Τρίτη, 23 Ιανουαρίου 2018

Η κατάταξις εμού, του Χρίστου Γεωργίου, εις τον Τουρκικόν Στρατόν (!). Έτος 1911.

Ο αείμνηστος Φιλόλογος και συγγραφέας
Χρίστος Γ. Γεωργίου (1890-1972)
Την 24 Οκτωβρίου 1911 Τούρκος χωροφύλακας ήρθε στο σχολείο της Κλεισούρας Καστοριάς και μου ανεκοίνωσε πώς καλούμαι στρατιώτης. Κατά ένα νόμο τουρκικό οι δάσκαλοι δεν υπηρετούσαν στρατιώτες, έπρεπε όμως να θεωρούν τους τίτλους σπουδών τους από τις αρμόδιες τουρκικές αρχές. Εγώ έδειξα ασύγγνωστη αμέλεια. Ούτε το δίπλωμα του Γυμνασίου το είχα μαζί μου, το είχα στείλει στην Αθήνα, για να εγγραφώ στο Πανεπιστήμιο. Πήγαινα και με την άλλη ιδέα, ως υιός μονογενής δεν ήταν δυνατόν να υπηρετήσω στρατιώτης.
Εξήτασαν στην Καστοριά, που πήγα, την οικογενειακή μου κατάσταση και βρήκαν πως συζούμε με γαμβρό στο σπίτι. Ο διοικητής της Χωροφυλα­κής, γιούζ-μπας, —καλός άνθρωπος— μου είπε να του παρουσιάσω το πτυχίο μου του Γυμνασίου, έστω κι αν δεν το είχα θεωρήσει. Του ζήτησα τότε πίστωση χρόνου, για να του το επιδώσω. Μού ’δωκε όμως μόνον μισής μέρας, κατά την οποία δεν κατέστη δυνατόν ο άνθρωπος, που έστειλα στο Γυμνάσιο Τσοτυλίου, να πάρει αντίγραφο του διπλώματός μου, να επιστρέψει και το φέρει. Κι έτσι απήχθην στην Κορυτσά, οπού παρά τις διαμαρτυρίες μου και τις ενέργειες του επιθεωρητού των σχολείων μακαρίτου Εφραίμ-Γκίνη με κατέταξαν στρατιώ­τη και με προόριζαν να υπηρετήσω στην Αδριανούπολη. Ο Καϊμακάμης Καστοριάς, στον όποιο εν τω μεταξύ είχε επιδοθεί το αντίγραφο του απολυτηρίου μου, δεν έδειχνε καμιά προθυμία κι ενέργεια για επάνοδό μου στη διδασκαλική μου θέση της Κλεισούρας.
Η πλατεία της ηρωικής Κλεισούρας
την εποχή του Χειμώνα
.
Αλλ’ εγώ στη Θεσσαλονίκη δραπετεύω, παίρνω άλλο αντίγραφο και έγγραφο, διαταγή του Διοικητού —Βαλή— Θεσ/νίκης, και πηγαίνω στο Μοναστήρι. Εκεί παρουσιάζονται στο Διοικητή Μοναστηρίου, όπου ή Καστοριά υπήγετο, ο Δεσπότης Καστοριάς και Μοναστηρίου, υποβάλλουν τις ευχές τους, γιατί οι Τούρκοι γιόρταζαν το Ραμαζάνι, νομίζω, του επιδίδουν το μεταφρασθέν και στην τουρκική απολυτήριο μου μαζί με το έγγραφο του Βαλή Θεσσαλονίκης, εκθέτουν ό,τι συνέβη μ’ εμένα και τον παρακαλούν να θεωρηθεί το πτυχίο μου και να επανέλθω στη θέση μου. Συγκατατίθεται ο Τούρκος Διοικητής και με το δίπλωμά μου θεωρημένο επιστρέφω στην Καστοριά και παρουσιάζομαι στον Καϊμακάμη, ο οποίος αναγκάζεται τότε να διατάξει τη διαγραφή μου από τους στρατιωτικούς καταλόγους. Κι ύστερα απ’ αυτό γυρίζω στην Κλεισούρα περί  τα μέσα Δεκεμβρίου 1911.
Ίσως τα δεινά και οι περιπέτειές μου αυτές να ωφείλοντο και σε κακόβουλες εισηγήσεις και διαβολές των ρουμανιζόντων Κλεισούρας. Στην υπόθεσή μου αυτήν αναμείχτηκαν και οι Πρόξενοι τότε της Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη και στο Μοναστήρι, συνεννοούμενοι με κρυπτογραφικά τηλεγραφήματα, όπως και οι Μητροπολίτες των δύο αυτών πόλεων.

(Από το βιβλίο του Ο Γέρμας και τα γεγονότα του Μακεδονικού Αγώνα, εκδ. ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1966, σελ. 72-73).

Δάσκαλοι και μαθητές του Δημ. Σχολείου Γέρμα
περί το έτος 1925.

Ο Γέρμας Καστοριάς, η ιδιαίτερη πατρίδα
του Χρίστου Γεωργίου.

Ο Γερμανιώτης δάσκαλος
Στυλιανός Αγγελής (+1964).

Η ορεινή Κλεισούρα χιονισμένη.

Δάσκαλοι και μαθητές του Δημοτ. σχολείου Γέρμα.
Σχολικό έτος 1957-8.



Κυριακή, 21 Ιανουαρίου 2018

Η υπηρεσία εμού, του Χρίστου Γεωργίου, ως διδασκάλου, έτη 1909 - 1912.

Το Δημοτικό σχολείο της Κλεισούρας.
Τελείωσα το γυμνάσιο Τσοτυλίου τον Ιούνιο του 1909 με γενικό βαθμό άριστα (9,60). Πριν πάγω στο Πανεπιστήμιο, εργάστηκα ως δάσκαλος ένα έτος στη γενέτειρα μου Λόσνιτσα, σημερινό Γέρμα, (1909-1910) και δύο έτη στην Κλεισούρα, — το δεύτερο ως διευθυντής του σχολείου — (1910-1912). Στην Κλεισούρα λειτουργούσε και ρουμανικό σχολείο, αλλά με πολύ λίγους μαθητάς. Ένας λόγος, που φυτοζωούσε το σχολείο αυτό, ήταν και γιατί τα ελληνικά εκπαιδευτήρια, σχολή αρρένων και σχολή θηλέων, εργάζονταν με περισσότερη ευσυνειδησία και ζήλο. Και τούς λίγους μαθητάς του ρουμανικού σχολείου τους συγκρατούσε η ρουμανική προπαγάνδα με τα πολλά χρήματα, που διέθετε και που τότε οργίαζε.
Κατά της προπαγάνδας αυτής αντέδρασαν οι εκπαιδευτικοί των ελληνικών σχολείων, όπως και τολμηροί κι ανδρείοι Κλεισουργιώτες αγωνισταί, οι οπλαρχηγοί Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, Δημήτριος Μήζας, Γεώργιος Σάββας και πολλοί άλλοι οπλίτες, μεταξύ των οποίων διακρίνονταν και ο Γεώργιος Ντούλας, που κατόπι έγινε παπάς και στην Κατοχή σκοτώθηκε κοντά στο Αμύνταιο σε μάχη με αντάρτες κομμουνιστάς- επίσης αντιτάχθηκαν και ευυπόληπτοι κάτοικοι και πρόκριτοι της κωμοπόλεως κατά της ρουμανικής επιβουλής, όπως σημειώνω παρακάτω.
Χρίστος Γεωργίου (1890-1972),
φιλόλογος και συγγραφέας.
Η τουρκική κυβέρνηση στις εθνικές μας αυτές διαφορές μεροληπτούσε, όπως ήτο φυσικό, υπέρ των ρουμανιζόντων, που αποτελούσαν τη μειοψηφία. Στις φυλετικές διενέξεις των κατοίκων του Κράτους πάντοτε τάσσονταν με το μειονεκτούν στοιχείο.
Οι κάτοικοι της Κλεισούρας ανέκαθεν έχουν ελληνική συνείδηση κι εμ­φορούνται από αγνά και ζωηρά ελληνικά φρονήματα. Η Κλεισούρα άλλοτε ήταν μια από τις σπουδαίες εμπορικές κωμοπόλεις της Μακεδονίας. Έμποροι Κλεισουργιώτες ήταν εγκατεστημένοι και σε μεγάλες πόλεις της Τουρκίας, της Ρουμανίας, Αυστρίας, Ουγγαρίας, Γερμανίας και αλλαχού, προόδεψαν οικονομικώς κι επλούτισαν και προσέφεραν μεγάλα χρηματικά ποσά, για να θεραπεύσουν διάφορες ανάγκες της γενέτειράς τους και μάλιστα εκπαιδευτικές.
Ρουμανίζοντες την εποχή, που υπηρετούσα στην Κλεισούρα, ήταν... (αναφέρονται ονόματα) και ο Αχιλλέας Δήμτσιας, ρουμανοδιδάσκαλος ραχιτικός. Αυτός παραπονούνταν, που, ενώ παρεκάλεσε να τον βοηθήσουν ως ανάπηρο ο Μητροπολίτης Καστοριάς και άλλοι Έλληνες παράγοντες τότε να σπουδάσει στα ελληνικά σχολεία, δεν τον προστάτευσαν κι αναγκάστηκε να ζητήσει την υποστήριξη των Ρουμάνων.
Κλεισουργιώτες, που εργάζονταν για εθνικούς σκοπούς την εποχή εκείνη, ήταν οι δάσκαλοι Γεώργ. Κιάντος και Δημήτριος Ευαγγέλου και οι πρόκριτοι Κωνσταντίνος Βούτσιας, Γεώργιος Πάτσας, Ανδρέας Τσέκας κι άλλοι πολλοί.
Οι Έλληνες δάσκαλοι δε μιλούσαν ούτε και χαιρετούσαν τους Ρουμά­νους δασκάλους. Εγώ δεν εύρισκα το μέτρο αυτό ορθό, καλύτερη αντίπραξη κατά των εθνικών τους σκοπών θεωρούσα την ευσυνείδητη εκτέλεση των καθηκόντων των Ελλήνων Εκπαιδευτικών και την ευγενή και συνετή απέναντί τους συμπεριφορά.
Η όμορφη Κλεισούρα Καστοριάς χιονισμένη.
Μια μέρα, που πήγαμε οι δάσκαλοι με τους μαθητάς περίπατο στο μοναστήρι της Παναγίας, που βρίσκεται κάτω από την Κλεισούρα και σ’ ένα βαθύ λάκκο, μάθαμε πως ο καπετάν Ανδρέας Παναγιωτόπουλος με την ανταρτική ομάδα του λημεριάζει στο δάσος, όχι και πολύ μακριά απο το μοναστήρι, και κρυφά από τους μαθητάς τον επισκεφθήκαμε. Αυτό γίνονταν ύστερα από την ανακήρυξη του Τουρκικού Συντάγματος, νομίζω το 1911. Κι αν μας έπαιρναν είδηση οι τουρκικές αρχές. Κάτι όμως ψιθυρίστηκε, ευτυχώς δεν είχαμε καμιά δυσάρεστη συνέπεια. Ο καπετάν Ανδρέας δε μπορούσε να ησυχάσει, έπρεπε κάτι να κάμνει, να εξακολουθεί χωρίς διακοπή να συνεχίζει τη δράση του, τις εθνικές του ενέργειες. Αυτός σκότωσε και το ρουμανίζοντα Κωνσταντίνο Πάππα, όπως κι έναν Τούρκο Γιούζμπαση επάνω στο Μουρίκι.

(Από το βιβλίο του Ο Γέρμας και τα γεγονότα του Μακεδονικού Αγώνα, εκδ. ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1966, σελ. 70-72).

Ο επιβλητικός ναός του Αγίου Δημητρίου
στην Κλεισούρα.

Ο Γέρμας Καστοριάς,
το γενέθλιο χωριό του Χρίστου Γεωργίου.

Εθνικό μνημείο στην Κλεισούρα.

Ο Μακεδονομάχος ιερέας Παπαντούλας.
Προτομή του στη γενέτειρά του Κλεισούρα.

Ημιάποψη αρχοντικής οικίας
στην Κλεισούρα έτους 1842.


Παλαιά οικία στην Κλεισούρα.

Ο Κλεισουριώτης Μακεδονομάχος
Καπετάν-Μίζας.


Μερική άποψη της Κλεισούρας.

Τρίτη, 9 Ιανουαρίου 2018

Δάσκαλος ο Ταπεινός. Ποίημα Nicolas Cocaro

Για μένα δεν γνοιαστήκανε πολλοί
και δεν με νοιάζει που δεν νοιάστηκε κανένας.
Ήταν η αγάπη στην καρδιά μου περισσή
σε χίλια αρνάκια τρυφερά εγώ ποιμένας.
………………………………………………
Για μένα δεν γνοιαστήκανε πολλοί
μα φώλιαζ’ άνοιξη στην άγουρη καρδιά μου.
Στις αγκαλιές μου ρόδα, κρίνα, γιασεμί
κι ήταν στα χρόνια όλα (αγέννητα) παιδιά μου.
……………………………………………………..
Κι αν η δικαίωση δεν ήρθε (και προς τι;....)
Δικαίωση η αγάπη τους η αιώνια.
Όλος ρυτίδες ακουμπώντας στο ραβδί
στράφι, θα λέω, πως δεν πήγανε τα χρόνια.
……………………………………………………..
Για μένα δεν γνοιαστήκανε πολλοί.
Ξέρω για μένα πως δεν γνοιάστηκε κανένας.
Μα που η αγάπη στην καρδιά ήταν περισσή
σωτήρια η χάρη, που βαφτίστηκα "ποιμένας".

Μετάφραση Βασίλη Βιτσαξή






Δευτέρα, 8 Ιανουαρίου 2018

“Η Σύναξις των Μυρίων Αγγέλων” († 11 Ιανουαρίου), δύο εικόνες αυτής σε ναούς της Καστοριάς.

Η Σύναξις των Ασωμάτων.
Υπέροχη εικόνα στο ναό του Προδρόμου
συνοικίας Απόζαρι Καστοριάς.
Τους εξυμνούντας τον τρισάγιον ύμνον,
Ύμνοις γεραίρειν εικός εστιν Aγγέλους.

Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί σέβονται και τιμούν ιδιαίτερα τους αναρίθμητους Αγγέλους του Θεού, οι οποίοι είναι οργανωμένοι σε εννέα ανάλογες Τάξεις. Επ’ ονόματι των υπόψη Αγγέλων οικοδομούν ανέκαθεν ιερούς ναούς, που τους κοσμούν με σχετικές εικόνες αρκετών ομοιοθεματικών και ομοθεματικών τύπων και μορφών. Στους εν λόγω ομοιοθεματικούς εικονιστικούς τύπους περιλαμβάνεται κι αυτός που φέρει την ονομασία “Η Σύναξις των Μυρίων Αγγέλων” (= Η σύναξη των πιστών προς τιμήν των αναρίθμητων Αγγέλων), και που είναι (ο τύπος), κατά γενική παραδοχή, εμπνευσμένος, εντυπωσιακός κι ελκυστικός.
Η αναφερόμενη εικαστική παράσταση “Η Σύναξις των Μυρίων Αγγέλων” παρουσιάζει και προβάλλει μία ευάριθμη ομάδα ορθοστεκούμενων πτερωτών Αγγέλων, και απαντάται σε αρκετές παραλλαγές. Οι κυριότερες απ’ αυτές τις παραλλαγές εμφανίζουν δύο Αγγέλους να ανακρατούν εμπρός και στο μέσον της ομάδας τους ένα μετάλλιο (: στρογγυλός δίσκος) με την αγία μορφή του Χριστού αγιογραφημένη επ’ αυτού.
Εικόνες με θέμα τη Σύναξη των Μυρίων Αγγέλων υπάρχουν και σε μερικούς ναούς της Καστοριάς. Φωτογραφίες δύο εξ αυτών των εικόνων, που βρίσκονται αντιστοίχως στους ναούς Αγίου Ιωάννου Προδρόμου συνοικίας Απόζαρι, και Αγίου Ανδρέα συνοικίας Ντολτσού, δημοσιεύονται εδώ, μαζί με ανάλογες ομοθεματικές και συναφείς τους παραστάσεις.
Η Σύναξις των Μυρίων Αγγέλων.
"Εξωτική" εικόνα στο ναό Αγίου Ανδρέα
Ντολτσού Καστοριάς.
Το παρόν κείμενο θα κλείσει με την πληροφορία, ότι, κατά τη βυζαντινή εποχή, η εορτή της “Συνάξεως των Αγίων Αγγέλων” «ετελείτο ένδον του Μαρτυρίου της αγίας Αναστασίας εν της Δομνίκου», και ότι έξω από τα τείχη της πόλεως Πισσινούντος Γαλατίας (κεντρική Μικρά Ασία) υπήρχε κατά τον 6ο αιώνα ένας ναός των Μυριαγγέλων, που ήταν ονομαστός για τα θαύματα που γίνονταν εκεί.

(Γιώργος Τ. Αλεξίου)

Η σύναξις των Ασωμάτων. Αρχές 17ου αι.
Εικόνα από ναό περιοχής Κορυτσάς.

Η Σύναξις των Ασωμάτων.
Τοιχογραφία ιεράς μονής Διονυσίου
Αγίου Όρους.



Σύναξις των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ.
Εικόνα από ναό περιοχής Σκοπίων. 18ος αιών.


Οι αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ
Τοιχογραφία στο ναό Αγίας Κυριακής ΣπηλαίωνΚαστοριάς

Ο Άρχων Μιχαήλ.
Λιθανάγλυφο σε ναό χωριού του Βοΐου.


Εξαπτέρυγα Σεραφείμ .
Λιθανάγλυφο υπέρθυρο σε ναό του Δίλοφου Βοΐου.

Τετάρτη, 3 Ιανουαρίου 2018

Τέμπλο του Τιμίου Προδρόμου (17ος αι.) στο ναό Αγίου Σπυρίδωνος Καστοριάς (!).

Η αποτομή της κεφαλής του Προδρόμου
στο θωράκιο της εικόνας του.
Κείμενο Γιώργου Τ. Αλεξίου

Ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Σπυρίδωνος Καστοριάς, που ανακατασκευάστηκε εκ βάθρων κατά τη δεκαετία του 1920 (;), διαθέτει εντός του ένα ξυλόγλυπτο τέμπλο, μικρών μεν διαστάσεων, αλλ’ υψηλής καλλιτεχνικής στάθμης. Το τέμπλο αυτό, όπως δείχνουν τα βασικά στοιχεία ταυτοποίησης και αναγνώρισής του, είναι αφιερωμένο στον άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή και σίγουρα έχει κατασκευαστεί για να κοσμήσει κάποιο ιερό ναό τού εν λόγω αγίου. Αυτό όμως δεν έγινε κι έτσι τώρα κοσμεί και λαμπρύνει τον υπόψη ναό του Αγίου Σπυρίδωνος Καστοριάς.
Τα προαναφερόμενα βασικά στοιχεία αναγνώρισης και ταυτοποίησης του τέμπλου είναι δύο, τα ακολούθως εκτιθέμενα.
1)    Στην εικονοθέση του τέμπλου που βρίσκεται δίπλα στην εικόνα της Παναγίας τοποθετείται, κατ’ απαρέγκλιτο κανόνα, η εικόνα του πάτρωνα αγίου του ναού, δηλαδή του αγίου στον οποίον είναι αφιερωμένος ο ναός. Εδώ, στον Άγιο Σπυρίδωνα Καστοριάς είναι αναρτημένη η εικόνα του αγίου Ιωάννου Προδρόμου και Βαπτιστή και όχι του πάτρωνά του αγίου Σπυρίδωνος. Σημειωτέον, ότι επί του εξεταζόμενου τέμπλου δεν υπάρχει η εικόνα του αγίου Σπυρίδωνος, όπως θα έπρεπε.
2)    Οι γλυπτές “αφηγηματικές” παραστάσεις στα θωράκια του τέμπλου που υπόκεινται των τεσσάρων μεγάλων εικόνων του παρουσιάζουν αντιστοίχως, την αποτομή της κεφαλής του αγίου Ιωάννου Προδρόμου, τον αρχάγγελο Μιχαήλ  και δύο διακοσμητικές σκηνές με αγγέλους και άνθη. Η σεπτή μορφή του αγίου Σπυρίδωνος και σκηνές από το βίο του δεν υπάρχει, όπως ασφαλώς θα συνέβαινε εάν το τέμπλο είχε φιλοτεχνηθεί για τον συγκεκριμένο ναό της Καστοριάς.
Το παρόν σύντομο κείμενο που αναφέρεται στο υπέροχο τέμπλο του Τιμίου Προδρόμου, το οποίο κοσμεί το ναό Αγίου Σπυρίδωνος Καστοριάς, θα κλείσει με την παράθεση ενός Απολυτκιου του αγίου Ιωάννου Προδρόμου.

Η εικόνα του Προδρόμου
στο εξεταζόμενο τέμπλο.
Απολυτκιον
Ήχος β΄.
Μνήμη δικαίου μετ εγκωμίων· σοι δε αρκέσει η μαρτυρία του Κυρίου Πρόδρομε· ανεδείχθης γαρ όντως και Προφητών σεβασμιώτερος, ότι και εν είθροις βαπτίσαι κατηξιώθης τον κηρυττόμενον· όθεν της αληθείας υπεραθλήσας, χαίρων ευηγγελίσω και τοις εν άδ, Θεόν φανερωθέντα εν σαρκί, τον αίροντα την αμαρτίαν του κόσμου, και παρέχοντα ημίν το μέγα έλεος.

Γενική άποψη του θεματικού τέμπλου (17ος αιών;)

Ιησούς Χριστός, ο Σωτήρ.
Εικόνα επί του τέμπλου.

Το καταπληκτικό θωράκιο της εικόνας του Χριστού.


Η λατρευτική εικόνα του αγίου Σπυρίδωνος.
Βρίσκεται εντός του Αγίου Βήματος.

Η εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας
αναρτημένη στο τέμπλο.





Το εξαίσιο θωράκιο της Παναγίας Οδηγήτριας.
Το θωράκιο του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Ο Άρχων Μιχαήλ.






Κυριακή, 31 Δεκεμβρίου 2017

Εικόνα των Θεοφανείων: «Ο Ιησούς Χριστός φέρων πτύον εν τη χειρί αυτού»

Ο Χριστός φέρων πτύον εν τη χειρί.
Εικόνα στη μονή Decani Σερβίας,
19ος αιών. Φωτο Μ. Quenot.
Κείμενο Γιώργου Τ. Αλεξίου.

Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, τον καιρό που ασκήτευε στην έρημο της Ιουδαίας, κήρυττε στους Εβραίους την ερχόμενη Βασιλεία των Ουρανών, βάπτιζε τους μετανοούντες αμαρτωλούς στον Ιορδάνη ποταμό και στηλίτευε την κακία των υποκριτών Σαδδουκαίων και Φαρισαίων. Όταν είδε να προσέρχεται προς αυτόν για να βαπτιστεί ο αναμάρτητος Ιησούς Χριστός, τον αναγνώρισε, τον υπόδειξε στους ανθρώπους, και απευθυνόμενος προς τους παρευρισκόμενους Ιουδαίους είπε, μεταξύ άλλων, και τα εξής αποκαλυπτικά λόγια.
«Εγὼ μεν βαπτίζω υμάς εν ύδατι εις μετάνοιαν· ο δε οπίσω μου ερχόμενος ισχυρότερός μου εστίν, ού ουκ ειμὶ ικανὸς τα υποδήματα βαστάσαι· αυτός υμάς βαπτίσει εν Πνεύματι Αγίῳ και πυρί.
Ού το πτύον εν τη χειρί αυτού και διακαθαριεί τήν άλωνα αυτού, και συνάξει τον σίτον αυτού εις την αποθήκην, το δε άχυρον κατακαύσει πυρί ασβέστῳ.
(= Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό, δια να σας οδηγήσω εις την μετάνοια·εκείνος όμως που έρχεται έπειτα από εμέ, είναι ισχυρότερός μου και δεν είμαι εγώ άξιος ούτε τα υποδήματά του να βαστάσω. Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και με το πυρ της χάριτος (που κατακαίει την αμαρτία, καθαρίζει δε και ζωογονεί την ψυχή).
Αυτός κρατεί στο χέρι του το φτυάρι και θα καθαρίσει πλήρως το αλώνι του·και το μεν σιτάρι του θα το συγκεντρώσει εις την αποθήκη (τους δικαίους δηλαδή και εναρέτους θα παραλάβει εις την βασιλεία του) το δε άχυρο θα το κατακαύσει εις άσβεστον πυρ, (δηλαδή τους αμετανοήτους αμαρτωλούς θα τους καταδικάσει εις την γέενναν του πυρός). Ακούσατέ τα αυτά Σαδδουκαίοι και Φαρισαίοι». (Ματθ. γ΄,11-12).
Ο Χριστός ως "Λυχνιστής".
Σχέδ. Φ. Κόντογλου.
Τα λόγια αυτά του Προδρόμου είναι πολύ σημαντικά, διότι αναφέρονται στη φρικτή Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, τον οποίον Κύριο παρουσιάζουν όπως πράγματι είναι – θα είναι, δηλαδή ως Δίκαιο και Φοβερό Κριτή.
Οι άγιοι Πατέρες και οι σοφοί Διδάσκαλοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας αναφέρουν πολλάκις και αναλύουν διεξοδικά στις συγγραφές τους τις προαναφερόμενες ρήσεις του αγίου Ιωάννου Βαπτιστού. Το ίδιο ακριβώς πράττουν και οι θεόπνευστοι Υμνογράφοι της στα σχετικά τροπάριά τους, καθώς επίσης και οι εμπνευσμένοι αγιογράφοι της στις ανάλογες εικονίσεις τους. Μία τέτοια εικόνιση είναι και η θεματική, την οποίαν περιγράφει ως ακολούθως ο Φώτης Κόντογλου:
«Ο Τίμιος Πρόδρομος προφητεύων περί του Χριστού.
Βουνά. Και ο Χριστός ιστάμενος μέσα εις ένα αλώνι στρογγυλόν και κρατών εις την δεξιάν φτυάρι. Και ο Πρόδρομος, δεικνύων αυτόν εις τους Ιουδαίους, κρατεί ειλητάριον οπού γράφει: Ού το πτύον εν τη χειρί αυτού και διακαθαριεί τήν άλωνα αυτού, και συνάξει τον σίτον αυτού εις την αποθήκην, το δε άχυρον κατακαύσει πυρί ασβέστῳ.
Η παράστασις αύτη ζωγραφίζεται πολλάκις και εις την Βάπτισιν του Χριστού, εις μίαν άκραν, όταν περισσεύει ο τόπος.
Η εικών φέρει ταύτην την επιγραφήν: ΟΥ ΤΟ ΠΤΥΟΝ ΕΝ ΤΗ ΧΕΙΡΙ ΑΥΤΟΥ»
(Έκφρασις, Β΄ έκδ. τόμ. Α', εκδ. Παπαδημητρίου, Αθήναι 1979, σελ, 372-3)
Ο άγιος Πρόδρομος. Εντός του
 λευκού κύκλου "το τσεκούρι στη
ρίζα του δέντρου" . Ματθ. 3,10.
Εδώ, μαζί με το παρόν κείμενο, παρουσιάζονται και δύο συμβολικές εικονίσεις του Ιησού Χριστού με την αναφερόμενη ιδιότητα τού “Λυχνιστή”,( δηλαδή να κρατάει στο χέρι Του ένα πτύον, ξύλινο φτυάρι αλωνισμού), και παρατίθενται δύο σχετικά αυτής τής ιδιότητάς Του τροπάρια, τα οποία ψάλλονται κατά τη μεγάλη εορτή των Φώτων.

Τροπάρια
1)         Κοσμά του Μελωδού. Κανών των Θεοφανείων. Ωδή ε΄.
Γεωργός ο και δημιουργός, μέσος εστηκώς ως εις απάντων, καρδίας εμβατεύει.
Καθαρτήριον δε πτύον χειρισάμενος, την παγκόσμιαν άλωνα πανσόφως διΐστησι, την ακαρπίαν φλέγων, ευκαρπούσιν αιώνιον, ζωήν χαριζόμενος.

2)         Ιωσήφ του Υμνογράφου. Μεθεόρτιο στιχηρό λβ΄ Φώτων.
Όρθρος φαεινός ανατείλας εξ ερήμου ήλιον Χριστόν προμηνύει τοις εν σκότει ιδού το πτύον φέρων ο κριτής παραγίνεται εκεί, ο πυρί βαπτίζων μόνος και φωτίζει τους αυτώ βοώνας Χριστός έρχεται…

Ο Χριστός Φοβερός Κριτής.
Εικόνα στο ναό Προδρόμου
Μαυριώτισσας, 16ος αιών.
Παρατήρηση. Η εξεταζόμενη εικονιστική παράσταση “του Ιησού Χριστού φέροντος το πτύον εν τη χειρί αυτού” είναι ως προαναφέρθηκε πολύ σημαντική, παρά τούτο όμως ιστορείται σπανίως στους ναούς της Ορθοδοξίας. To γεγονός αυτό δημιουργεί εύλογες σχετικές απορίες στους Θεολόγους-βυζαντινολόγους και είναι δυσερμήνευτο.

Σημείωση. Λιχνίζω = Πετάω με ξύλινο φτυάρι επάνω και αντίθετα στη φορά του αέρα το αλωνισμένο σιτάρι και το διαχωρίζω από το άχυρο.