Ο Ιησούς Χριστός συγχωρεί τις αμαρτίες των μετανοούντων ανθρώπων, όπως συγχώρησε το μέγα αμάρτημα τής άρνησής Του από τον Απόστολο Πέτρο.

 

Όταν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός βρισκόταν λίγες ώρες πριν απ’ το φρικτό πάθος Του με δεμένα τα τίμια χέρια του και ανακρινόμενος στην οικία του Αρχιερέως Καϊάφα, ο πρωτοκορυφαίος μαθητής Του Πέτρος στεκόταν περίλυπος και τρομοκρατημένος στην αυλή τής εν λόγω οικίας. Ευρισκόμενος εκεί ο Πέτρος αναγνωρίστηκε και ρωτήθηκε από τρεις υπηρέτες τού Καϊάφα εάν ήταν ένας απ’ τους μαθητές τού Χριστού και αυτός αμέσως το αρνήθηκε κατηγορηματικά και μάλιστα με όρκο. Μόλις συνέβη αυτό λάλησε ένας Πετεινός, όπως ακριβώς το είχε προβλέψει ο Χριστός κι αμέσως τότε ο Απόστολος Πέτρος θυμήθηκε αυτήν την πρόβλεψη συναισθάνθηκε το βαρύ αμάρτημά του τής τρισσής άρνησης τού Χριστού, μετανόησε με συντριβή κι έκλαψε πικρώς.

Το αναφερόμενο μεγάλο αμάρτημα των τριών αρνήσεων του Χριστού απ’ τον Απόστολο Πέτρο, το προγνώριζε, ως παρουσιάστηκε ήδη, ο Κύριος. Μάλιστα δε, θέλοντας να βοηθήσει τον εν λόγω κορυφαίο μαθητή Του και να του συγχωρήσει το υπόψη αμάρτημά, είχε εκμαιεύσει απ’ αυτόν σε πρότερο χρόνο τρεις ομολογίες πίστης και αφοσίωσης στο άμμωμο Πρόσωπό Του. Αυτές οι ομολογίες τού Αποστόλου Πέτρου και οι ισάριθμες αντίστοιχές τους απαντήσεις τού Χριστού, είναι καταγραμμένες ως ακολούθως στο ιερό Ευαγγέλιο του Ευαγγελιστή Ιωάννη (κα’ 15 – 17):

    «...Όταν, λοιπόν, έφαγαν, λέει ο Ιησούς στο Σίμωνα Πέτρο: «Σίμων, γιε του Ιωνά, μ’ αγαπάς περισσότερο απ’ όσο αυτοί εδώ;» «Ναι, Κύριε», του απαντάει ο Πέτρος, «εσύ ξέρεις πως σ’ αγαπώ». Του λέει τότε: «Βόσκε τ’ αρνιά μου».

Τον ρωτάει πάλι για δεύτερη φορά: «Σίμων, γιε του Ιωνά, μ’ αγαπάς;» «Ναι, Κύριε», του αποκρίνεται εκείνος, «εσύ ξέρεις ότι σ’ αγαπώ». Του λέει τότε: «Ποίμαινε τα πρόβατά μου».

Τον ρωτάει για τρίτη φορά: «Σίμων, γιε του Ιωνά, μ’ αγαπάς;» Στενοχωρήθηκε ο Πέτρος που τον ρώτησε για τρίτη φορά «μ’ αγαπάς;» και του απαντάει: «Κύριε, εσύ τα ξέρεις όλα· εσύ ξέρεις ότι σ’ αγαπώ». Του λέει τότε ο Ιησούς: «Βόσκε τα πρόβατά μου.

{Η ερμηνεία ελήφθη απ΄ την Ιστοσελίδα:

https://www.sostis.gr/blog/item/1791-ermineia-tou-kata-iwannin-21}.

Το θεολογικό περιεχόμενο και η πνευματική σημασία τής προπαρατιθέμενης ευαγγελικής περικοπής, η οποία περιλαμβάνει και παρουσιάζει, α) την τρισάκις ερώτηση τού Χριστού «μ’ αγαπάς;» προς τον Απόστολο Πέτρο, β) την αναμενόμενη ισάριθμη διαβεβαίωση τού Αποστόλου, και γ) την τρισάκις αντίστοιχη απάντηση του Χριστού, που λογίζεται και είναι συγχωρητική και απαλλακτική τού υπόψη αμαρτήματός τού Πέτρου, κοινοποιούνται από την αγία Εκκλησία μας στους πιστούς της, a) με ανάλογα κείμενα των θεόπνευστων συγγραφέων και ιερών Πατέρων της, b) με προφορικά κηρύγματα των Ιεροκηρύκων και διδασκάλων της και g) με ομοθεματικά της τροπάρια. Δύο απ’ τα εν λόγω τροπάρια, που ψάλλονται στους ναούς μας κατά την μεγάλη εορτή των Θεοφανίων, έχουν σε κείμενο κι ελεύθερη νοηματική τους απόδοση ως ακολούθως:

1ο Τροπάριο.

Δοξαστικὸν. Ήχος δ'.

Τω τριττώ της ερωτήσεως, τω Πέτρε φιλείς με, το τριττόν της αρνήσεως, ο Χριστός διωρθώσατο, διό και προς τον κρυφιογνώστην ο Σίμων· Κύριε πάντα γινώσκεις, τα πάντα επίστασαι, συ οίδας ότι φιλώ σε. Όθεν προς αυτόν ο Σωτήρ· Ποίμαινε τα πρόβατά μου, ποίμαινε την εκλογάδα μου, ποίμαινε τα αρνία μου, ά εν τω ιδίῳ αίματι περιεποιησάμην εις σωτηρίαν. Αυτόν ικέτευε θεομακάριστε Απόστολε, δωρηθήναι ημίν το μέγα έλεος.

Νοηματική απόδοση του 1^ου Τροπαρίου.

Με την τρισάκις ερώτηση του Χριστού «Πέτρε με αγαπάς», ο Χριστός συγχώρησε την υπόψη τρισάκις άρνηση τού Πέτρου, γι’ αυτό και ο Σίμων Πέτρος είπε προς τον κρυφιογνώστη Ιησούν Χριστόν, Κύριε τα πάντα γνωρίζεις και όλα τα επιβλέπεις, εσύ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ. Οπότε, ο Σωτήρας Χριστός είπε προς αυτόν. Ποίμαινε τα πρόβατά μου, ποίμαινε το διαλεκτό κοπάδι μου, ποίμαινε τα αρνιά μου, τα οποία με το ίδιο το αίμα μου προετοίμασα για τη σωτηρία τους. Τον Χριστόν ικέτευε, θεομακάριστε Απόστολε, να μας δωρίσει το μέγα έλεός Του.

2ο Τροπάριο.

Ήχος δ'.

Τρίτον ηρνήσω Χριστόν· επερωτήσει όθεν, τριττή ιάταί σου το έγκλημα, Πέτρε παναοίδιμε, και στηριγμόν δεικνύει, πολλών σαλευομένων.

Νοηματική απόδοση του 2^ου Τροπαρίου.

Τρεις φορές αρνήθηκες τον Χριστό, αξιομακάριστε Πέτρε, και με τις αποκρίσεις σου σε επερωτήσεις τρεις φορές συγχωρέθηκε το βαρύ αμάρτημά σου, και αυτό {: η ομολογία και η αντίστοιχή της συγχώρηση) αποτελεί υποδειγματικό στήριγμα για πολλούς ανθρώπους που ταλαντεύονται στην πίστη τους.

Γιώργος Τ. Αλεξίου.

Ο Ιησούς Χριστός ως γεωργός λυχνιστής. Η αλληγορική παρουσίαση τού Κυρίου με την ιδιότητα τού γεωργού λυχνιστή, α) σε μία Ευαγγελική περικοπή, β) σε ένα Τροπάριο των Θεοφανίων, και γ) σε δύο ιερές εικονίσεις Του.

 

α) Κείμενο ευαγγελικής περικοπής (Λουκ. γ΄, 15 – 17)

«...Επειδή ο κόσμος ήτο εν αναμονή και όλοι εσκέπτοντο μέσα τους διά τον Ιωάννην, μήπως είναι αυτός ο Χριστός, είπε εις όλους ο Ιωάννης, “Εγώ σας βαπτίζω με νερό. Έρχεται όμως εκείνος που είναι ισχυρότερος από εμέ και του οποίου δεν είμαι ικανός να λύσω το λουρὶ από τα υποδήματά του. Αυτός θα σας βαπτίσῃ με Πνεύμα Άγιον και φωτιά, το φτυάρι του είναι στο χέρι του διά να καθαρίσῃ το αλώνι του και να μαζέψῃ το σιτάρι εις την αποθήκην του, το δε άχυρο θα το κάψῃ με φωτιά που δεν σβήνει”.

(Η απόδοση του κειμένου στη Νεοελληνική ελήφθη απ’ το διαδίκτυο).

 β)        Τροπάριο Θεοφανίων. Ωδή ε΄. Ήχος β΄.

Γεωργός ο και δημιουργός,

μέσος εστηκώς ως εις απάντων, καρδίας εμβατεύει.

Καθαρτήριον δε πτύον χειρισάμενος,

την παγκόσμιον άλωνα πανσόφως διΐστησι,

την ακαρπίαν φλέγων, ευκαρπούσιν αιώνιον ζωήν χαριζόμενος.

 

Ελεύθερη νοηματική απόδοση του Τροπαρίου.

Ο Ιησούς Χριστός, που είναι ο δημιουργός του κόσμου και ο πνευματικός γεωργός του,

αφού σταθεί ανάμεσά μας σαν κοινός άνθρωπος, επισκέπτεται τις καρδιές μας.

Παίρνοντας δε το φτυάρι του λιχνιστή,

ξεκαθαρίζει τέλεια το παγκόσμιο αλώνι,

τιμωρώντας τους αμαρτωλούς και χαρίζοντας αιώνια ζωή στους δίκαιους.

Γ.Τ.Α.

Ο Μέγας Βασίλειος {+ 1η Ιανουαρίου} προσέλαβε και βίωσε τις αρετές πολλών αγίων !

Τροπάριο τής Εορτής τού αγίου Βασιλείου (+ 1^η Ιανουαρίου).

Απόστιχο Στιχηρό ιδιόμελο. Ήχος α'

Βασιλείου Μοναχού

Πάντων των αγίων ανεμάξω τας αρετάς, Πατήρ ημών Βασίλειε, Μωϋσέως το πράον, Ηλιού τον ζήλον, Πέτρου την ομολογίαν, Ιωάννου την Θεολογίαν, ως ο Παύλος εκβοών ουκ επαύσω. Τις ασθενεί, και ουκ ασθενώ; τις σκανδαλίζεται, και ουκ εγώ πυρούμαι; Όθεν συν αυτοίς αυλιζόμενος, ικέτευε σωθήναι τας ψυχάς ημών.

Νοηματική απόδοση του Τροπαρίου.

Άγιε Πατέρα μας Βασίλειε, προσέλαβες κι βίωσες τις αρετές όλων των αγίων, την πραότητα του Μωυσή, την ομολογία του Πέτρου {: ότι ο Χριστός είναι ο Υιός τού Θεού),  τη Θεολογία του Ευαγγελιστού Ιωάννου, και δεν έπαψες να αναφωνείς όπως ο Απόστολος Παύλος. Ποιος ασθενεί και δεν ασθενώ κι εγώ; Ποιος σκανδαλίζεται κι εγώ δεν καίγομαι. Βάσει τούτων λοιπόν, ευρισκόμενος μαζί μ’ αυτούς στον Παράδεισο ικέτευε τον Θεό να σωθούν οι ψυχές μας.

    

1η Ιανουαρίου. Η Εορτή τής Περιτομής και ονοματοδοσίας τού Ιησού Χριστού, το νόημα και η σημασία της.

 

Εισαγωγικά

Η Αγία Γραφή μάς γνωστοποιεί, ότι ο Τριαδικός Θεός δημιούργησε τον Κόσμο, δηλαδή ολόκληρο το σύμπαν, σε επτά ημέρες, οι οποίες αντιστοιχούν, προβάλλονται συμβολικώς κι εκφράζονται εδώ στη γη με τις επτά ημέρες τής εβδομάδος. Υπάρχει όμως κι ακόμη μία ημέρα, η «Όγδοη ημέρα» που είναι άχρονη και ατελεύτητη, και που ονομάζεται  απ’ τους άγιους Πατέρες της Εκκλησίας μας  «Ημέρα τής  αιωνιότητας». Η προβίωση απ’ τους Χριστιανούς αυτής τής Όγδοης ημέρας άρχισε κατά την Πρώτη παρουσία του Χριστού εδώ στη γη, με τη Γέννηση, την Περιτομή και την  Ανάστασή Του, η δε βίωσή της απ’ τους ανθρώπους θα πραγματοποιηθεί και ολοκληρωθεί κατά τη Δευτέρα Παρουσία Του.

Η προαναφερόμενη Περιτομή και η ταυτόχρονη ονοματοδοσία του Ιησού Χριστού έγιναν κατά την όγδοη ημέρα μετά τη Γέννησή του κι εκ του λόγου τούτου εορτάζονται από την αγία Εκκλησία μας την 1^η Ιανουαρίου κάθε έτους Η εορτή αυτή είναι πολύ σημαντική διότι, όπως αναφέρουν επιγραμματικώς και συνοπτικώς οι δύο στίχοι τού Συναξάριου τής ημέρας, «Χριστού περιτμηθέντος, ετμήθη Νόμος». «Και του Νόμου τμηθέντος, εισήχθη Χάρις». Δηλαδή,  με την περιτομή του Ιησού Χριστού έπαψε να ισχύει ο Νόμος τής Παλαιάς Διαθήκης και μπήκε πάραυτα στη ζωή όλων των Χριστιανών η Θεία Χάρη.

Το πνευματικό νόημα και η σωτηριώδης σημασία τής Περιτομής και ονοματοδοσίας τού Ιησού Χριστού παρουσιάζονται εκτενέστερα και πιο αναλυτικά απ’ την προαναγραφόμενη σχετική αναφορά, και σε έξι απ’ τα τροπάρια που ψάλλονται στους ναούς μας κατά την 1^η Ιανουαρίου κάθε έτους, τα οποία και παρουσιάζονται ακολούθως σε κείμενο και σε νοηματική τους απόδοση:

 1ο τροπάριο. {: Η περιτομή του Χριστού κατά  την όγδοη ημέρα από τη Γέννησή Του αποτελεί προτύπωση τού Ογδόου αιώνος}.

Ωδή α’. Ήχος β’.

Η Ογδόας, φέρουσα τύπον του μέλλοντος, τη ση Χριστὲ λαμπρύνεται, και αγιάζεται, εκουσίῳ πτωχείᾳ· εν ταύτῃ γαρ νομίμως, περιετμήθης σαρκί.

Νοηματική απόδοση 1^ου Τροπαρίου.

Η όγδοη ημέρα από τη Γέννησή σου Χριστέ που αποτελεί προτύπωση του μελλοντικού Ογδόου αιώνος της Αιωνιότητας  λαμπρύνεται και αγιάζεται απ’ την εθελούσια ταπείνωσή σου, διότι κατ’ αυτήν, υπακούοντας στο Νόμο της Παλαιάς Διαθήκης, δέχτηκες περιτομή στη σάρκα σου.

................................

2^ο  Τροπάριο {:  Ο Χριστός με την Περιτομή Του περάτωσε την ισχύ του Μωσαϊκού Νόμου και έδωσε στους πιστούς τη θεία χάρη και την αωνιότητα}.

Κανών α', Ωδή γ’.  Ήχος β'

Ο Λόγος σαρκωθείς ο υπερούσιος, εις λήξιν του Νόμου περιετμήθη, απαρχάς δε θείας χάριτος, και ζωής ακηράτου ημίν δέδωκε.

Νοηματική απόδοση 2^ου Τροπαρίου.

Ο Χριστός που είναι η Σοφία του Τριαδικού Θεού κι έλαβε την ανθρώπινη σάρκα, περιετμήθηκε για να σημάνει τη λήξη του Μωσαϊκού Νόμου και μας έδωσε έτσι την απαρχή τής  θείας χάριτος και την αμόλυντη αιώνια  ζωή.

.........................................

3^ο Τροπάριο. {: Ο Χριστός με την Περιτομή του κατά τη 8^η ημέρα τής ζωής Του κατέστειλε τη σκιά του παλαιού νόμου κι εξανέτειλε το φως της νέας Χάριτος}.

Ωδή α’. Ήχος β’.

Περιτομήν, δέχεται τη ογδοάδι Χριστός, της εαυτού γεννήσεως, και ταύτης σήμερον, την σκιάν καταστέλλει, το φως εξανατέλλων, της νέας χάριτος.

Νοηματική απόδοση 3^ου Τροπαρίου.

 Ο Χριστός δέχτηκε την Περιτομή την όγδοη ημέρα από τη Γέννησή Του και  κατ’ αυτήν ( την ημέρα) κατέστειλε τη σκιά του παλαιού νόμου κι εξανέτειλε το φως της νέας Χάριτος, (:  του Όγδοου αιώνος, τής Αιωνιότητας).

......................................

4ο  Τροπάριο. {: Ο Χριστός με την Περιτομή Του ως άνθρωπος περιέτεμε και την πνευματικό Χειμώνα της ανθρωπότητας}.

Ωδή ζ’. Ήχος β’.

Τον Νόμον πληρών, ο του Νόμου Ποιητής, την σάρκα σήμερον, εθελουσίως περιτέμνεται, περιτομήν εργαζόμενος, του της αμαρτίας χειμώνος, και κραυγάζειν δωρούμενος· Ευλογητός ει ο Θεός, ο των Πατέρων ημών.

Νοηματική απόδοση 4^ου Τροπαρίου.

Ο Χριστός, που είναι ο δημιουργός του Νόμου τής Παλαιάς Διαθήκης, περιτέμνει σήμερα τη σάρκα Του με τη θέλησή Του, περιτέμνοντας έτσι και τον συμβολικό χειμώνα της αμαρτίας, και μας δωρίζει την υμνητική αναφώνηση, Ευλογητός είναι ο Θεός των Πατέρων μας.

...............................

5ο  Τροπάριο.  {: Τα Γενέθλια και η Περιτομή του Χριστού γνωστοποιούν και πιστοποιούν την αναγέννηση όλων των Χριστιανών κατά τη Δευτέρα Παρουσία Του}.

Κανών α’. Ωδή ζ’.  Ήχος β’.

Λαμπρά παμφαή, τα Γενέθλια Χριστού, και της του μέλλοντος, ανακαινίσεως υπογράφοντα, το μυστήριον σήμερον, ότι νομική διατάξει, ο Σωτήρ περιτέμνεται, ουχ ως Θεός, αλλ' ως βροτός, και Νόμου πλήρωμα.

Νοηματική απόδοση 5^ου Τροπαρίου.

Λαμπερά και φωτοβόλα είναι τα Γενέθλια του Χριστού, και μας διαβεβαιώνουν και πιστοποιούν σήμερα το μυστήριο της ανάστασης και ανακαίνισής μας κατά τον Μέλλοντα αιώνα, καθότι ο Σωτήρας περιετμήθηκε όχι ως Θεός, αλλά ως άνθρωπος και για να υπακούσει κι εφαρμόσει τον Μωσαϊκό Νόμο.

.................................

6^ο Τροπάριο. {: Οι Χριστιανοί πρέπει να κόψουμε τα πάθη τής ψυχής και του σώματος, όπως τα έκοψε ο Μέγας Βασίλειος}.

Ωδή α’.  Ήχος β'.

Ποίημα Ιωάννου του Δαμασκηνού.

Τα της ψυχής, πάθη χρησίμως Βασίλειε, άμα δε και του σώματος, εν τω του Πνεύματος, περιέτεμες ξίφει, σαυτὸν δε, τω Δεσπότῃ, θύμα προσήνεγκας.

Νοηματική απόδοση 6^ου Τροπαρίου.

‘Αγιε Βασίλειε, Με το νοητό ξίφος τού πνεύματός σου έκοψες προς ωφέλειά σου τα πάθη τής ψυχής και του σώματός σου και πρόσφερες τον εαυτό σου ως συμβολικό θύμα θυσίας στον Δεσπότη Χριστόν.

Γιώργος Τ. Αλεξίου.

Σημείωση. Για την περιτομή του Χριστού βλέπε στο 1^ο σχόλιο.

Οι άνθρωποι που βιώνουν μοναξιά ωφελούνται πολύ όταν κατέχουν ζώα συντροφιάς.

   

     Πολλοί ενήλικοι συνάνθρωποί μας βρίσκονται, για διαφόρους λόγους ανεξάρτητους τής θέλησής τους, εντελώς μόνοι στην παρούσα ζωή κι ένεκα τούτου αισθάνονται καταπιεσμένοι και δυστυχισμένοι. Οι άνθρωποι αυτοί, άνδρες και γυναίκες, μελαγχολούν συχνά, αντιμετωπίζουν διαρκώς τον κίνδυνο τού ακούσιου εγκλεισμού τους σε ανάλογη κλινική και σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και στην αυτοχειρία. Εκ του λόγου τούτου οι αναφερόμενοι αδελφοί μας χρειάζονται ισχυρή συναισθηματική υποστήριξη και συνεχή ψυχολογική βοήθεια, τις οποίες ευτυχώς αντλούν ενίοτε και από τα μικρά ζώα συντροφιάς που τυχόν κατέχουν.

Βάσει των προαναφερόμενων, όλοι οι νουνεχείς πολίτες και ιδίως οι Χριστιανοί κατανοούν την ανάγκη των μοναχικών ανθρώπων να έχουν  ζώα συντροφιάς, την παραδέχονται και την εγκρίνουν. Όσοι άλλοι, όποιοι κι αν είναι αυτοί, δεν αντιλαμβάνονται την εν λόγω ανάγκη των ανθρώπων της μοναξιάς, και δεν αναγνωρίζουν το όφελος που κομίζουν αυτοί απ’ την κατοχή μικρών ζώων και την κατακρίνουν, οπωσδήποτε σφάλλουν και θα πρέπει να αναθεωρήσουν την εν λόγω εχθρική κι επικριτική  στάση τους προς τα υπόψη μοναχικά άτομα.

 Επίμετρο.

Ευχή του Αγίου Μόδεστου για όλα τα ζώα – Αγιασμός

Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μου, ο ελεήμων και Πανάγαθος... Ο διά της παναγάθου Προνοίας σου πάντων προνοών και πάντων κηδόμενος των κτισμάτων σου: αΰλων, υλικών, λογικών, αλόγων, εμψύχων, αψύχων, από των πρώτων έως των εσχάτων... Συ γαρ εί, ο ανοίγων την χείρα σου, και εμπιπλών παν ζώον ευδοκίας...

Δύο υψηλόπνοα Τροπάρια, των Χριστουγέννων και τής Μεγάλης Παρασκευής, αντιστοίχως, με παρόμοια ποιητική δομή και λεκτική διατύπωση και με αλληλοσχετιζόμενο περιεχόμενο.

     

    Η ιερή Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών τής Αγίας Εκκλησίας μας είναι πολύ σημαντική ιεροτελεστία και γίνεται μόνο τρεις φορές το χρόνο, α) κατά το βράδυ της Παραμονής των Χριστουγέννων, β) το βράδυ τής παραμονής των Θεοφανίων και γ) το πρωί τής Μεγάλης Παρασκευής. Το θέμα και το περιεχόμενο των αναγνωσμάτων, των ευχών και των Τροπαρίων τής κάθε μίας εξ αυτών των τριών Ιερών Ακολουθιών αναφέρονται βεβαίως και πρωτίστως στη μεγάλη εορτή που η συγκεκριμένη Ακολουθία πλαισιώνει, τιμάει κι εξαίρει.

    Απ’ τα πολλά κι εκλεκτά Τροπάρια  της προαναφερόμενης Ακολουθίας των Ωρών των Χριστουγέννων ένα είναι ιδιαιτέρως σημαντικό. Πρόκειται για το Ιδιόμελον της Ενάτης ώρας «Σήμερον γεννάται εκ Παρθένου», το οποίον λόγω της σπουδαιότητάς του «αναγινώσκεται πρότερον ευλαβώς και μετά μέλους υπό του Κανονάρχου εν τω μέσῳ του Ναού και είτα ψάλλεται μελῳδικώτερον υπό των δύο χορών». Το εν λόγω Τροπάριο περιλαμβάνει και αποδίδει συνοπτικώς κι επιγραμματικώς όλο το υψηλό νόημα τής εορτής των Χριστουγέννων, σχετίζεται δε  και αποτελεί ζεύγος με ένα άλλο Τροπάριο, των Ωρών της Μεγάλης Παρασκευής, με το οποίο έχει παρόμοια ποιητική δομή και λεκτική διατύπωση. Αυτό το δεύτερο Τροπάριο, που ψάλλεται στους ναούς μας κατά το πρωί τής Μεγάλης Παρασκευής είναι το πασίγνωστο και λίαν δραματικό «Σήμερον Κρεμάται επί ξύλου...».

Τα αναφερόμενα δύο Τροπάρια των κορυφαίων αγίων ημερών, Χριστουγέννων και Μεγάλης Παρασκευής, είναι σημαντικά, συν τοις άλλοις, κι επειδή σηματοδοτούν, αποδίδουν αντιστοίχως και συνδέουν αναλόγως την αρχή και το τέλος της επίγειας ζωής τού Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Τα τροπάρια αυτά παρουσιάζονται ακολούθως σε κείμενο και νοηματική του απόδοση.

1)                 Ιδιόμελο Τροπάριο των Χριστουγέννων.

Σήμερον γεννάται εκ Παρθένου, ο δρακί την πάσαν έχων κτίσιν.

Ράκει καθάπερ βροτός σπαργανούται, ο τη ουσίᾳ αναφής.

Θεός εν φάτνῃ ανακλίνεται, ο στερεώσας τοὺς ουρανούς πάλαι κατ' αρχάς.

Εκ μαζών γάλα τρέφεται, ο εν τη ερήμῳ Μάννα ομβρίσας τω Λαώ.

Μάγους προσκαλείται, ο Νυμφίος της Εκκλησίας.

Δώρα τούτων αίρει, ο Υιός της Παρθένου.

Προσκυνούμέν σου την Γένναν Χριστέ.

Δείξον ημίν και τα θείά σου Θεοφάνεια.

 Η νοηματική απόδοση τού Ιδιόμελου Τροπαρίου.

Σήμερα γεννιέται απ’ την Παρθένο Μαρία, Αυτός που κρατάει στην παλάμη Του όλη την κτίση.

Με πτωχικά σπάργανα τυλίγεται ως άνθρωπος,  Αυτός που είναι στην ουσία Του αθάνατος.

Στη φάτνη ξαπλώνει ο Θεός, που στερέωσε τους Ουρανούς κατά την αρχή της δημιουργίας του Κόσμου.

Με γάλα απ’ τους μαστούς της Παναγίας τρέφεται, Αυτός που στην έρημο έβρεξε το μάνα στον λαό.

Τους Μάγους προσκαλεί κοντά Του ο Νυμφίος της Εκκλησίας.

Τα δώρα αυτών λαμβάνει, ο Υιός  της Παρθένου.

Προσκυνούμε τη Γέννησή σου, Χριστέ.

Αξίωσέ μας να βιώσουμε και τα άγιά σου Θεοφάνεια.

 

2)                 Τροπάριον Όρθρου τής Ακολουθίας των Αγίων και Αχράντων Παθών των Ωρών τής Μεγάλης Παρασκευής.

Αντίφωνο ιε’. Ήχος πλ. β’.

 

Σήμερον κρεμάται επί ξύλου, ο εν ύδασι την γην κρεμάσας.

Στέφανον εξ ακανθών περιτίθεται, ο των Αγγέλων Βασιλεύς.

Ψευδή πορφύραν περιβάλλεται, ο περιβάλλων τον ουρανόν εν νεφέλαις.

Ράπισμα κατεδέξατο, ο εν Ιορδάνῃ ελευθερώσας τον Αδάμ.

Ήλοις προσηλώθη, ο Νυμφίος της Εκκλησίας.

Λόγχῃ εκεντήθη, ο Υιός της Παρθένου.

Προσκυνούμέν σου τα Πάθη Χριστέ.

Δείξον ημίν, και την ένδοξόν σου Ανάστασιν.

 

Η Νοηματική απόδοση του Τροπαρίου.

Σήμερα καρφώνεται στο ξύλο του Σταυρού, Αυτός που στερέωσε τη γη στα ύδατα.

Με στεφάνι αγκαθιών στεφανώνεται, Αυτός που είναι Βασιλιάς των Αγγέλων.

Με ψεύτικο πορφυρόχρωμο βασιλικό ένδυμα ντύνεται , Αυτός που περιτυλίγει τον ουρανό με νεφέλες.

Ράπισμα καταδέχτηκε να λάβει, Αυτός που ελευθέρωσε τον Αδάμ στον Ιορδάνη. 

Με καρφιά σταυρώθηκε , ο Νυμφίος της Εκκλησίας.

Με λόγχη τρυπήθηκε , ο Υιός της Παρθένου.

Προσκυνούμε τα Πάθη σου Χριστέ.

Φανέρωσέ μας και την ένδοξή σου Ανάσταση.

 

Επιλογικά και συμπερασματικά.

Τα εδώ εξεταζόμενα δύο σημαντικά Τροπάρια τής Ορθόδοξης Εκκλησίας και οι αντίστοιχες ομοθεματικές τους απεικονίσεις στους ναούς της υπενθυμίζουν σε όλους εμάς τους Χριστιανούς τούς μεγάλους διωγμούς και κατατρεγμούς που γνώρισε κι αντιμετώπισε ο Χριστός στην επίγεια ζωή Του, τους οποίους όμως διαδέχτηκε η λαμπροφόρος Ανάστασή Του. Παραλλήλως δε και ταυτοχρόνως μας διδάσκουν, ότι και τη δική μας ζωή με τις μεγάλες δυσκολίες και τα βάσανά της θα τη διαδεχθεί, κατά το παράδειγμα του Κυρίου, η Ανάστασή μας κατά τη Δευτέρα Παρουσία Του, εφόσον βεβαίως ζήσουμε σύμφωνα με τις εντολές Του.

Γ.Τ.Α.

Η Προεόρτια επισημασμένη 13ήμερη περίοδος των Χριστουγέννων, από τη 12η Δεκεμβρίου, εορτή τού Αγίου Σπυρίδωνος κι έως την 24η Δεκεμβρίου, παραμονή τής εν λόγω μεγάλης Δεσποτικής εορτής

 

Τα Χριστούγεννα είναι, ως γνωστόν, η μία απ’ τις δύο μεγαλύτερες εορτές της Εκκλησίας μας, η άλλη είναι το Πάσχα. Εκ του λόγου τούτου, οι άγιοι Πατέρες τής Ορθοδοξίας όρισαν, ειδικώς γι’ αυτήν την εορτή, να είναι ο εορτασμός της τριήμερος. Όρισαν επίσης να υπάρχει και μία  Προεόρτιά της επισημασμένη περίοδος 13 ήμερών, από τη 12^η Δεκεμβρίου, ημέρα εορτής του αγίου Σπυρίδωνος και έως την 24η Δεκεμβρίου, παραμονή των Χριστουγέννων, καθώς και μία μεθεόρτια τοιαύτη 4 ημερών, απ’ την 28^η Δεκεμβρίου κι έως την «Απόδοσή» της, την 31^η τού ίδιου μήνα.

    Η έναρξη κατά την 12η Δεκεμβρίου τής αναφερόμενης Προεόρτιας 13ήμερης περιόδου των Χριστουγέννων κοινοποιείται και γνωστοποιείται στους Ορθόδοξους Χριστιανούς και με τέσσερα ομοθεματικά της τροπάρια, που ορίζονται στο Μηναίον Δεκεμβρίου με τη λέξη "Προεόρτια" και  που ψάλλονται στους ναούς μας κατά την εν λόγω ημερομηνία. Τα τροπάρια αυτά παρουσιάζονται ακολούθως σε κείμενο και σε ελεύθερη νοηματική τους απόδοση.

1^ο Τροπάριο. Θεοτοκίον, Εσπερινού 12^ης Δεκεμβρίου.

Ήχος πλ. β'.

    Σπήλαιον ευτρεπίζου· η Αμνάς γαρ ήκει, έμβρυον φέρουσα Χριστόν· Φάτνη δε υποδέχου, τον τω λόγῳ λύσαντα της αλόγου πράξεως, ημάς τους γηγενείς, Ποιμένες αγραυλούντες, μαρτυρείτε θαύμα το φρικτόν, και Μάγοι εκ Περσίδος, χρυσόν και λίβανον σμύρναν τω Βασιλεί προσάξατε, ότι ώφθη Κύριος εκ Παρθένου Μητρός, ον περ και κύψασα, δουλικώς η Μήτηρ προσεκύνησε, και προσεφθέγξατο τω εν αγκάλαις αυτής· Πώς ενεσπάρης μοι, ή πώς μοι ενεφύης, ο λυτρωτής μου και Θεός;

Νοηματική απόδοση του 1^ου Τροπαρίου.

    Σπήλαιο τής Βηθλεέμ, πρέπει να ευπρεπιστείς, διότι θα σε επισκεφθεί η «αμνάδα» του Θεού {: η Παναγία} μεταφέροντας μαζί της τον Χριστό ως έμβρυο. Εσύ Φάτνη, να υποδεχθείς Αυτόν, που λογικά σκεπτόμενος απάλλαξε εμάς τους γηγενείς απ’ την ανόητη πράξη των Προπατόρων μας. Εσείς Ποιμένες που ξενυχτάτε με τα πρόβατά σας, ανακοινώστε το καταπληκτικό θαύμα που είδατε {: τη Γέννηση του Χριστού), και εσείς Μάγοι απ’ την Περσία να προσφέρετε στον βασιλέα Χριστό, χρυσάφι, λιβάνι και σμύρνα, καθότι γεννήθηκε ο Θεός Κύριος από Παρθένο Μητέρα, τον οποίον αυτή έσκυψε ως δούλη Του και τον προσκύνησε και τον είπε, καθώς βρισκόταν στην αγκαλιά της: Πώς σαρκώθηκες μέσα μου και πώς ξεπετάχτηκες Εσύ που είσαι ο λυτρωτής μου και Θεός;

2^ο Τροπάριον. Προεόρτιον, Εσπερινού 12ης Δεκεμβρίου.

Ήχος β'.

    Ιδού καιρός ήγγικε της σωτηρίας ημών· Ευτρεπίζου Σπήλαιον, η Παρθένος εγγίζει του τεκείν· Βηθλεέμ γη, Ιούδα, τέρπου και αγάλλου, ότι εκ σου ανατέταλκεν, ο Κύριος ημών. Ακούσατε όρη και βουνοί, και τα περίχωρα της Ιουδαίας, ότι έρχεται Χριστός, ίνα σώσῃ ον έπλασεν άνθρωπον, ως φιλάνθρωπος.

Νοηματική απόδοση του 2^ου Τροπαρίου.

Να έφτασε ο καιρός της σωτηρίας μας. Στολίσου σπήλαιο τής Βηθλεέμ, διότι έρχεται η Παρθένος για να γεννήσει. Βηθλεέμ γη τού Ιούδα να χαίρεσαι και να αγάλλεσαι, διότι απ’ εσένα παρουσιάστηκε ο Κύριός μας. Ακούστε όρη και βουνά και περίχωρα της Ιουδαίας, ότι έρχεται ο Χριστός για να σώσει αυτόν που έπλασε ως άνθρωπο, επειδή είναι φιλάνθρωπος.

3^ο Τροπάριον. Προεόρτιον, Όρθρου 12^ης Δεκεμβρίου.

Ήχος γ’.

    Χαράς πεπλήρωνται, πάντα τα πέρατα· η Θεοτόκος γαρ, γεννάν επείγεται, τον Βασιλέα του παντός, ώ θαύματος ανερμηνεύτου! Άρχεται ο Άναρχος και σαρκούται ο Άσαρκος, Σπήλαιον εισδέχεται τον συνέχοντα άπαντα. Η Βηθλεέμ αγάλλου, και χόρευε η κτίσις, ημέραν Προεόρτιον.

Νοηματική απόδοση του 3^ου Τροπαρίου.

Πλημύρισαν από χαρά τα πέρατα του σύμπαντος, καθώς η Θεοτόκος είναι έτοιμη να γεννήσει τον Βασιλέα του Παντός, ω το ανεξήγητο θαύμα! Αποκτάει αρχή ο Άναρχος και λαμβάνει σάρκα ο Άσαρκος. Το σπήλαιο δέχεται εντός του Αυτόν που κρατάει στα χέρια του τα πάντα. Εσύ Βηθλεέμ να χαίρεσαι και εσύ κτίση να χορεύεις κατ’ αυτήν την Προεόρτια ημέρα των Χριστουγέννων.

4ο Τροπάριο. Προεόρτιον, Όρθρου 12^ης Δεκεμβρίου.

Ήχος πλ. δ’.

    Των γενεθλίων του Χριστού τα Προεόρτια, επιτελούντες οι πιστοί πανηγυρίσωμεν, και αξίως άπαντες προϋπαντήσωμεν, ως Μάγοι δωροφορούντες τας ἀρετάς, και άδοντες των Αγγέλων άσμα καινόν, τω εκ Κόρης θεόπαιδος, εν Βηθλεέμ άνευ σποράς, γεννωμένῳ Θεώ ημών, ον δοξάζει τα σύμπαντα.

Νοηματική απόδοση του 4ου Τροπαρίου.

Εμείς οι πιστοί, γιορτάζοντας επί 13 ημέρες τα Προεόρτια των Γενεθλίων τού Χριστού, ας πανηγυρίσουμε και ας Τον προϋπαντήσουμε άξια σαν τους Μάγους, κρατώντας ως δώρα τις αρετές μας και ψάλλοντας το νέο άσμα των Αγγέλων στο παιδί του Θεού, που γεννήθηκε ασπόρως στη Βηθλεέμ και που έγινε ο Θεός μας, τον οποίον δοξάζουν τα σύμπαντα.

    Συμπερασματικώς κι επιγραμματικώς, και συμφώνως προς τ’ ανωτέρω παρουσιαζόμενα τέσσερα Τροπάρια, πρέπει άπαντες οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί κατά την Προεόρτια περίοδο των Χριστουγέννων 12 – 24 Δεκεμβρίου, «...αξίως προϋπαντήσωμεν (τον νεογεννηθέντα Χριστόν), ως Μάγοι δωροφορούντες τας αρετάς, και άδοντες των Αγγέλων άσμα καινόν...».

Γιώργος Τ. Αλεξίου.