάδος. Την άλλη μέρα, 24 Μαρτίου, εξακολουθούν να στρατοπεδεύουν εκεί. Ξυλοφόροι από τα γύρω χωριά τους βλέπουν και ειδήσεις σχετικές δεν εβράδυναν να φτάσουν στ’ αυτιά των τουρκικών Αρχών.

Κατά τα μεσάνυχτα τής 24ης προς την 25η Μαρτίου, όλος εκείνος ο οπλισμένος ανταρτικός όγκος κινείται με τους άλλους βοηθούς εναντίον τής Βασιλειάδος. Η κάθε ομάδα με τον αρχηγό της βαδίζει προς τον προκαθορισμένο τομέα τής δράσεώς της. Επακολουθούν φόνοι, πυρπολήσεις οικιών και άλλες βίαιες πράξεις. Μέσα σ' εκείνην την ανεμοζάλη παθαίνουν δυστυχώς κι αθώοι.

Κατά τα ξημερώματα οι αντάρτες μ' έναν παπά και άλλους ομήρους ανεβαίνουν στο βουνό προς τα επάνω, οπότε παρουσιάζεται και τουρκικός στρατός κάτω, που άρχισε τους πυροβολισμούς. Ο παππάς και οι άλλοι εκτελούνται και οι εκδικηταί απομακρύνονται χωρίς καμιά απώλεια.

Χρίστου Γ. Γεωργίου, Ο Γέρμας και τα γεγονότα τού Μακεδονικού Αγώνα, εκδ. Ε.Μ.Σ., Ι.Μ.Χ.Α, σελ. 42 - 43. Θεσσαλονίκη 1966.

Σημείωση. Το παρουσιαζόμενο τραγικό γεγονός και τα παρόμοιά του, καθώς και αυτοί που τα διέπραξαν, πρέπει να καταδικάζονται συνεχώς από όλους τους Έλληνες, ιδιαιτέρως δε από τους αξιωματούχους τους. Εάν εκθειάζονται, όπως συνέβαινε κατά τον Μεσοπόλεμο, υπάρχει η πιθανότητα να ξανασυμβούν, όπως δυστυχώς ξανασυνέβησαν εις το πολλαπλάσιο κατά τη δεκαετία τού 1940.

Γιώργος Τ. Αλεξίου. Απόγονος στενών συγγενών (αδελφών) τών γηγενών Μακεδονομάχων, Αρχιμανδρίτη εθνομάρτυρα Άνθιμου Γιοβανόπουλου, και Αλέξη Γ. Αλεξίου.

Ο Τίμιος Σταυρός τού Χριστού έγινε από ξύλο δέντρου που ήταν τρισύνθετο από κυπαρίσσι, κέδρο και πεύκο ( ! ). Δύο σχετικά τροπάρια τής Μεγάλης Τεσσαρακοστής κι ένα τής ημέρας Παρασκευής.

     

    Η Παλαιά Διαθήκη αναφέρει, ότι κατά τους χρόνους τού Πατριάρχη των Εβραίων Αβραάμ, (Γέν. ιη΄, 1 κ. εξ.) ο Τριαδικός Θεός τον επισκέφτηκε με τη συμβολική μορφή τριών Αγγέλων και φιλοξενήθηκε στη σκηνή του, που βρισκόταν παρά την δρυ Μαμβρή. Συμφώνως προς μία συγκινητική παράδοση τής Εκκλησίας μας, οι τρεις άγγελοι όταν αναχώρησαν απ’ εκεί άφησαν επί τόπου τα τρία ραβδιά τους, που ήταν φτιαγμένα αντιστοίχως από ξύλο πεύκου, κυπαρισσιού κι έλατου. Τα ραβδιά αυτά τα πήρε κατόπιν ο ανεψιός τού Αβραάμ, ο Λώτ, και τα έμπηξε όλα μαζί στο έδαφος. Μετά από λίγο καιρό, τα τρία ραβδιά βλάστησαν ενωμένα ως ένα παράξενο δέντρο, που είχε σύνθετο κορμό και κλαδιά πεύκου, κυπαρισσιού και κέδρου.

Αρκετά χρόνια αργότερα, όταν ο βασιλιάς Σολομών κατασκεύαζε τον περίφημο επώνυμό του ναό των Ιεροσολύμων, έκοψε τον κορμό και τα μεγάλα κλαδιά τού εν λόγω τρισύνθετου δέντρου για να τα χρησιμοποιήσει ως δοκάρια στη σκεπή τής ναοδομής. Το ξύλο τους όμως ήταν πολύ σκληρό και γι’ αυτό τα πέταξε όλα έξω από τα τείχη της πόλης.

    Οι αιώνες πέρασαν, και οι άνομοι Εβραίοι αποφάσισαν να σταυρώσουν τον Χριστό. Βρήκαν τότε και πήραν τ’ αναφερόμενα ακατάλληλα δοκάρια απ’ το τρισύνθετο δέντρο κι έφτιαξαν μ’ αυτά τον Τίμιο Σταυρό, επάνω στον οποίον κάρφωσαν τον αναμάρτητο Κύριο.

Την αναφερόμενη συγκινητική ιστορία για τα δοκάρια του τρισύνθετου δέντρου με τα οποία κατασκευάστηκε ο Σταυρός του Κυρίου τη γνώριζαν βεβαίως οι εμπνευσμένοι υμνογράφοι τής Εκκλησίας μας και την αναφέρουν σε αρκετά τροπάριά τους. Τέσσερα τέτοια τροπάρια παρουσιάζονται ακολούθως.

1)     Τροπάριο Τρίτης Δ΄ Εβδομάδος Νηστειών.

Ήχος πλ. δ'.

Τον τρισύνθετον Σταυρόν, ως της Τριάδος τύπον ανυμνήσωμεν, και προσκυνούντες φόβῳ ανακράξωμεν· Ευλογούντες υμνούντες, και υπερυψούντες Χριστόν εις τους αιώνας.

Νοηματική απόδοση του Τροπαρίου.

Τον τρισύνθετο Σταυρό τού Κυρίου ας τον ανυμνήσουμε ως συμβολικό τύπο τής Αγίας Τριάδος και αφού τον προσκυνήσουμε με φόβο να αναπέμψουμε ευλογίες και ύμνους στον Χριστό και να τον υπερυψώσουμε εις τους αιώνες.

2)     Τροπάριο Τετάρτης Δ΄ εβδομάδος Νηστειών.

Ήχος δ'.

Ως κυπάρισσον, συμπάθειαν ως κέδρον τε, πίστιν ηδύπνοον, ως πεύκην αληθινήν, αγάπην προσφέροντες, τον του Κυρίου Σταυρόν, προσκυνήσωμεν, τον εν αυτώ δοξάζοντες Λυτρωτήν προσηλωθέντα.

 Νοηματική απόδοση του Τροπαρίου.

 Ας προσκυνήσουμε τον (τρισύνθετο) Σταυρό τού Κυρίου προσφέροντες αντιστοίχως, στο κυπαρίσσι του τη συμπάθεια, στο κέδρο του τη γλυκιά πνοή και στο πεύκο του την αληθινή αγάπη, δοξάζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τον Λυτρωτή που καρφώθηκε επάνω του.

 3)     Τροπάριο Παρασκευής  Δ΄ Εβδομάδος Νηστειών.

Ήχος δ'.

Εν πεύκῃ και κέδρῳ και κυπαρίσσῳ, ο σταυρωθείς Υιέ Θεού, αγίασον πάντας ημάς, και το ζωηφόρον σου, καταξίωσον Πάθος ιδείν.

 Νοηματική απόδοση τού Τροπαρίου.

 Εσύ Υιέ του Θεού που σταυρώθηκες επάνω σε σταυρό αποτελούμενον από ξύλο πεύκου και κέδρου και κυπαρισσιού, αγίασε όλους εμάς και καταξίωσέ μας να ιδούμε και το ζωηφόρο Πάθος σου.

4)     Σταυρώσιμον κάθισμα Όρθρου Παρασκευής.

Εν κυπαρίσσῳ, και πεύκῃ, και κέδρῳ, υψώθης ο Αμνὸς του Θεού, ίνα σώσῃς τους εν πίστει προσκυνούντας, την εκούσιόν σου Σταύρωσιν· Χριστέ ο Θεὸς δόξα σοι.

Νοηματική Απόδοση τού Τροπαρίου.

Εσύ Χριστέ, που είσαι ο συμβολικός Αμνός του Θεού, καρφώθηκες επάνω σε ξύλο Σταυρού, που προερχόταν από τρισύνθετο δέντρο, κυπαρισσιού, πεύκου και κέδρου, για να σώσεις αυτούς που προσκυνούν με πίστη την εκούσιά σου Σταύρωση, Δόξα σε εσένα που είσαι ο Θεός.

Γ.Τ.Α.

Για τη συγκινητική εκκλησιαστική παράδοση πού αναφέρεται στο τρισύνθετο ξύλο τού Τιμίου Σταυρού βλέπε σχόλιο 1 τής παρούσας δημοσίευσης.

«Έλεος θέλω και ου θυσίαν» {Ματθ. θ’ 13 και ιβ’ 7). Η προσδοκία τού Ιησού Χριστού από εμάς, την οποία πρέπει να εκπληρώνουμε προς σωτηρίαν μας, ιδιαιτέρως κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

 

    Η Αγία Εκκλησία μας, θέλοντας να βοηθήσει και να ενισχύσει πνευματικώς τους πιστούς της, θέσπισε για όλες τις ημέρες τού έτους, και βεβαίως για τις ημέρες τής Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ανάλογες Ιερές Ακολουθίες και Τελετές, που περιλαμβάνουν σχετικά τους Ευαγγελικά Αναγνώσματα και αντίστοιχους ύμνους. Η συμμετοχή ημών των πιστών στις εν λόγω Ιερές Ακολουθίες, στις Αγρυπνίες, στους Κατανυκτικούς Εσπερινούς, στην μετακομιδή και προσκύνηση ιερών λειψάνων, κ.ά. είναι οπωσδήποτε αγιαστική, ωφέλιμη κι επαινετή. Όμως, περισσότερο ωφέλιμη για τις ψυχές μας κι επαινετή είναι η εκπλήρωση εκ μέρους μας τής βασικής επιθυμίας – υπόδειξης του Κυρίου, για την εκδήλωση έμπρακτης ευσπλαχνίας και συμπάθειας προς τους αδελφούς συνανθρώπους μας.

Για να γίνουν περισσότερο κατανοητά τα προαναφερόμενα θα παρατεθεί ακολούθως ένα ενδεικτικό παράδειγμα μεμπτής ανθρώπινης συμπεριφοράς προς αποφυγήν, απ’ τα πολλά που έχουμε όλοι υπόψη μας.

    Είμαι συνταξιούχος δημόσιος Υπάλληλος, υγιής κι εύπορος, έχω σπίτια και οικόπεδα, παιδιά διορισμένα στο ελληνικό Δημόσιο, εκκλησιάζομαι τακτικά και συμμετέχω στις Πολιτιστικές Εκδηλώσεις που διοργανώνουν οι τοπικές πολιτικές και εκκλησιαστικές Αρχές. Αγνοώ όμως τελείως τον άπορο και ασθενή γείτονά μου, αδιαφορώ πλήρως για τα βάσανα των παιδιών του που δεν μπόρεσαν να διοριστούν με “μέσον” στο Ελληνικό Δημόσιο, όπως διορίστηκαν τα δικά μου παιδιά, αδιαφορώ για τα προβλήματά του, δεν τον συμπονώ και δεν τον βοηθώ όσο και με τον τρόπο που μπορώ και φυσικά, κατόπιν όλων τούτων, αριστεύω μεν ως προς τη φαρισαϊκή εξωτερική τυπική θυσία, μηδενίζομαι όμως ως προς το  έργον σωτηρίας τού χριστιανικού ελέους,  γενικώς δε και τελικώς αποτυγχάνω παντελώς ως Χριστιανός στην παρούσα ζωή.

Γιώργος Τ. Αλεξίου.

Ο Σταυρός τού Χριστού μεγαλύνει τους Ιερωμένους μας, ενδυναμώνει τους πολιτικούς άρχοντες και φωτίζει πνευματικώς τους πιστούς Χριστιανούς.

 

Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί καθ’ όλη τη διάρκεια τής εκάστοτε πένθιμης περιόδου τής Μεγάλης Τεσσαρακοστής προσδοκούμε κι ετοιμαζόμαστε να βιώσουμε την ανάμνηση των γεγονότων τής αντίστοιχης Μεγάλης Εβδομάδος, ώστε να υποδεχτούμε αξίως το Άγιο Πάσχα. Για να το πετύχουμε αυτό πράττουμε τα εξής. Προσπαθούμε και αγωνιζόμαστε να καθαρίσουμε, το σώμα μας με τη νηστεία, το πνεύμα μας με την εγκράτεια, και την ψυχή μας με τα δάκρυα μετάνοιας για τις τυχόν ανομίες και αμαρτίες μας. Οι αμαρτίες μας αυτές είναι, κατά περίπτωση, εκούσιες ή ακούσιες, εν γνώσει ή εν αγνοίᾳ μας, “εν παραβάσει τε και παρακοή”.

Ειδικώς για τις εν αγνοία αμαρτίες μας οι άγιοι Πατέρες σημειώνουν, ότι συνήθως είναι πολλές, συχνά δε και σοβαρές. Μία εξ αυτών, που πρέπει όλοι οι Χριστιανοί να την έχουμε υπόψη μας είναι η απόδοση τιμής, επαίνων  κι ευσήμων εκ μέρους μας σε επιφανή πρόσωπα, τα οποία εξεταζόμενα βάσει χριστιανικών κριτηρίων υστερούν αναλόγως.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει, ότι «Μνήμη Αγίου – Μίμηση Αγίου». Κατά λογική ακολουθία και νοηματική αντίθεση αυτής τής διδαχής συμπεραίνεται, ότι «Μνήμη (τιμητική) μη Αγίου - Μίμηση μη Αγίου», πράξη που είναι απευκταία και παντελώς καταδικαστέα και γι’ αυτό πρέπει να την αποφεύγουν όλοι οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί.

Γ.Τ.Α.

Τροπάριο Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Εν τω Σταυρώ σου Χριστέ, Ιερείς εγκαυχώνται, Βασιλείς κραταιούνται, πας φωτίζεται πιστός, αξίωσόν με τούτον, ιδείν και προσκυνήσαι και άσαι εις αιώνας.

Κυριακή τής Σταυροπροσκυνήσεως. Ένα τροπάριο τής εορτής που παρουσιάζει τον Άδη (Διάβολο) προσωποποιημένο, δεινοπαθούντα και οδυρόμενο !

 Ο Οίκος {:τροπάριο Κοντακίου).

    Τρεις σταυρούς επήξατο εν Γολγοθά ο Πιλάτος, δύο τοις λῃστεύσασι, και ένα του Ζωοδότου, ον είδεν ο Άδης, και είπε τοις κάτω· Ω λειτουργοί μου και δυνάμεις μου τις ο εμπήξας ήλον τη καρδίᾳ μου; ξυλίνῃ με λόγχῃ εκέντησεν άφνω και διαρρήσομαι, τα ένδον μου πονώ, την κοιλίαν μου αλγώ, τα αισθητήριά μου, μαιμάσσει το πνεύμά μου, και αναγκάζομαι εξερεύξασθαι τον Αδάμ και τους εξ Αδάμ, ξύλῳ δοθέντας μοι· ξύλον γαρ τούτους εισάγει πάλιν εις τον Παράδεισον.

Νοηματική απόδοση του Τροπαρίου.

    Τρεις σταυρούς έστησε στον Γολγοθά ο Πιλάτος, τους δύο για τους ληστές και τον έναν για τον ζωοδότη Χριστό, τον οποίον (Σταυρόν) είδε ο Άδης και είπε σε όσους βρίσκονταν εκεί κάτω. Ω υπηρέτες μου και στρατιώτες μου, ποιος είναι αυτός που έμπηξε μεγάλο καρφί στην καρδιά μου, με ξύλινη λόγχη με κάρφωσε ξαφνικά και ξεσχίστηκα, τα σπλάχνα μου πονούν, η κοιλιά μου και όλες οι αισθήσεις μου υποφέρουν, το πνεύμα μου κλονίζεται και γι’ αυτό αναγκάζομαι να βγάλω έξω (απ’ την Κόλαση) τον Αδάμ και τους απογόνους του, που με το ξύλο του Δέντρου τής παρακοής μού παραδόθηκαν, γιατί ένα άλλο ξύλο πάλι, του Τίμιου Σταυρού τους ξαναβάζει στον Παράδεισο.

Γ.Τ.Α.

Ο εικονιστικός τύπος τής Παναγίας που ορίζεται με την επιγραφή «Η Πάντων Χαρά» αποτελεί άριστη εικαστική έκφραση και νοηματική απόδοση τού περιεχομένου τού πρώτου στίχου τής Ακολουθίας τού Ακάθιστου Ύμνου (: των Χαιρετισμών).

 Ορισμοί: Χαίρω {= χαίρομαι) > Χαιρετίζω {= Δηλώνω τη χαρά μου} > Χαιρετισμός {= Έκφραση χαράς).

    Ο Ακάθιστος Ύμνος είναι μία υψηλόπνοη ποιητική σύνθεση θεολογικού περιεχομένου, που ψάλλεται στους ναούς τής Ορθόδοξης Εκκλησίας μας κατά τη διάρκεια τής Μεγάλης Τεσσαρακοστής και που αναγιγνώσκεται απ’ τους ενδιαφερόμενους πιστούς καθ΄ όλη τη διάρκεια τού έτους. Το περιεχόμενο τού εν λόγω Ύμνου είναι πολύ σημαντικό και γι’ αυτό θαυμάζεται και μελετάται από τους ειδικούς επιστήμονες, θεολόγους, φιλολόγους κ.ά.

Ο αναφερόμενος Ύμνος αποτελείται από 24 «Οίκους» (στροφές), που περιλαμβάνουν καταγραμμένα 144 «Χαίρε» {: Χαιρετισμούς), τα οποία απηύθυνε ο Αρχάγγελος Γαβριήλ στην Παναγία κατά την ημέρα τού Ευαγγελισμού της. Το πρώτο Χαίρε, τού πρώτου οίκου τού υπόψη Ύμνου είναι ιδιαιτέρως σημαντικό, καθότι δηλώνει επιγραμματικώς, ότι η Παναγία επρόκειτο να γεννήσει τον Χριστό και να γίνει έτσι η πηγή τής χαράς για όλον τον κόσμο, όπως βεβαίως κι έγινε. Ο εν λόγω στίχος έχει ως κάτωθι:

«Χαίρε, δι’ ης η χαρά εκλάμψει». {: Χαίρε εσύ από την οποία θα λάμψει η χαρά} {θα γεννηθεί ο Χριστός}.».

Το περιεχόμενο αυτού τού υπέροχου στίχου αποδίδεται επίσης και εικαστικώς από εμπνευσμένους και ταλαντούχους αγιογράφους τής Ορθοδοξίας. Η εικαστική απόδοσή του γίνεται με ανάλογες φορητές εικόνες τής Θεομήτορος, με τοιχογραφίες ναών και με ψηφιδωτές παραστάσεις. Μία φορητή εικόνα με την επιγραφή «Μήτηρ Θεού - Η Πάντων Χαρά», ως οι προαναφερόμενες, καθώς και δύο εξαιρετικές τοιχογραφίες που ορίζονται με την ίδια επιγραφή και που κοσμούν ισάριθμους ναούς τής πόλης Καστοριάς συνοδεύουν το παρόν κείμενο.

Γιώργος Τ. Αλεξίου.

Σημειώσεις.

1)    

    1) Η παρουσιαζόμενη εικόνα με την ονομασία "Μήτηρ Θεού - Η Πάντων Χαρά" αναγνωρίζεται, λόγω τής αναγραφόμενης ονομασίας της, ως κατεξοχήν εικόνα τού Ακάθιστου Ύμνου {: των Χαιρετισμών).

2)     Για τη βυζαντινή  εικόνιση «Παναγία η Πάντων Χαρά», βλέπε σχόλιο 1.

3)     Για τη Ρωσική εικόνιση «Παναγία η Απροσδόκητος Χαρά», που είναι “αδελφή” τής εικόνας «Παναγία η Πάντων Χαρά», βλέπε σχόλιο 2.

Θαυμαστό τριαδικό τροπάριο τής Μεγάλης Τεσσαρακοστής με πρωτότυπη χρήση κι επανάληψη τής λέξης «μόνος».

 

    Οι ιερές Ακολουθίες τής Μεγάλης Τεσσαρακοστής περιλαμβάνουν πολλά εκλεκτά τροπάρια με υψηλόπνοο περιεχόμενο και με θαυμαστά σχήματα λόγου, τα οποία ευλόγως εντυπωσιάζουν τον πιστό Χριστιανό που τ’ ακούει στους ναούς μας ή που τ’ αναγιγνώσκει και γινώσκει κάτ΄ ιδίαν. Ένα τέτοιο τροπάριο, που ψάλλεται κατά την Πέμπτη τής Β’ εβδομάδος τής Μεγάλης Τεσσαρακοστής και που προκαλεί μεγάλη εντύπωση για την πρωτότυπη χρήση κι επανάληψη σ’ αυτό της λέξης «μόνος» παρουσιάζεται ακολούθως σε κείμενο και σε νοηματική του απόδοση.

Τροπάριο Πέμπτης Β΄ εβδομάδος Νηστειών. Ήχος πλ. β’.

Μόνε μονογεννήτωρ, μονογενούς Υιού Πατήρ, και μόνε μόνου, φως φωτός απαύγασμα, και μόνον μόνος μόνου, Θεού Άγιον Πνεύμα, Κυρίου Κύριον όντως όν· ώ Τριάς Μονάς αγία, σώσόν με θεολογούντά σε.

Παράθεση νοηματικής διάκρισης και απόδοσης του Τροπαρίου.

Θεέ Πατέρα // Μόνε μονογεννήτωρ, μονογενοῦς Υἱοῦ Πατήρ,

{= Θεέ Πατέρα, που είσαι ο μόνος που γέννησες μόνο έναν Υιόν, και που είσαι Πατέρας ενός μόνον Υιού},

Θεέ Υιέ // καὶ μόνε μόνου, φῶς φωτὸς ἀπαύγασμα,

{= Θεέ Υιέ, που είσαι ο μοναδικός Υιός τού μόνου Θεού Πατρός, πνευματικό φως απαύγασμα τού θεϊκού φωτός},

Θεέ Άγιον Πνεύμα // καὶ μόνον μόνος μόνου, Θεοῦ ἅγιον Πνεῦμα, Κυρίου Κύριον ὄντως ὄν

{= Θεέ Άγιον Πνεύμα, που είσαι το μοναδικό του μόνου Θεού το μόνο Άγιον Πνεύμα, ο πράγματι υπάρχων Κύριος του Κυρίου Θεού),

ώ Τριάς Μονὰς ἁγία, σῶσόν με θεολογοῦντά σε.

{Θεέ Αγία Τριάδα // Ώ Αγία Τριάδα, που είσαι ο μοναδικός υπάρχων άγιος Θεός, σώσε εμένα που παρουσιάζω τη θεολογία σου}.

Σημείωση. Τριαδικά ονομάζονται τα τροπάρια που αναφέρονται στην Αγία Τριάδα.

                      

                                               Γιώργος Τ. Αλεξίου.