Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου 2018

Προσευχή για τους ηλικιωμένους! Του μακαριστού Βλατσιώτη ιερομόναχου Ευσεβίου Βίττη (1927-2009).

Ιησούς Χριστός, ο παλαιός των ημερών (ως γέρων).
Αντίγραφο τοιχογραφίας του 12ου αιώνα,
απ' το ναό Αγίου Στεφάνου Καστοριάς.
Ελαιογραφία επί ξύλου του Γιώργου Τ. Αλεξίου.
«Κύριε, το γήρας περικράτησον» (Μέγας Βασίλειος).

Κύριε, το ξέρεις πως μπήκα ήδη στα γηρατειά.
Βοήθησε με να συνειδητοποιώ όλο και βαθύτερα αυτήν την πραγματικότητα, ώστε να μη γίνομαι τυραννικός ή βαρετός ή επαχθής ή ασυμπαθής και σιχαμερός στους γύρω μου και ιδιαίτερα στους τυχόν συνεργάτες μου.
Απάλλαξέ με από το να επιμένω στις παλαιωμένες ιδέες μου με πείσμα γεροντικό. Δεν σου ζητώ να βελτίωσης την κρίση ή τη μνήμη μου. Μου έδωσες τα ανεκτίμητα αυτά δώρα σ’ ένα βαθμό στη γόνιμη ηλικία μου. Σε ευχαριστώ για το πολύτιμο αυτό δώρο της αγαθοσύνης Σου. Τώρα πια καθώς υποβαθμίζεται η όλη μου βιολογι­κή, ψυχολογική και πνευματική ύπαρξη, συνακολουθεί νομοτελώς και της κρίσης και της μνήμης μου η υποβάθμιση. Συχνά αυτή η κατάσταση με μειώνει, με λυπεί, με ταπεινώνει αφάνταστα και όχι σπάνια με εξευτελίζει στα ίδια μου τα μάτια ανα­γκάζοντάς με να ζητώ ολοένα συγγνώμη για τις μικρές ή τις μεγάλες γκάφες μου. Δεν κατανοώ βέβαια πλήρως αυτήν την αλλοίωση. Όμως Εσύ, Κύριε, ξέρεις πόσο και η σμίκρυνση και συρρίκνωση μου και στο σημείο αυτό μου χρειάζεται. Την αποδέχομαι ταπεινά, γιατί Εσύ ξέρεις. Και αφού Εσύ ξέρεις, δεν χρειάζεται να ξέρω εγώ το βαθύτερο γιατί. Άλλωστε δεν μπορώ να την κατανοήσω. Γιατί λοιπόν να θλίβομαι και να πονώ και γι’ αυτό; Δεν πρέπει να αποδέχομαι ταπεινά τη φθαρτότητα της φύσης μου; Και δεν πρέπει να υποτάσσομαι κι εγώ ταπεινά στην τάξη, που Εσύ με τόση αγαθότητα για τα πλάσματα Σου, επομένως και για μένα, καθόρισες;
Ο μακαριστός πατήρ Ευσέβιος Βίττης
απ' το χωριό Βλάστη Κοζάνης.
Σφράγισε με απαραβίαστη σφραγίδα τα φλύαρα χείλη μου για να μην καταπονώ τους άλλους με βαρετές, ανούσιες και χωρίς κανένα ενδιαφέρον ή νόημα πια χιλιοειπωμένες διηγήσεις παρωχημένων γεγονότων κάποιων μακρινών και λη­σμονημένων χρόνων μιας ασήμαντης εποχής. Παράλληλα όμως απάλυνε τις αντιδράσεις και τις κρίσεις μου για την κρίση και τη μνήμη των άλλων. Και μην επιτρέψεις ποτέ να νιώσω νυγμούς ζήλειας για τη φρεσκάδα της μνήμης και τη δύναμη της κρίσης των άλλων. Κάνε, αντίθετα, να χαίρομαι γι’ αυτό και να Σε ευχαριστώ ολόψυχα για τα άνθη της νεότητος, όταν τυχαίνει να βρίσκομαι ανάμεσα τους και να οσφραίνομαι το άρωμα τους. Δίδαξε με τη σημασία των λόγων του Αποστόλου Σου: «Ει και ο έξω ημών άνθρωπος διαφθείρεται, αλλ’ ο έσωθεν ανακαινίζεται ημέρα και ημέρα» (Β΄ Κορ. δ' 16). Και να αγωνίζομαι να ζω αυτήν την πραγματικότητα.
Τέλος, στήριξε τα παραπαίοντα και ασταθή βήματά μου με τον «βραχίονα Σου τον υψηλόν», ώστε να μην κυλιέμαι πια στη γη και να φρονώ τα «γεώδη», αλλά αντίθετα να έχω στραμμένα τα βλέμματα μου στον ουρανό και να φρονώ τα ουράνια, έως ότου αναπαυθώ στη στοργική Σου Θεία αγκάλη.
Κύριε μου, Κύριε, Σε ευχαριστώ. Αμήν.

Ιησούς Χριστός, ο Καλός Ποιμήν.
Εικόνα ευρισκόμενη σε ναό
του χωριού Λακκώματα Καστοριάς.
Βλέπε βιογραφικά του μακαριστού Ευσεβίου Βίττη:
http://www.orthmad.gr/news/%CF%80-%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%AD%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%B2%CE%AF%CF%84%CF%84%CE%B7%CF%82


Η όμορφη και ηρωική Βλάστη Κοζάνης,
ιδιαίτερη πατρίδα του μακαριστού Ευσεβίου Βίττη.


Κοιμητηριακός ναός της Βλάστης Κοζάνης.
Γεροντική μορφή σε λιθανάγλυφο
εκκλησίας χωριού του Βοΐου Κοζάνης.

Σάββατο, 10 Φεβρουαρίου 2018

Μνημόσυνο ηρώων στρατιωτών στην Καστοριά. Ψυχοσάββατο 10 Φεβρουαρίου 2018

Το Ηρώο του Στρατιωτικού Νεκροταφείου Καστοριάς
κατά το περιγραφόμενο Μνημόσυνο στρατιωτών μας.
Το Ψυχοσάββατο 10 Φεβρουαρίου 2018, ώρα 11.00 π.μ., πραγματοποιήθηκε στο Στρατιωτικό Νεκροταφείο Καστοριάς το καθιερωμένο ετήσιο εθνικοθρησκευτικό Μνημόσυνο όλων των γενναίων στρατιωτών μας, που έπεσαν υπέρ πατρίδος στον Γράμμο και το Βίτσι, κατά τη χρονική περίοδο 1946 – 49. Το εν λόγω Μνημόσυνο οργάνωσε η Στρατιωτική Αρχή του Νομού Καστοριάς (15ο Σύνταγμα ΠΖ) και το τέλεσε ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Καστοριάς κ.κ. Σεραφείμ, συνεπικουρούμενος από ετέρους δύο κληρικούς της ίδιας Μητρόπολης. Στο Μνημόσυνο παρευρέθηκαν και το παρακολούθησαν με έκδηλη συγκίνηση, η βουλευτίς Ν.Δ. Καστοριάς κ. Μαρία Αντωνίου, ο Αντιπεριφερειάρχης Καστοριάς κ. Σωτήριος Αδαμόπουλος, ο Αντιπεριφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας κ. Παναγιώτης Κώττας, ο Αντιδήμαρχος Καστοριάς κ. Σωκράτης Λιάνος, ανώτεροι αξιωματικοί του Στρατού, της Ελληνικής Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής που υπηρετούν στην περιοχή Καστοριάς, ο Πρόεδρος του Παραρτήματος ΕΑΑΣ Νομού Καστοριάς Υποστράτηγος ε.α. κ. Ηλίας Τζωρτζόπουλος, πολλοί απόστρατοι αξιωματικοί, οι πρόεδροι εφεδροπολεμικών οργανώσεων της πόλης, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Γερμανιωτών Καστοριάς κ. Νίκος Πρώιος, Μέλη του Συλλόγου Απογόνων Μακεδονομάχων Νομού Καστοριάς, ο δάσκαλος κ. Γιώργος Αλεξίου, αρκετοί άλλοι γενναιόφρονες κι ευγνώμονες δημότες της, και βεβαίως, πολλοί στρατιώτες μας.
Η μνημειακή πύλη του σεπτού
Στρατιωτικού Νεκροταφείου Καστοριάς.
Αμέσως μετά την τελετή του περιγραφόμενου εθνικοθρησκευτικού Μνημοσύνου, ο Αξιωματικός Διοικητής των Στρατιωτικών Δυνάμεων της περιοχής κατέθεσε στέφανο στο Ηρώο του Νεκροταφείου και ακολούθως έγινε το Προσκλητήριο των 112 αξιωματικών, 94 υπαξιωματικών και 5.718 οπλιτών του Στρατού μας, που έχυσαν το τίμιο αίμα τους στο Γράμμο και το Βίτσι για την ελευθερία και τη δημοκρατία, κατά τον επάρατο ανταρτοπόλεμο 1946 – 49, και που έκτοτε είναι, πολλοί εξ αυτών, θαμμένοι στο αναφερόμενο Στρατιωτικό Νεκροταφείο. Κατόπιν εψάλη ο Εθνικός μας Ύμνος, από παρούσα Διμοιρία Στρατού.
Ακολούθως, όλοι οι παρευρισκόμενοι και συμμετέχοντες στο εν λόγω μνημόσυνο, αξιωματούχοι, στρατιώτες και απλοί πολίτες, επισκέφτηκαν τον υπόγειο κοιμητηριακό ναό Αγίου Γεωργίου, του Νεκροταφείου, καθώς και την παρακείμενή του κρύπτη, όπου αναπαύονται τα τίμια οστά πολλών νεκρών ηρώων μας, προσκύνησαν δεόντως, τέλεσαν Τρισάγιο και άναψαν κερί στη μνήμη τους. Τέλος, έλαβαν όλοι τα παραδοσιακά κόλλυβα και αποχώρησαν απ’ το Νεκροταφείο έμπλεοι ψυχικής ανάτασης κι εθνικού παλμού.
 (Γιώργος Τ. Αλεξίου)
Ο Μητροπολίτης Καστοριάς κ.κ. Σεραφείμ  και λοιποί
επίσημοι προσέρχονται στο χώρο τέλεσης του Μνημοσύνου.

Ο Μητροπολίτης Καστοριάς κ.κ. Σεραφείμ
τελεί το  Αρχιερατικό μνημόσυνο των πεσόντων
ηρώων Στρατιωτών μας. Αιωνία η μνήμη τους.



Η Διμοιρία απόδοσης τιμών
προσέρχεται στο χώρο του Μνημοσύνου


Αξιωματούχοι του Νομού Καστοριάς
παρακολουθούν και συμμετέχουν στο μνημόσυνο.

Ο Πρόεδρος του ΕΑΑΣ Καστοριάς
Υποστράτηγος ε.α. κ. Ηλίας Τζωρτζόπουλος
παρών στο Μνημόσυνο.

Ο Πρόεδρος του Συλλόγου
Γερμανιωτών Καστοριάς
κ. Νίκος Αχ. Πρώιος.



Ο Διοικητής του 15ου Σ.ΠΖ.
καταθέτει στεφάνι στο Ηρώο του Νεκροταφείο.


Το Ηρώο του Στρατιωτικού Νεκροταφείου.


" Απόντες, έπεσαν υπέρ πατρίδος, πυρ"

Ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Καστοριάς
κ.κ. Σεραφείμ στο χώρο του Νεκροταφείου.


Σεπτές οστεοθήκες πεσόντων στρατιωτών
μας στην κρύπτη του Νεκροταφείου.

Σπαρτιατική ασπίδα στην είσοδο του Νεκροταφείου.

Πέμπτη, 1 Φεβρουαρίου 2018

Αντίο στον γεροχωριάτη. Ποίημα Nicolas Cocaro

Κοιμάται κάτω από το χώμα της πεδιάδας
το κορμί του γέρου του χωριάτη,
κι έρχεται μαλακά σαν κύμα ανάερο, αλαφρύ, στο μνήμα του
το μουγκρητό των αγελάδων ν’ ακουμπίσει.
…………………………………………………..
Στα πανωκλάδια του κυπαρισσιού
ίδιο σαν πάντα της γαλιάντρας το τραγούδι
(κάπου και που του μουρμουρίζει),
πως του Θεού η αιωνιότητα δε βρίσκεται μακριά στα ύψη,
σαν φτάνει ως την καρδιά βαθιά ο θεϊκός σκοπός.
…………………………………………………………………………..
Και η γη, αυτή η γη που τόσες τον είχε ιδεί φορές
στου κόκορα το πρωινό τραγούδι στο πόδι,
με τις γελάδες του και τα καματερά,
γαλήνη ελπιδοφόρα του χαρίζει,
ως κείτεται μέσα στην κάσα το κορμί
κι ως ελαφροπετά η ψυχή ερωτευμένη.

(Μετάφραση Βασίλη Βιτσαξή)
"κι έρχεται μαλακά σαν κύμα ανάερο
το μουγκρητό των αγελάδων"



"του Θεού η αιωνιότητα
δε βρίσκεται μακριά στα ύψη"

"και η γη, αυτή η γη
γαλήνη ελπιδοφόρα του χαρίζει"


"κι ως ελαφροπετά η ψυχή ερωτευμένη".
Φωτ. Β. Τσιτσιμίδη.


Παρασκευή, 26 Ιανουαρίου 2018

Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας, η εφέστια {= προστάτις} του Γέρμα Καστοριάς.

Η Παναγία Οδηγήτρια, η θαυματουργή
κι εφέστια εικόνα του Γέρμα,  έτ. 1775.
Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (1714 - 1779) επισκέφτηκε τον Γέρμα Καστοριάς δύο φορές, κατά την Β’ και Γ΄ περιοδεία του (1763 - 73 και 1775 - 77, αντίστοιχα). Στις επισκέψεις του αυτές κήρυξε, προφήτεψε, θαυματούργησε και συμβούλεψε και παρότρυνε τους ευσεβείς κατοίκους του χωριού να μεγεθύνουν και λαμπρύνουν τον ενοριακό τους ναό του Αγίου Γεωργίου που είχαν θεμελιώσει το έτος 1761. Τους συμβούλεψε επίσης να αναθέσουν την προστασία του χωριού τους στην Υπεραγία Θεοτόκο, καθόσον, όπως χαρακτηριστικά δήλωσε, «Η Λοσνίτσα (ο νυν Γέρμας) βρίσκεται στον κόρφο (: στην αγκαλιά) της Παναγιάς».
Οι φιλόχριστοι Γερμανιώτες υπάκουσαν στις συμβουλές και υποδείξεις του αγίου Κοσμά του Αιτωλού και μέχρι το έτος 1775 μεγέθυναν τον ενοριακό τους ναό και τον εμπλούτισαν κι εκόσμησαν με ένα ξυλόγλυπτο κι επιχρυσωμένο τέμπλο, με δύο ανάλογα προσκυνητάρια, με αξιόλογες φορητές εικόνες και με πολύτιμα λειτουργικά σκεύη και άμφια. Μάλιστα, στο δεξιό και κυριότερο προσκυνητάρι τοποθέτησαν την υπάρχουσα υπέροχη εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας (έτ. 1775), που αναγνωρίζεται έκτοτε ως η εφέστια (= η προστάτις) εικόνα του χωριού και που είναι θαυματουργή.
Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας
Οδηγήτριας, στον ενοριακό ναό
Αγίου Γεωργίου Γέρμα
Η Μεγαλόχαρη Παναγία εποίησε κατά το παρελθόν στον Γέρμα, μέσω της αναφερόμενης εικόνας της, αρκετά θαύματα, όπως ιάσεις ασθενών, εξάλειψη επιδημιών, σωτηρία των αιχμαλώτων πολεμιστών στη Μικρά Ασία (έτη 1920-22), κ.ά. Το μεγαλύτερο όμως απ’ τα ομολογούμενα θαύματά της είναι αυτό που συνέβη κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940-41, του οποίου το ιστορικό παρουσιάζεται εν συντομία ακολούθως:
Τα χαράματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 ακούστηκαν αμυδρά στον Γέρμα οι ομοβροντίες των πυροβόλων του ελληνικού στρατού που πολεμούσε τους Ιταλούς στα ελληνοαλβανικά σύνορα. Αμέσως μετά, όταν ξημέρωσε, κατέφθασαν ασθμαίνοντες στο χωριό 2-3 χωροφύλακες, που σήμαναν συναγερμό με το επίμονο χτύπημα της καμπάνας και μοίρασαν φύλλα πορείας (επιστράτευσης) σε περισσότερους από 100 νέους Γερμανιώτες. Γρήγορα, όλοι οι κάτοικοι του χωριού, άντρες, γυναίκες και παιδιά συγκεντρώθηκαν στην πλατεία με έκδηλη την ανησυχία και τη συγκίνησή τους. Κατόπιν εισήλθαν στον ενοριακό ναό του Αγίου Γεωργίου και προσκύνησαν όλες τις εικόνες του, ιδιαίτερα δε την εφέστια εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας, ενώπιον της οποίας οι δύο ιερείς του Γέρμα, ο Παπαγγελής Λιάντζης και ο Παπαλάμπρος Χαστάς, “ανέπεμψαν Δέηση υπέρ της σωτηρίας όλων των στρατευμένων νέων του Γέρμα”. Και όντως, η εικονιζόμενη Θεοτόκος εισάκουσε την ολόθερμη Δέησή τους και τέλεσε το μεγάλο θαύμα της. Από τους 100 (!) περίπου Γερμανιώτες που μάχονταν ηρωικά στην πρώτη γραμμή του μετώπου δεν σκοτώθηκε κανείς! Γύρισαν άπαντες σώοι στο χωριό τους. Υπήρξαν μόνο δύο τραυματίες, ο Λάμπρος Δ. Παπαδημητρίου και ο Χρίστος Γ. Αλεξίου, που γρήγορα ανέρρωσαν.

Το ξυλόγλυπτο εικονοστάσι
της Παναγίας Οδηγήτριας
στον Γέρμα Καστοριάς.
Κλείνοντας τη σύντομη αναφορά στη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας οδηγήτριας, που είναι η εφέστια (προστάτις) του Γέρμα Καστοριάς, σημειώνουμε εμφαντικά, ότι κατά το παρελθόν οι ευσεβείς Γερμανιώτες τελούσαν μ’ αυτήν επίκαιρες θρησκευτικές λιτανείες, και ότι το ίδιο έπρατταν και οι κάτοικοι των γειτονικών χωριών Σισανίου, Βογατσικού, Δρυόβουνου κ. ά., στα οποία (χωριά) η εν λόγω εικόνα μεταφερόταν προς τούτο με ευλάβεια και προσοχή.

Εικονιστική σύνθεση Γ. Τ. Α.

Αντίγραφο της εφέστιας εικόνας
του Γέρμα απ' τον Γ.Τ.Α.
Ελαιογραφία σε μουσαμά.

Η Παναγία Οδηγήτρια
στο εικονοστάσι της.



Η εφέστια εικόνα της Παναγίας
 (αντίγραφό της ) σε εικονοστάσι
οικίας Γερμανιώτη.

Ο Γέρμας "στον κόρφο της Παναγιάς"



Ο επιβλητικός ενοριακός ναός Αγίου Γεωργίου
στον Γέρμα,  έτους 1882.

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης
Καστοριάς κ.κ. Σεραφείμ στον Δεσποτικό
 θρόνο του ναού Αγίου Γεωργίου Γέρμα.


Η μαρμάρινη πλάκα  με τη χρονολογία 1761
στα θεμέλια  του ναού Αγίου Γεωργίου Γέρμα.

Οι Γερμανιώτες επίστρατοι του
Ελληνοϊταλικού πολέμου
Λάζαρος Βούρδας και Αχιλλέας Πρώιος.


Ο Γέρμας Καστοριάς.

Τρίτη, 23 Ιανουαρίου 2018

Η κατάταξις εμού, του Χρίστου Γεωργίου, εις τον Τουρκικόν Στρατόν (!). Έτος 1911.

Ο αείμνηστος Φιλόλογος και συγγραφέας
Χρίστος Γ. Γεωργίου (1890-1972)
Την 24 Οκτωβρίου 1911 Τούρκος χωροφύλακας ήρθε στο σχολείο της Κλεισούρας Καστοριάς και μου ανεκοίνωσε πώς καλούμαι στρατιώτης. Κατά ένα νόμο τουρκικό οι δάσκαλοι δεν υπηρετούσαν στρατιώτες, έπρεπε όμως να θεωρούν τους τίτλους σπουδών τους από τις αρμόδιες τουρκικές αρχές. Εγώ έδειξα ασύγγνωστη αμέλεια. Ούτε το δίπλωμα του Γυμνασίου το είχα μαζί μου, το είχα στείλει στην Αθήνα, για να εγγραφώ στο Πανεπιστήμιο. Πήγαινα και με την άλλη ιδέα, ως υιός μονογενής δεν ήταν δυνατόν να υπηρετήσω στρατιώτης.
Εξήτασαν στην Καστοριά, που πήγα, την οικογενειακή μου κατάσταση και βρήκαν πως συζούμε με γαμβρό στο σπίτι. Ο διοικητής της Χωροφυλα­κής, γιούζ-μπας, —καλός άνθρωπος— μου είπε να του παρουσιάσω το πτυχίο μου του Γυμνασίου, έστω κι αν δεν το είχα θεωρήσει. Του ζήτησα τότε πίστωση χρόνου, για να του το επιδώσω. Μού ’δωκε όμως μόνον μισής μέρας, κατά την οποία δεν κατέστη δυνατόν ο άνθρωπος, που έστειλα στο Γυμνάσιο Τσοτυλίου, να πάρει αντίγραφο του διπλώματός μου, να επιστρέψει και το φέρει. Κι έτσι απήχθην στην Κορυτσά, οπού παρά τις διαμαρτυρίες μου και τις ενέργειες του επιθεωρητού των σχολείων μακαρίτου Εφραίμ-Γκίνη με κατέταξαν στρατιώ­τη και με προόριζαν να υπηρετήσω στην Αδριανούπολη. Ο Καϊμακάμης Καστοριάς, στον όποιο εν τω μεταξύ είχε επιδοθεί το αντίγραφο του απολυτηρίου μου, δεν έδειχνε καμιά προθυμία κι ενέργεια για επάνοδό μου στη διδασκαλική μου θέση της Κλεισούρας.
Η πλατεία της ηρωικής Κλεισούρας
την εποχή του Χειμώνα
.
Αλλ’ εγώ στη Θεσσαλονίκη δραπετεύω, παίρνω άλλο αντίγραφο και έγγραφο, διαταγή του Διοικητού —Βαλή— Θεσ/νίκης, και πηγαίνω στο Μοναστήρι. Εκεί παρουσιάζονται στο Διοικητή Μοναστηρίου, όπου ή Καστοριά υπήγετο, ο Δεσπότης Καστοριάς και Μοναστηρίου, υποβάλλουν τις ευχές τους, γιατί οι Τούρκοι γιόρταζαν το Ραμαζάνι, νομίζω, του επιδίδουν το μεταφρασθέν και στην τουρκική απολυτήριο μου μαζί με το έγγραφο του Βαλή Θεσσαλονίκης, εκθέτουν ό,τι συνέβη μ’ εμένα και τον παρακαλούν να θεωρηθεί το πτυχίο μου και να επανέλθω στη θέση μου. Συγκατατίθεται ο Τούρκος Διοικητής και με το δίπλωμά μου θεωρημένο επιστρέφω στην Καστοριά και παρουσιάζομαι στον Καϊμακάμη, ο οποίος αναγκάζεται τότε να διατάξει τη διαγραφή μου από τους στρατιωτικούς καταλόγους. Κι ύστερα απ’ αυτό γυρίζω στην Κλεισούρα περί  τα μέσα Δεκεμβρίου 1911.
Ίσως τα δεινά και οι περιπέτειές μου αυτές να ωφείλοντο και σε κακόβουλες εισηγήσεις και διαβολές των ρουμανιζόντων Κλεισούρας. Στην υπόθεσή μου αυτήν αναμείχτηκαν και οι Πρόξενοι τότε της Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη και στο Μοναστήρι, συνεννοούμενοι με κρυπτογραφικά τηλεγραφήματα, όπως και οι Μητροπολίτες των δύο αυτών πόλεων.

(Από το βιβλίο του Ο Γέρμας και τα γεγονότα του Μακεδονικού Αγώνα, εκδ. ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1966, σελ. 72-73).

Δάσκαλοι και μαθητές του Δημ. Σχολείου Γέρμα
περί το έτος 1925.

Ο Γέρμας Καστοριάς, η ιδιαίτερη πατρίδα
του Χρίστου Γεωργίου.

Ο Γερμανιώτης δάσκαλος
Στυλιανός Αγγελής (+1964).

Η ορεινή Κλεισούρα χιονισμένη.

Δάσκαλοι και μαθητές του Δημοτ. σχολείου Γέρμα.
Σχολικό έτος 1957-8.