Σάββατο, 13 Ιουλίου 2019

Οι δύο ενοριακοί ναοί της Αγίας Ματρώνας σε χωριά της Καστοριάς {+ 20 Οκτωβρίου}.

Ο ναός της Αγίας Ματρώνας έτ. 1873 στο Μονόπυλο.
(η φωτογραφία ελήφθη απ' τον ιστότοπο tovoion.com)

Το Αγιολόγιον της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας περιλαμβάνει (και) τρεις αγίες γυναίκες που φέρουν το τιμημένο όνομα Ματρώνα. Πρώτη εξ αυτών (χρονολογικά) είναι η εν Θεσσαλονίκη, που έζησε και μαρτύρησε κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, και που η μνήμη της εορτάζεται στις 27 Μαρτίου. Δεύτερη είναι η οσία Ματρώνα η Χιοπολίτισσα ή Χιοπολίτιδα, η οποία ήταν Χιώτισσα Μοναχή, που εκοιμήθη το έτος 1462 κι εορτάζει στις 20 Οκτωβρίου. Και τρίτη είναι η οσία Ματρώνα της Ρωσίας, η αόμματος (1881 – 1952), η οποία εορτάζει στις 2 Μαΐου.
Ο ενοριακός ναός Αγίας Ματρώνας Μονόπυλου.
(η φωτογραφία απ' το tovoion.com).
Για τη δεύτερη απ' τις προαναφερόμενες Αγίες της Εκκλησίας μας, την οσία Ματρώνα τη Χιοπολίτισσα, αναφέρει τα εξής ιστότοπος του Διαδικτύου:
Η οσία Ματρώνα τη Χιοπολίτισσα ήταν Χιώτισσα μοναχή, που αναγνωρίστηκε η αγιότητά της από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Η μνήμη της τιμάται στις 20 Οκτωβρίου. Την ημέρα αυτή εορτάζουν όσες φέρουν τα ονόματα Ματρώνα, Κυρατσώ και Κερασία. Στην κοσμική της ζωή η Ματρώνα ονομαζόταν Μαρία. Γεννήθηκε στη Βολισσό της Χίου, στους κόλπους πολυμελούς οικογένειας, που διακρινόταν για τα πλούτη της και τη χριστιανική της πίστη. Όταν πέθαναν οι γονείς της αποφάσισε να πουλήσει το μερίδιο τής περιουσίας της και να γίνει Μοναχή με το όνομα Ματρώνα. Διακρίθηκε για τη διαγωγή της και μετά το θάνατο τής Ηγουμένης και πνευματικής της μητέρας, ανέλαβε την ηγουμενία του μοναστηριού. Η Ματρώνα κοιμήθηκε εν ειρήνη το 1462”.
Η αγία Ματρώνα η Χιοπολίτιδα
μεταξύ της αγίας Ελένης
 και της αγίας Παρασκευής.
Εικόνα στον ενοριακό ναό
της Οξυάς Καστοριάς
(τέλη 19ου αιώνα).
Επειδή το όνομα Ματρώνα προέρχεται από τη λατινική λέξη matrona, που σημαίνει στην ελληνική γλώσσα “κυρία”, “παντρεμένη γυναίκα” (<mater = μητέρα), επικράτησε μέχρι σήμερα να καλούμε την Οσία Ματρώνα και Αγία Κυρά. Απ' αυτήν την προσωνυμία της “Αγία Κυρά” προέρχονται και τα ελληνοχριστιανικά ονόματα Κυρατσώ και Κερασία, που εορτάζουν επίσης στις 20 Οκτωβρίου εκάστου έτους.
Η αγία Ματρώνα η Χιοπολίτισσα τιμάται ιδιαιτέρως στην εκκλησιαστική περιφέρεια τής Ιεράς Μητροπόλεως Καστορίας. Στο σεπτό πρόσωπό της είναι αφιερωμένοι οι ενοριακοί ναοί δύο ακριτικών χωριών, του Μονόπυλου (έτ. 1873) και του Πολυανέμου Νεστορίου (τέλη 19ου αιώνος), αρκετές δε ιερές εικόνες και τοιχογραφίες της είναι αναρτημένες σε εκκλησίες της περιοχής. Ο λόγος που οι ευσεβείς κάτοικοι των αναφερόμενων δύο γειτονικών χωριών επέλεξαν ως πολιούχο και προστάτη τους την σχετικώς άγνωστη στη Δυτική Μακεδονία αγία Ματρώνα τη Χιοπολίτιδα δεν είναι σήμερα γνωστοί. Ίσως αυτή η επιλογή τους να έγινε μετά από κάποιο θαύμα της αγίας Ματρώνας στην περιοχή τους (π.χ. αποκαλυπτικό όνειρο), η να πραγματοποιήθηκε κατόπιν σχετικής παρότρυνσης και προτροπής του τότε Μητροπολίτη Καστορίας (β΄μισό 19ου αιώνα), ο οποίος θα εσέβετο κι ευλαβείτο πολύ την Αγία.

Απολυτίκιο οσίας Ματρώνας Χιοπολίτισσας.
Ήχος γ΄. Την ωραιότητα.

Χριστού τοις ίχνεσιν, ακολουθήσασα, κόσμου τερπνότητα, Οσία έλιπες,

και εμιμήσω εν σαρκί, Αγγέλων την πολιτείαν·

όθεν ταις του Πνεύματος, δωρεαίς κατεφαίδρυνας,

την ενεγκαμένην σε, νήσον Χίον πανεύφημε,

διο χαρμονικώς εκβοά σοι· χαίροις Ματρώνα πανολβία.

Ο ναός της Αγίας Ματρώνας στον Πολυάνεμο.
Η φωτογραφία ελήφθη απ΄το διαδίκτυο.

Σημειώσεις:
Βλέπε στον “Ορθόδοξο Συναξαριστή”:
1) για την οσία Ματρώνα την εν Θεσσαλονίκη: http://www.saint.gr/1268/saint.aspx
2) για την αγία Ματρώνα τη Χιοπολίτιδα.http://www.saint.gr/812/saint.aspx
3) για την οσία Ματρώνα την αόμματη:http://www.saint.gr/1482/saint.aspx
      (Γιώργος Τ. Αλεξίου).
      Επισκέπτες στο ναό Αγίας Ματρώνας Μονόπυλου.



Εκόνα της αγίας Ματρώνας Χιοπολίτιδος
στον ομώνυμο ιερό ναό Πολυανέμου
Καστοριάς.


Το τέμπλο του ναού Αγίας Ματρώνας Πολυανέμου.

Αρτοκλασία στον ναό Αγίας Ματρώνας Πολυανέμου.

Εικόνα της αγίας Ματρώνας
 Χιοπολίτιδος στο ναό της Οξυάς
(λεπτομέρεια)

Η αγία Ματρώνα η εν Θεσσαλονίκη
(+ 27 Μαρτίου).

Η αγία Ματρώνα της Ρωσίας η αόμματος
(+ 2 Μαΐου).

Παρασκευή, 28 Ιουνίου 2019

Η εικόνα των δώδεκα Αποστόλων του Χριστού στην ιερά μονή Αγίου Κωνσταντίνου Βογατσικού (έτ. 1882).

Η εξεταζόμενη εικόνα των
των 12 Αποστόλων στο Βογατσικό.
Οι ευσεβείς κάτοικοι του Βογατσικού Καστοριάς τιμούν ιδιαίτερα τους αγίους Αποστόλους του Χριστού, γι’ αυτό αφιέρωσαν στη σεπτή δωδεκάδα τους τον έναν απ’ τους δύο ενοριακούς ναούς του χωριού τους, και ανάρτησαν μία αξιόλογη εικόνα τους, την εξεταζόμενη, στο τέμπλο του μοναστηριακού ναού Αγίου Κωνσταντίνου Βογατσικού.
Οι Δώδεκα Απόστολοι παρουσιάζονται στην αναφερόμενη εικόνα της Ιεράς Μονής Αγίου Κωνσταντίνου στοιχημένοι σε δύο εξάδες. Συγκεκριμένα, στη δεξιά μεριά της σκηνής εικονίζεται σε πρώτο πλάνο, ολόσωμος και κατά πρόσωπο ο άγιος Πέτρος, επικεφαλής έξι Αποστόλων, που στέκονται πίσω του στη σειρά, ο ένας μετά τον άλλον. Στην ευώνυμη πλευρά της ίδιας εικαστικής σύνθεσης παριστάνεται μπροστά ο Απόστολος Παύλος, και πίσω του στο βάθος οι υπόλοιποι πέντε μαθητές του Χριστού. Οι δύο Πρωτοκορυφαίοι Απόστολοι βαστούν ανάμεσά τους με το ανάλογο χέρι ένα ομοίωμα ιερού ναού, που συμβολίζει την Εκκλησία του Χριστού, την οποία οι ίδιοι θεμελίωσαν.
Ο ενοριακός ναός των Αγίων Αποστόλων
 Βογατσικού Καστοριάς. 
Επάνω απ’ τους Δώδεκα Αποστόλους, στον γαλάζιο ουρανό της εικόνας, είναι ιστορημένο μέσα σε ολόφωτα και ακτινοβολούντα νέφη το Άγιο Πνεύμα με τη μορφή λευκής περιστεράς. Αντίστοιχα, στο κάτω μέρος της παράστασης είναι ζωγραφισμένος σε σμικρογραφία ο άγιος Γεώργιος δρακοντοκτόνος. Η μορφή του αγίου Γεωργίου ιστορήθηκε στην εν λόγω εικόνα των αγίων Αποστόλων προφανώς κατ’ απαίτηση του αφιερωτή της, που πιθανόν θα λεγόταν Γεώργιος. 
Σημείωση. Η εξεταζόμενη εικόνα φιλοτεχνήθηκε περί το έτος 1885 απ’ τον άριστο γηγενή αγιογράφο Αθ. Ζ. Βογατσιότη (Αθανάσιο Μπλιάγκα). 

Γιώργος Τ. Αλεξίου.
Το ιστορικό και πανέμορφο Βογατσικό Καστοριάς.
Μερική του άποψη.


Το καθολικό της μονής Αγίου Κωνσταντίνου
Βογατσικού, όπου η θεματική ειικόνα,.


Ιερά λιτανεία στο μοναστήρι
Αγίου κωνσταντίνου Βογατσικού

Το κωδωνοστάσιο του ενοριακού ναού
12 Αποστόλων, Βογατσικού.

Τρίτη, 25 Ιουνίου 2019

Η φονική επιδρομή του Κομιτατζή Βασίλη Τσακαλάρωφ στον Γέρμα Καστοριάς. 16 Ιουλίου 1903.

Ο Γέρμας Καστοριάς και ο ανδριάντας
 του ανώνυμου  Γερμανιώτη Μακεδονομάχου.

Εισαγωγικό Σημείωμα.
Το ηρωικό χωριό Ο Γέρμας Καστοριάς υπήρξε κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας και του Μακεδονικού Αγώνα προπύργιο του Ελληνισμού στην Άνω Μακεδονία. Εκ του λόγου τούτου υπέστη, κατά την αναφερόμενη μακραίωνη περίοδο, πολλές και φοβερές επιδρομές Τούρκων στρατιωτών και Βούλγαρων κομιτατζήδων. Μια τέτοια επιδρομή ήταν και αυτή που πραγματοποίησε στον Γέρμα την 16 Ιουλίου 1903 ο αιμοβόρος αρχικομιτατζής Βασίλης Τσακαλάρωφ. Το ιστορικό τής εν λόγω επιδρομής έχει καταγραφεί από τον ίδιο τον Τσακαλάρωφ και περιλαμβάνεται στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του “Το Ημερολόγιο του Ίλιντεν 1901 – 1903”, εκδόσεις Πετσίβα. Η καταγραφή αυτή του Τσακαλάρωφ αναδημοσιεύεται ακολούθως: (Γιώργος Τ. Αλεξίου).
Το Ημερολόγιο του Β. Τσακαλάρωφ,
απ' τις εκλεκτές εκδόσεις Πετσίβα.
16 Ιουλίου 1903. (Τετάρτη).
...Κατόπιν κινήσαμε για τη Λοσνίτσα (νυν Γέρμας Καστοριάς) με σκοπό να πιάσουμε κάποιους απ' το χωριό και να ζητήσουμε χρήματα, ώστε να προκαλέσουμε αναταραχή προτού φύγουμε για τα χωριά μας. Σ' ένα μαντρί βρήκαμε δύο γαϊδούρια φορτωμένα με μανούρι και oι άντρες μας άρπαξαν κάμποσα κομμάτια, στη συνέχεια πήραμε δυό - τρείς κάπες και συνεχίσαμε την πορεία μας. Οι θεριστές που συναντούσαμε στον δρόμο μας καλωσόριζαν με μια περίεργη λάμψη στο βλέμμα τους.
Πριν μπούμε στο χωριό ανταμώσαμε έναν άντρα και τον ρωτήσαμε ποιος είναι εκεί ο κοτζαμπάσης. Μας απάντησε, πως ήρθαν οι φοροεισπράκτορες με δύο Τούρκους αγροφύλακες και πως κοτζάμπασης ήταν ο Αλέξανδρος. Καθώς πλησιάζαμε στο χωριό σταματήσαμε για να μιλήσουμε στους νέους μας.
Δεν αφήναμε κανένα χωρικό να μπει στο χωριό μην τυχόν και διαδώσουν για μας, ενώ εμείς συμβουλέψαμε τους νέους μας να έχουν τα μάτια τους ολάνοιχτα και να προσέχουν παντού ολόγυρα, να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να ξεκινήσουν στη σειρά για το σπίτι του φοροεισπράκτορα και των αγροφυλάκων. Πράγματι oι νέοι μας παρατάχθηκαν και μπροστά μπήκε ο βοεβόδα Κόλιο Χρήστωφ (Ντομπρολίϊσκυ), κατόπιν ο Στέργιο Τάσκωφ, ο Πάντο Σίντωφ κι ακόμα κάμποσοι νέοι από τήν τσέτα των Καστανοχωρίων, μετά από την οποία πήγαινα εγώ, πίσω μου ο Κλιάσεφ και ακολουθούσε ο βοεβόδας Μήτρε με την τσέτα του. Μαζί πήραμε και δύο χωρικούς, δώσαμε τον ένα στους Κόλιο και Στέργιο για να τους δείξει το σπίτι του φοροεισπράκτορα και του κοτζαμπάση, ενώ τον άλλο τον κράτησα εγώ. Φτάσαμε στο σπίτι του φοροεισπράκτορα που μας υπέδειξε ο χωρικός, αλλά το βρήκαμε κλειστό, γι' αυτό συνεχίσαμε προς το κέντρο του χωριού, στην εκκλησία. Ο Κόλιο κι ο Στέργιος που προηγούνταν πλησίασαν στους συγκεντρωμένους χωρικούς και τους χαιρέτησαν, λέγοντας στα ελληνικά «καλησπέρα». Εκεί ήταν καί ό φοροεισπράκτορας, τον οποίο χαιρέτησε διά χειραψίας ο Κόλιο. Εκείνος κάτι σημείωνε στα τουρκικά. Παραπέρα είδαν τους δύο χωροφύλακες, τούς οποίους αμέσως πλησίασε ο Κόλιο και τους είπε: «Καλκανάε βρέ!»
Ο Βασίλης Τσακαλάρωφ
(1874 - 1913).
Αυτοί άρχισαν να γελάνε έχοντας αφημένα τα όπλα μπροστά τους. Ο Κόλιο τα πήρε και τότε αυτοί βάλθηκαν να τα πάρουν πίσω, όμως ήταν πια αργά. Ο Στέργιος άρπαξε τον έναν κι εγώ, που μόλις είχα φτάσει, τον χτύπησα δυνατά με το ραβδί στο κεφάλι και έτσι παράτησε το όπλο. Ο Κόλιο τον χτύπησε με το κοντάκι στο στήθος, κι ο Τούρκος αμέσως του άρπαξε το όπλο. Ο πρώτος χωροφύλακας το έβαλε στα πόδια, κι εγώ σήκωσα το όπλο για να τον πυροβολήσω αλλά με πρόλαβε ο Στέργιος που τον άφησε στον τόπο. Χωρίς να χάσω χρόνο ζήτησα βοήθεια από τον Κόλιο και πυροβόλησα τον άλλο χωροφύλακα, αλλά δεν τον πέτυχα... Επειδή το όπλο του το είχε πάρει ο Πάντο Σίντωφ και ήταν τώρα άοπλος με τον Κόλιο να τον κρατάει γερά με τα σκληρά του χέρια, ο Τούρκος έβγαλε μια μεγάλη κάμα και προσπάθησε να την μπήξει στον Κόλιο, όμως ο Κόλιο πρόλαβε και του έστριψε το χέρι, ενώ εγώ τον χτύπησα με το ραβδί. Αποτέλεσμα, το μαχαίρι βρέθηκε στα χέρια του Κόλιο.
Ο Τούρκος προσπάθησε να το σκάσει, αλλά δεν μπόρεσε να ξεφύγει από τα χέρια του Κόλιο, γιατί αφενός εγώ στεκόμουν μπροστά του κι αφετέρου ο Κόλιο του έμπηξε το μαχαίρι στην πλάτη. Ο Τούρκος όμως, που ήταν ένας νέος και γεροδεμένος άντρας, συγκέντρωσε όλες του τις δυνάμεις και κατάφερε να ξεγλιστρήσει από τη λαβίδα του Κόλιο και άρχισε να τρέχει, δεν πρόλαβε όμως να κάνει ούτε πέντε βήματα και το μάνλιχέρ μου τον έριξε κάτω. Αμέσως κατέφτασαν και τα άλλα παλικάρια μας και με τις λόγχες κέντριζαν τους δύο μισοπεθαμένους Τούρκους χωροφύλακες κατατρυπώντας τους. Όλα αυτά συνέβησαν μέσα σε λίγα μόλις λεπτά. Πίσω μου είδα έναν κοιλαρά Τούρκο, τον φοροεισπράκτορα.
Άποψη του Γέρμα Καστοριάς.
«Έχεις μαζέψει πολλά χρήματα, παλιότουρκε;» ρώτησα. «Ναί», μου απάντησε και έβγαλε ένα μικρό σακούλι μάλλον με χρυσά νομίσματα και μου το έδωσε λέγοντάς μου να τα μετρήσω.
«Δεν χρειάζεται», του είπα. Διέταξα όμως τους άντρες μας να τον ψάξουν. Τότε έβγαλε και μου έδωσε ένα άλλο μεγαλύτερο σακούλι με ασημένια νομίσματα. Συνέχισαν να τον ψάχνουν και βρήκαν πάνω του ένα μικρό περίστροφο Σμίθ των πέντε φυσιγγίων. Του τα πήραν όλα, καθώς και κάμποσα έγγραφα.
Οι κακόμοιροι oι Έλληνες χωρικοί, φοβήθηκαν και τό 'βαλαν στα πόδια, όμως ο Μήτρε κι ο Κλιάσεφ τους εμπόδισαν και τούς ζήτησαν να έρθουν κοντά μας. Εγώ τότε τους είπα πως δεν είναι πατριώτες, αλλά προδότες, τόσο αυτοί όσο και οι δεσποτάδες και οι παπάδες, καθώς επίσης και εκείνοι οι Έλληνες της ελεύθερης Ελλάδας και ολόκληρος ο τύπος τους κτλ. Αμέσως είδα πως ενοχλήθηκαν που τους αποκάλεσα προδότες και κάποιοι μάλιστα διαμαρτυρήθηκαν.
Ο Τσακαλάρωφ και ο Κλιάσεφ με συντρόφους τους.
(Η φωτογραφία ελήφθη απ' το διαδίκτυο).
«Καλά!» συνέχισα. «Αν αρνείστε ότι είστε προδότες μπορείτε τότε να μου εξηγήσετε με ποιά έννοια είστε καλοί πατριώτες, αφού δεν δώσατε καμιά βοήθεια στο Κομιτάτο;»
«Αυτό το παραδεχόμαστε! Όμως κανείς ποτέ δεν μας ζήτησε την παραμικρή βοήθεια!»
«Μα δεν ακούσατε για τη δράση του Κομιτάτου; Γιατί δεν βρέθηκε έστω και ένας άνθρωπος ανάμεσα σας να μας αναζητήσει και να έρθουμε σε συνεννόηση; Φαίνεται όμως πως εκείνος ο κάποτε ηρωικός ελληνικός λαός εξαφανίστηκε και τώρα μείνατε εσείς oι καλπουξάνηδες και κόλακες των Τούρκων. Μας αποκαλείτε δολοφόνους του ελληνικού λαού, όμως εμείς έως τώρα δεν σκοτώσαμε κανέναν αθώο, αληθινό Έλληνα, μόνο γκραικομάνους, oι οποίοι, παραπλανημένοι από τον Έλληνα δεσπότη, γίνονται προδότες και μας καταδίδουν. Εσείς το ξέρετε αυτό εδώ και πολύ καιρό μα δεν διαμαρτυρηθήκατε ούτε μία φορά. Όπως όμως και να 'χει, εμείς δεν είμαστε δολοφόνοι της Μακεδονίας, τους μόνους που σκοτώνουμε, όπως βλέπετε, είναι Τούρκους. Ξέρετε βέβαια πως σαν έρθει η ελευθερία θα είναι για όλους μας, όμως για σας δεν θα είναι τόσο γλυκιά όσο για μας τους Βούλγαρους, γιατί τότε μόνο είναι γλυκιά, όταν κατακτιέται με αίμα, όταν δεν χαρίζεται».
Σε όλα αυτά δεν είχαν τίποτε να απαντήσουν και τελικά τους πρότεινα να σκεφτούν οι ίδιοι τον τρόπο με τον οποίο θα βοηθήσουν το Κομιτάτο. Μαζεύτηκαν παράμερα να συζητήσουν και σε λίγο ήρθαν για να μας πουν πως δεν είναι εδώ όλοι οι τσορμπατζήδες για ν' αποφασίσουν. Στη συνέχεια άρχισαν να συντάσσουν έναν κατάλογο και να χρονοτριβούν.
Όταν είδαμε πως σκοπεύουν να μας καθυστερήσουν, τους ορίσαμε το ποσό των εκατό λιρών, από τις οποίες τώρα θα μας έδιναν τις πενήντα. Συμφώνησαν και ζήτησαν να στείλουμε κάποιους άντρες μας για να τις εισπράξουν από κάποιους τσορμπατζήδες. Έδωσα λοιπόν εντολή στον βοεβόδα Μήτρε να πάει να τις πάρει, τον όποιο όμως φοβήθηκαν τρομερά οι δύστυχοι Έλληνες, παρ' όλα αυτά όμως συγκεντρώθηκαν είκοσιτρεισήμιση λίρες. Η ώρα είχε πια πάει 3 και έπρεπε να φύγουμε. Φώναξα λοιπόν τούς άντρες μας γύρω μου και μου έφεραν τον ταξιλάρη. Ο δύστυ-χος αυτός έτρεμε σαν το ψάρι και δεν ήξερε τι να πει. Άρχισα να τον ανακρίνω, αλλά δεν ήξερε τι ν' απαντήσει γιατί οι νέοι μας χωρίς καμιά διαταγή πήραν να τον τρυπούν με τις λόγχες. «Άιντε», είπα στο τέλος, «ας πάει τσόκ σελιάμ στον Μωχαμέτη!» και διέταξα «Τρυπήστε τον!». Μπήχτηκαν τότε αρκετές λόγχες στον Σουλεϊμάν ταξιλντάρ από το Μαύροβο. Μετά σαλπίσαμε συγκέντρωση. Μαζεύτηκαν άμέσως όλοι, ενώ οι Κλιάσεφ και Μπιόλτσεφ έγραψαν από ένα σημείωμα το οποίο άφησαν στο στήθος των σκοτωμένων Τούρκων. Ξεκινήσαμε για το Τσουρίλοβο, ξυπόλυτοι και χωρίς τσαρούχια, και μόλις και μετά βίας φτάσαμε τα ξημερώματα στο βουνό Καϊνάκ, απέναντι από τη Φοτίνιστα.
Ο Τσακαλάρωφ και ομάδες κομιτατζήδων
μετά την κατάληψη της Κλεισούρας Καστοριάς.
17 Ιουλίου 1903 (Καϊνάκ Πλάνινα - Πέμπτη): Στείλαμε τόν μαχητή Μήτρε Μπάπτσορσκυ στήν Τσερέσνιτσα να ειδοποιήσει να μας φέρουν νερό γιατί δεν είχαμε ούτε σταγόνα και πεθαίναμε από τη δίψα. Οι περισσότεροι άντρες μας ήταν κατενθουσιασμένοι από τα γεγονότα της Λοσνίτσας και έλεγαν πολλά μεταξύ τους για αυτά, ωστόσο από τη μεγάλη πορεία πολλοί αρρώστησαν. Τό βράδυ τακτοποιηθήκαμε στην Τσερέσνιτσα, όπου τα ξημερώματα έφτασαν ο Ποπτράικωφ και ο Ρόζωφ με τους συντρόφους τους.
18 Ιουλίου 1903 (Τσερέσνιτσα - Παρασκευή): Εδώ πληροφορηθήκαμε ότι ο Κότε λήστεψε στα Κορέστια κάποιους υπαλλήλους που μάζεψαν χρήματα από το Ζέλεβο. Γράψαμε γράμμα στή Λοσνίτσα, με το οποίο τους ορίζαμε που να καταθέσουν τα συμφωνημένα χρήματα...
Σημειώσεις.
    1. Την εδώ εξεταζόμενη φοβερή επιδρομή του Τσακαλάρωφ στον Γέρμα κατέγραψε με πολλές λεπτομέρειες και ο αείμνηστος Γερμανιώτης φιλόλογος Κωνσταντίνος Αγγελής, που ήταν τότε (όταν έγινε) στην πλατεία του χωριού. Η καταγραφή του αυτή αναδημοσιεύτηκε τμηματικά στα τρία πρώτα φύλλα της εφημερίδας “Ο Γέρμας”, έτος 1995. Φωτοτυπίες των εν λόγω φύλλων παρατίθενται στα σχόλια της παρούσης δημοσίευσης.
    2. Για τον Κομιτατζή Τσακαλάρωφ βλέπε στη Βικιπαίδεια:   https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%BB_%CE%A4%CF%83%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CF%81%CF%89%CF%86

Πέμπτη, 2 Μαΐου 2019

Τα τρία εξωκκλήσια του Αποστόλου Θωμά στο βουνό Σαρακίνα της Καστοριάς.


   
Ο εξοχικός ναός του Αγίου Θωμά σε βουνοκορφή
της Σαρακίνας περιοχής Κωσταραζίου.

Η φωτογραφία ελήφθη από Ιστολόγιο Κωσταραζίου. 
"ότι εώρακάς με, πεπίστευκας, μακάριοι οι μη ιδόντες και πιστεύσαντες". (Ιωάν. 20,26). 

 Το ασβεστολιθικό βουνό Σαρακίνα (υψ. 1.386 μ.) βρίσκεται πολύ κοντά στην πόλη της Καστοριάς, στη νοτιοανατολική πλευρά της λίμνης της. Επάνω στο εν λόγω βουνό, - στις βραχώδεις κορυφές του, στις απότομες πλαγιές και στις βαθιές χαράδρες του - , υπήρχαν κατά τη βυζαντινή εποχή, ευάριθμες ιερές μονές, μερικές σκήτες και πολλά ασκηταριά.
Το βουνό Σαρακίνα, όπως φαίνεται
 από την πόλη Καστοριά.
 Σήμερα επί της Σαρακίνας βρίσκονται αρκετά εξωκκλήσια, εκ των οποίων τα τρία είναι αφιερωμένα στον άγιο Απόστολο Θωμά! Το πρώτο απ΄ αυτά τα εξωκκλήσια βρίσκεται στο κέντρο περίπου της εδαφικής έκτασης του υπόψη βουνού και ανήκει στην εκκλησιαστική ενορία της Κορησού. Το δεύτερο είναι κτισμένο ανατολικώς του οικισμού Κωσταραζίου, ενώ το τρίτο βρίσκεται δυτικώς του Βογατσικού.
Η αφιέρωση των τριών θεματικών ναών στον άγιο Θωμά απ' τους κατοίκους των αναφερόμενων ισάριθμων γειτονικών χωριών της Σαρακίνας, φανερώνει τον μεγάλο σεβασμό που έχουν σήμερα οι ευσεβείς κάτοικοί τους προς τον εν λόγω Άπόστολο του Χριστού, υποδηλώνει δε ταυτοχρόνως, ότι τον ανάλογο σεβασμό είχαν κατά τους βυζαντινούς χρόνους και οι Μοναχοί και Ασκητές του βουνού Σαρακίνα προς τον ίδιο άγιο.

Απολυτίκιον Αποστόλου Θωμά.

Ήχος δ΄.
Ως θείος Απόστολος, θεολογίας κρουνούς,
ενθέως εξήντλησας, εκ λογχονύκτου πλευράς,
Χριστού του Θεού ημών.
Όθεν της ευσέβειας, κατασπείρας τον λόγον,
έλαμψας εν Ινδία, ως ακτίς ουρανία,
Θωμά των Αποστόλων, το θείον αγλάισμα.

   
Ο ναΐσκος του Αγίου Θωμά
στη Σαρακίνα περιοχής Κορησού.

Βλέπε:

  1. Για τον άγιο απόστολο Θωμά:
2. Για το ναΐσκο του Αγίου Θωμά στη Σαρακίνα Κορησού:
  1. Για το εξωκκλησι του Αγίου Δονάτου στη Σαρακίνα:
  2. Για το Μοναχισμό των βυζαντινών χρόνων στο βουνό Σαρακίνα.
Γιώργος Τ. Αλεξίου
Ο απόστολος Θωμάς "θέτει τον
δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων"

Ο ναός του Αγίου Θωμά
στη Σαρακίνα περιοχής Βογατσικού.
Η φωτογραφία ελήφθη από τους
Χρίστο - Κατερίνα Βαενά - Αποστολίδου.


Εικόνα του αγίου Θωμά
στον ομώνυμο ναό του Βογατσικού.

Το τέμπλο του ναού Αγίου Θωμά, Βογατσικού.

Εικόνα του αποστόλου Θωμά
στο ναό αγίων Αναργύρων Βογατσικού.

Το όμορφο Βογατσικό. Άποψή του
απ΄ τον εξοχικό  ναό Αγίου Θωμά.

Μεταλλικός Σταυρός στημένος
μπροστά στο ναό του Αγίου Θωμά Κωσταραζίου.

Τρίτη, 16 Απριλίου 2019

“Σάββατο του Λαζάρου”, η μόνη ημέρα τέλεσης Πασχαλινής Θείας Λειτουργίας εκτός Κυριακής!

Η ανάστασις του αγίου Λαζάρου.

Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός με το μέγα θαύμα της Ανάστασης του Λαζάρου που εποίησε συμπραγμάτωσε και τ' ακόλουθα θαυμαστά:
1) Φανέρωσε στον κόσμο, ότι Αυτός είναι ο νικητής του θανάτου, ότι ο Ίδιος είναι η Ανάσταση και η Ζωή.
2) Προανήγγειλε στους μαθητές Του και τη δική Του ανάσταση κατά την Κυριακή του Πάσχα.
3) Ανήγγειλε στον κόσμο και την ανάσταση όλων των “χριστοποιημένων” ανθρώπων μαζί με το σώμα τους κατά την τελευταία κρίση.
Όλα τα προαναφερόμενα σωτήρια ενεργήματα του Ιησού Χριστού παρουσιάζονται επιτυχώς και συνοπτικά στα παρακάτω παρατιθέμενα τρία αντίστοιχά τους τροπάρια:
α) “Ζωή υπάρχων Κύριε και φως αληθινόν, Λάζαρον νεκρόν φωνήσας ανέστησας, ως δυνατός γαρ πάσιν έδειξας, ότι Θεός ζώντων, και των νεκρών υπάρχεις” (Τροπάριον ε' ωδής Αποδείπνου).
β) Κύριε, πιστώσαι θέλων τους μαθητάς σου, την εκ νεκρών σου έγερσιν, εν τω μνήματι Λαζάρου παραγέγοναςκαι φωνήσαντός σου τούτον, ο Άδης εσκυλεύθη και απέλυσε τον τετραήμερον”. (Στιχηρόν Ιδιόμελον Εσπερινού).
γ) Κύριε, η φωνή σου κατέλυσε του Άδου τα βασίλεια, και ο λόγος της εξουσίας σου ήγειρεν εκ του τάφου τετραήμερον, και γέγονεν ο Λάζαρος, της παλλιγγενεσίας προοίμιον σωτήριον” (Στιχηρόν Ιδιόμελον Εσπερινού).
Η Ανάστασις του Χριστού.
Η εις (τα βάθη του) Άδου κάθοδος.
Η Αγία Εκκλησία μας, έχοντας και λαμβάνοντας υπόψη τη θαυμαστή σχέση και την ανάλογη “σύμπτωση” που υπάρχει μεταξύ της Ανάστασης του Λαζάρου και της Ανάστασης του Χριστού, καθώς και τις προαναφερόμενες αλήθειες της πίστεώς μας, αναγνώρισε τη μεγάλη σημασία που έχει η εορτή της Ανάστασης του Λαζάρου στη λειτουργική ζωή του λογικού ποιμνίου της και γι' αυτό όρισε να τελείται η Πασχαλινή (Κυριακάτικη) Θεία Λειτουργία μόνο μία ημέρα εκτός Κυριακής, κατά το ευλογημένο Σάββατο του Λαζάρου!

Απολυτίκιον του Λαζάρου. Ήχος α΄.
Την κοινήν Ανάστασιν προ του σου πάθους πιστούμενος, εκ νεκρών ήγειρας τον Λάζαρον Χριστέ ο Θεός, όθεν και ημείς ως οι παίδες, τα της νίκης σύμβολα φέροντες, σοι τω νικητή του θανάτου βοώμεν, Ωσσανά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος, εν ονόμτι Κυρίου.

Ο περικαλλής ναός του Αγίου Λαζάρου
στο εκκλησιαστικό Γηροκομείο Καστοριάς.
Παράφραση του Απολυτίκιου.
Θέλοντας Χριστέ και Θεέ μας να δείξεις, προ της σταυρικής Σου Θυσίας, ότι είναι βέβαιο πράγμα η ανάσταση όλων των νεκρών, ανέστησες εκ νεκρών τον Λάζαρον. Για τούτο και εμείς, μιμούμενοι τα παιδιά που σε υποδέχτηκαν κατά την είσοδό Σου στην Ιερουσαλήμ, κρατούμε στα χέρια μας τα σύμβολα της νίκης, τα βάια και βοώμε προς Εσένα, τον νικητή του θανάτου: Βοήθησέ μας και σώσε μας, Συ που ως Θεός κατοικείς στα ύψιστα μέρη του ουρανού, ας είσαι ευλογημένος Συ, που έρχεσαι απεσταλμένος από τον Κύριο.
(Η απόδοση του Τροπαρίου στη Νεοελληνική ελήφθη απ' το διαδίκτυο).

Σημείωση.
Η Καστοριά τιμάει ιδιαίτερα τον άγιο Λάζαρο. Στην πόλη υπάρχει ένας περικαλλής ναός επ' ονόματί του, στον οποίον τελείται πολύ συχνά η Θεία Λειτουργία, παρουσία πολλών ευσεβών και φιλέορτων κατοίκων της.

Γιώργος Τ. Αλεξίου.
Ο Μητροπολίτης Καστοριάς κ.κ. Σεραφείμ
τελών τη Θεία Λειτουργία στο ναό του Αγίου Λαζάρου.

Έξοχη παράσταση της Δευτέρας Παρουσίας
στο ναό Παναγίας Ελεούσας Καστοριάς.
(Προσκυνητάριο Αγίων Τόπων, έτ. 1835).

Τάφοι ηρώων στο Στρατιωτικό Νεκροταφείο Νεστορίου.
"Προσδοκώ Ανάστασιν νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος".







Η Ανάσταση του Τετραήμερου Λαζάρου.
Παράσταση Δυτικής τέχνης.

Άποψη του ναού Αγίου Λαζάρου Καστοριάς.



Ο άγιος Λάζαρος. Εικόνα του
στον ομώνυμο ναό της Καστοριάς.

Παρασκευή, 12 Απριλίου 2019

Η επιτυχία συνεχίζεται! 250.000 οι αναγνώστες του Ιστολογίου (blog) “Φως της Καστοριάς” έως την 12 Απριλίου 2019.

Το εκφραστικό σήμα του Ιστολογίου
 "Φως της Καστοριάς"

Το παρόν Ιστολόγιο (blog) που φέρει την ονομασία “Φως της Καστοριάς” (Δ/νση: http://fos-kastoria.blogspot.gr/) και που έχει ως χαρακτηριστικό του σήμα τον Δικέφαλο και σταφυλοφόρο αετό, είναι μία ηλεκτρονική πολιτιστική επιθεώρηση, που δημιουργήθηκε και “ανέβηκε” στο Διαδίκτυο από τον Καστοριανό δάσκαλο Γιώργο Τ. Αλεξίου την 1η Αυγούστου 2011. Από την ημερομηνία αυτή κι έως την 12 Απριλίου 2019, αναρτήθηκαν στον πίνακα καταχωρήσεων τού εν λόγω Ιστολογίου 487 σύντομα κείμενα ποικίλου περιεχομένου, μαζί με τις συνοδευτικές τους εικόνες και φωτογραφίες. Τα κείμενα αυτά τα ανέγνωσαν έως την 12η Απριλίου 2019 διακόσιες πενήντα χιλιάδες (250.000) “επισκέπτες” του υπόψη Ιστολογίου, καθώς και μεγάλος αριθμός άλλων ατόμων που τα είδαν αναδημοσιευμένα σε έτερα Ιστολόγια.
Κλείνοντας την αναφορά στο σημαντικό αριθμό των 250.000 επισκεπτών του εν λόγω Ιστολογίου σημειώνουμε, ότι αυτό διαδέχτηκε επιτυχώς την ομώνυμη και ομόσημή του ηλεκτρονική τηλεφημερίδα, η οποία “έτρεξε” στο διαδίκτυο από τον Μάιο του έτους 2009 έως και τον Ιούλιο του 2011. Σημειώνουμε επίσης, ότι ο επιλεγμένος Δικέφαλος και βοτρυοφόρος αετός του σήματος αυτών αποτελεί αντιγραφή και σχεδιαστική απόδοση των ξυλόγλυπτων αετών που διακοσμούν το επιχρυσωμένο τέμπλο (17ος - 18ος αιών) του βυζαντινού ναού Αγίου Νικολάου της Αρχόντισσας Θεολογίνας, Καστοριάς. Η επιλογή αυτή έγινε διότι, ο μεν Δικέφαλος αετός εκφράζει παραστατικά τη βυζαντινή πολιτιστική κληρονομιά της Καστοριάς, οι δε βότρυές του (: τσαμπιά σταφυλής) αποδίδουν συμβολικά τον οίνον της Θείας Ευχαριστίας και γενικότερα τη χριστιανική πίστη των ευσεβών κατοίκων της, δηλαδή σηματοδοτούν τα σημαντικά θέματα που πραγματεύεται κυρίως στα αναρτημένα κείμενά του και το Ιστολόγιο “Φως της Καστοριάς”.
Γιώργος Τ. Αλεξίου

Ο Δικέφαλος και βοτρυοφόρος αετός
σε τέμπλο ναού της Καστοριάς
 (17ος - 18ος αιών).

Ο συντάκτης του Ιστολογίου
δάσκαλος Γεώργιος Τ. Αλεξίου
δίπλα σε εικόνα τού Κυρίου μας
Ιησού Χριστού ευλογούντος.


Το σήμα των εκδόσεων βιβλίων
του Γιώργου Τ. Αλεξίου.


Το ομοιότιτλο Ιστολόγιο "Φως Φαναρίου"
του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως

(http://fanarion.blogspot.gr/).