Η 100η επέτειος απελευθέρωσης της Καστοριάς απ’ τους Τούρκους. 11η Νοεμβρίου 2012.

Λιτάνευση της εικόνας του αγίου Μηνά,
συμπολιούχου κι ελευθερωτή της Καστοριάς.

Η όμορφη και ιστορική πόλη Καστοριά εόρτασε κατά την Κυριακή 11 Νοεμβρίου 2012, με τη δέουσα μεγαλοπρέπεια, την εκατοστή επέτειο της απελευθέρωσής της απ’ τον τουρκικό ζυγό (11– 11 – 1912). Συγκεκριμένα, το πρωί της ημέρας αυτής τελέστηκε πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία στον πανηγυρίζοντα βυζαντινό ναό του Αγίου Μηνά, παρουσία των πολιτικών, στρατιωτικών και δημοτικών Αρχών της περιοχής και πάμπολλων κατοίκων της. Ακολούθως πραγματοποιήθηκε λιτάνευση της ιεράς εικόνας του εορτάζοντα αγίου Μηνά, συμπολιούχου της Καστοριάς, και πομπική μεταφορά της στο Μητροπολιτικό ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου, όπου έγινε επίσημη Δοξολογία κι έπαρση της ελληνικής σημαίας. Αμέσως μετά τελέστηκε επιμνημόσυνη Δέηση κι έγινε κατάθεση στεφάνων απ’ τους αξιωματούχους των Αρχών του τόπου στο Ηρώο της πόλης, που βρίσκεται στην πλατεία Μακεδονομάχων. Τέλος, περί ώρα 12.30 κι εξής, διεξήχθη λαμπρή παρέλαση της μαθητιώσας νεολαίας, μελών των πολιτιστικών συλλόγων της Καστοριάς και τμημάτων του Στρατού και της Αστυνομίας, ενώπιον των επισήμων, στην παραλίμνια λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Στο ναό του Αγίου Μηνά.

Η λεωφόρος Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Η εξέδρα των Επισήμων.

Επετειακό Επιστημονικό Συνέδριο στην Καστοριά. Σάββατο 10 Νοεμβρίου 2012.

Ο βυζαντινολόγος κ. Ε. Τσιγαρίδας,
εισηγητής στο Συνέδριο.

Ο Δήμος Καστοριάς, στα πλαίσια του εορτασμού της 100^ης επετείου από την απελευθέρωση της πόλης από τον τουρκικό ζυγό (11 – 11 – 1912), διοργάνωσε και πραγματοποίησε το Σάββατο 10 Νοεμβρίου 2012, από ώρα 09:45 π.μ. κι εξής, στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου Καστοριάς, ένα αξιόλογο Επιστημονικό Συνέδριο, που περιελάμβανε σημαντικές εισηγήσεις από καταξιωμένους ομιλητές προερχόμενους από τον ακαδημαϊκό χώρο.

Στο συνέδριο παρευρέθηκαν και το τίμησαν με την παρουσία τους, ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Καστοριάς κ.κ. Σεραφείμ, ανώτεροι αξιωματικοί του Στρατού και της Αστυνομίας, Δημοτικοί αξιωματούχοι του τόπου, αρκετοί εκπαιδευτικοί και πολλοί κάτοικοι της πόλης και της περιοχής της.

Το πλήρες πρόγραμμα του Συνεδρίου είχε ως εξής:

09:45 – 10:00: Χαιρετισμός Δημάρχου Καστοριάς κ. Εμμανουήλ Χατζησυμεωνίδη και υποδοχή ομιλητών από την Αντιδήμαρχο Πολιτισμού - Τουρισμού Δήμου Καστοριάς,κ. Ειρήνη Γεωργοσοπούλου – Μσκία.

Η αφίσα του Συνεδρίου.

ΟΜΙΛΙΕΣ – ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

10:00-10:15: Τερέζα Πεντζοπούλου - Βαλαλά, ομ. Καθηγήτρια ΑΠΘ.

Θέμα: Η σημασία των επετείων στην ιστορία ενός λαού.

10:15-11:00: Νικόλαος Μουτσόπουλος, ομ. Καθηγητής ΑΠΘ.

Θέμα: Διδαχές από την αστική αρχιτεκτονική της Καστοριάς.

11:00-11:40: Ευθύμιος Τσιγαρίδας, ομ. Καθηγητής ΑΠΘ.

Θέμα: Η «σχολή» ζωγραφικής της Καστοριάς του τελευταίου τετάρτου του 15^ου αιώνα και η παραγωγή φορητών εικόνων.

11:40-12:00: Διάλειμμα.

12:00-12:20: Ιάκωβος Μιχαηλίδης, επ. Καθηγητής ΑΠΘ.

Θέμα: 1870 – 1912. Η πορεία προς την απελευθέρωση της Καστοριάς.

12:20-12:40: Πάνος Τσολάκης, αν. Καθηγητής ΑΠΘ.

Θέμα: Η πλατεία Δαβάκη, χώρος και ιστορία.

12:40-13:00: Αγγελική Στρατή, αρχαιολόγος - δ/ντρια 16^ης ΕΒΑ.

Θέμα: Η Ζωγραφική του Ι. Ν. Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στο Απόζαρι.

Το κοινό παρακολουθεί τις εργασίες του Συνεδρίου

13:00-13:20: Θάλ. Μαντοπούλου - Παναγιωτοπούλου, αν. Καθηγήτρια ΑΠΘ.



Θέμα: Η ναοδομία στην Καστοριά κατά τον 19^ο αιώνα και ο μητροπολιτικός ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

13:20-13:40: Ευστάθιος Πελαγίδης, ομ. Καθηγητής ΠΔΜ.

Θέμα: Το έπος των προσφύγων της Καστοριάς.

13:40-14:00: Συζήτηση – ερωτήσεις – συμπεράσματα.

14:00: Τέλος Εκδήλωσης.

Αξιωματούχοι της Καστοριάς στο Συνέδριο.

Ο Φιλόλογος κ. Φώτης Αντωνίου.

Οι εισηγητές κ.κ. Ε. Πελαγίδης και Π. Τσολάκης.

Η αντιδήμαρχος κ. Ειρ. Μισκία
και ο καθηγητής κ. Ευθ. Τσιγαρίδας.

Ο καθηγητής κ. Νικ. Μουτσόπουλος.

Η Ιερά Μονή των Παμμεγίστων Ταξιαρχών στην Τσούκα Νεστορίου († 8 Νοεμβρίου). Το εν Χώναις θαύμα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Το μοναστήρι των Ταξιαρχών Τσούκας.
Ελαιογραφία του Γιώργου Αλεξίου.

Το καταπληκτικό Μοναστήρι των Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ, που βρίσκεται κοντά στο εγκαταλειμμένο χωριό Τσούκα Νεστορίου, ιδρύθηκε κατά το έτος 1254/5. Οι αείμνηστοι κτήτορές του επέλεξαν τότε ως Πάτρωνες Αγίους και ακαταμάχητους Προστάτες αυτού, τους Αρχαγγέλους Μιχαήλ και Γαβριήλ, επειδή η εντυπωσιακή και ιδιόμορφη τοποθεσία στην οποία βρίσκεται κτισμένο το μοναστήρι (ανάμεσα σε πελώριους βράχους, δίπλα σε καταρράκτη του Αλιάκμονα, κάτω από απρόσιτη λατρευτική σπηλιά και ολόγυρα σε μια μεγάλη πηγή) θυμίζει καταπληκτικά την ανάλογη τοποθεσία των Κολοσσών (Χωνών) της Μικράς Ασίας, όπου ο Αρχάγγελος Μιχαήλ τέλεσε το περιφημότερο απ’ τα θαύματά του, το λεγόμενο «εν Χώναις θαύμα». Η υπόθεση του θαύματος αυτού παρουσιάζεται ακολούθως:

Το μοναστήρι των Ταξιαρχών.
Σημερινή του άποψη.

Την εποχή που ο Ιωάννης ο Θεολόγος δίδασκε στη Μικρά Ασία (1^ος αιών. μ. Χ.), κατέβηκε ο Αρχάγγελος Μιχαήλ στην εκεί υπάρχουσα πόλη των Κολοσσών και δημιούργησε - παρουσίασε θαυματουργικώς κάτω από έναν μεγάλο βράχο μία ιαματική πηγή, που τα ύδατά της θεράπευαν πολλούς ασθενείς. Μεταξύ των θεραπευμένων ασθενών ήταν και η κόρη ενός πλούσιου άρχοντα, ο οποίος, θέλοντας να ευχαριστήσει αναλόγως τον υπερκόσμιο ευεργέτη του, τον Ταξιάρχη Μιχαήλ, έκτισε επάνω απ’ τον υπόψη βράχο και την εκεί πηγή έναν περίκεντρο τρουλωτό ναό, αφιερωμένον στο άγιο όνομα αυτού (του Αρχαγγέλου Μιχαήλ). Αργότερα, κατά τον 3^ο αιώνα, οι ειδωλολάτρες της περιοχής αποφάσισαν να καταστρέψουν τον εν λόγω ναό και για να το πετύχουν ένωσαν τα ορμητικά νερά δύο ποταμών και τα κατεύθυναν προς το μέρος του. Την ώρα εκείνη όμως παρουσιάστηκε επιτόπου ο Άρχων Μιχαήλ, χτύπησε με το κοντάρι του τον βράχο, άνοιξε σ’ αυτόν ένα μεγάλο σχίσμα κι έχωσε εκεί τα καταστρεπτικά νερά, σώζοντας έτσι το Ναό του και το Αγίασμα αυτού. Από τότε, όλοι οι Χριστιανοί, Ορθόδοξοι και Καθολικοί, εις ανάμνησιν αυτού του θαύματος, κτίζουν τους ναούς των Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ, κατά κανόνα, σε ανάλογες τοποθεσίες, δηλαδή επάνω σε ευμεγέθεις βράχους, μέσα σε λατρευτικά σπήλαια, δίπλα σε λίμνες και ποτάμια και κοντά σε καλλίρροες πηγές. Για τον ίδιο λόγο ανήγειραν, προφανώς, στη συγκεκριμένη τοποθεσία της Τσούκας, την εξεταζόμενη ιερά μονή των Ταξιαρχών οι βυζαντινοί κτήτορές της.

Παλαιά φωτογραφία του μοναστηριού.

Ο ναός των Ταξιαρχών,
καθολικό της μονής.

Ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής στη μονή των Ταξιαρχών.

Ο καταρράκτης δίπλα στη μονή

Ερείπια της μονής.

Ερείπια της μονής.

Βιβλίο με θέμα τη μονή Ταξιαρχών.

Η βυζαντινή Τράπεζα του μοναστηριού.

Άποψη του μοναστηριού.

Προσκυνητής της ιεράς μονής Ταξιαρχών
παρατηρεί με δέος και θαυμασμό το τοπίο της.

Οι λίμνες των Πρεσπών και η ιχθυοπανίδα τους.

Κείμενα: Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών. www.spp.gr

Η πλωτή γέφυρα προς το νησάκι του Αγίου Αχιλλείου
στη Μικρή Πρέσπα.

Η περιοχή της Πρέσπας.

Η ελληνική Πρέσπα βρίσκεται στη Δυτική Μακεδονία. Την ευρύτερη περιοχή της Πρέσπας τη μοιράζονται τρεις χώρες: η Ελλάδα, η Αλβανία και η Π.Γ.Δ.Μ. Όταν λέμε Πρέσπα εννοούμε την περιοχή που περιλαμβάνει τις δύο λίμνες, Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα, καθώς και την ευρύτερη λεκάνη αυτών, που εκτείνεται έως τις κορυφές των βουνών. Η λίμνη Μικρή Πρέσπα ανήκει στην Ελλάδα, εκτός από ένα μικρό τμήμα της, στα νότια, που ανήκει στην Αλβανία. Τη Μεγάλη Πρέσπα μοιράζονται και οι τρεις χώρες με το μεγαλύτερο μέρος αυτής να ανήκει στην Π.Γ.Δ.Μ. Το 2000, με κοινή Διακήρυξη των πρωθυπουργών των τριών χωρών, δημιουργήθηκε το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών, το οποίο στοχεύει στην προστασία των οικολογικών αξιών της περιοχής, στην ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων, αλλά και στην προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ευημερίας των τοπικών κοινοτήτων και των τριών χωρών. Το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών αποτέλεσε την πρώτη διασυνοριακή προστατευόμενη περιοχή στα Βαλκάνια.

Άποψη της περιοχής Πρεσπών.

Ο υγρότοπος των Πρεσπών.

Ο πλούσιος υγρότοπος των Πρεσπών περιλαμβάνει δύο από τις παλαιότερες λίμνες της Ευρώπης, εξαιρετική βιοποικιλότητα, πάρα πολλά σπάνια είδη πουλιών και ζώων, πολλές ενδημικές μορφές ζωής, μοναδικό τοπίο, τα μνημεία και τους οικισμούς του. Ο υγρότοπος αυτός  έχει κατοχυρωθεί στο μυαλό χιλιάδων ανθρώπων ως ένας από τους κύριους τόπους για την προστασία των πουλιών και της βιοποικιλότητας στην Ευρώπη και ως ένας σημαντικός χώρος της κοινής ευρωπαϊκής κληρονομιάς.

Για το λόγο αυτό η Πρέσπα είναι από τις λίγες περιοχές που προστατεύονται από τόσους πολλούς εθνικούς, ευρωπαϊκούς και διεθνείς νόμους και συμβάσεις. Σε όλη τη λεκάνη των Πρεσπών υπάρχουν 4 Εθνικά Πάρκα και αρκετές περιοχές προστατευόμενες από διεθνείς συνθήκες. Όσον αφορά στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων, η Μικρή Πρέσπα έχει ανακηρυχτεί από το 1974 και ως Υγρότοπος Διεθνούς Σημασίας στο πλαίσιο της σύμβασης Ραμσάρ.

Η ιχθυοπανίδα των Πρεσπών.

Τα ενδημικά ψάρια των Πρεσπών.

Οι ψαρόβαρκες στις ακρολιμνιές, τα απλωμένα δίχτυα στις προβλήτες, τα τσιρόνια στα κάρβουνα και οι μαυρόασπρες φωτογραφίες ψαράδων στις τοπικές ταβέρνες είναι μόνο μερικές από τις πρώτες εικόνες που αντικρίζει ο επισκέπτης στα ψαροχώρια των Πρεσπών, οι onoiες μαρτυρούν ότι τα ψάρια και η αλιεία συνιστούν ίσως τον πυρήνα του πολιτισμού τους. Εκείνο όμως που δεν είναι άμεσα αντιληπτό, ούτε ευρέως γνωστό, είναι ότι τα ψάρια των Πρεσπών αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πτυχές της σπάνιας βιοποικιλότητας τής περιοχής. Συγκεκριμένα, στις λίμνες των Πρεσπών έχουν παρατηρηθεί 23 είδη ψαριών, από τα οποία τα εννιά είναι ενδημικά, δηλαδή απαντώνται σχεδόν μόνο εδώ και πουθενά αλλού στον κόσμο. Αυτή η μοναδική ιχθυοπανίδα έχει κατατάξει τις Πρέσπες ανάμεσα στους δέκα σημαντικότερους υγροτόπους στη Μεσόγειο.

Εδώ, πιο κάτω, παρουσιάζονται τα εννέα ενδημικά ψάρια των Πρεσπών.

Ο ερειπωμένος ναός του Αγίου Αχιλλείου (10ος αιών)
στο ομώνυμο νησάκι της Μικρής Πρέσπας.

Άποψη της Μικρής Πρέσπας.

Ο δάσκαλος Γιώργος Αλεξίου
στο βυζαντινό ναό Αγίου Γερμανού Πρεσπών.

Το γραφικό χωριό Μικρολίμνη
στη Μικρή Πρέσπα.

Προβλήτα(ς)  και δύο νησάκια στη Μικρή Πρέσπα.

Μνημείο ήρωα αεροπόρου μας,
που έπεσε υπέρ πατρίδος στην Πρέσπα.

Χορευτική εκδήλωση στο Λαιμό Πρεσπών.

Τοιχογραφία λιμνήσιας βάρκας
σε ναό της γειτονικής Καστοριάς (16ος αιών).

«Ο θησαυρός των λιμνών μας». Έκθεση με φωτογραφίες ψαριών στο Ενυδρείο Καστοριάς. 30/10 – 11/11/2012.

Εκτιθέμενη φωτογραφία πέστροφας

Το υπέροχο ενυδρείο Καστοριάς φιλοξενεί στην ισόγεια αίθουσά του μία κινητή «Έκθεση» πολλών φωτογραφιών και (προβολή) μιας βιντεοταινίας, που φέρει τον τίτλο «Ο θησαυρός των λιμνών μας» και προβάλλει τα ενδημικά ψάρια της Μικρής και της Μεγάλης Πρέσπας. Η εν λόγω «Έκθεση» διοργανώθηκε από την «Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών», με σκοπό να γίνουν γνωστά στους επισκέπτες της και γενικότερα στους κατοίκους της περιοχής τ’ αναφερόμενα ψάρια, ώστε να προστατευθούν καλύτερα απ’ αυτούς.

Η Έκθεση θα είναι ανοικτή για τους Καστοριανούς από την 30^η Οκτωβρίου έως την 11^η Νοεμβρίου ενεστώτος έτους, κατά τις ώρες 09.00 – 17.00. Στους επισκέπτες της δίδεται δωρεάν ένα πρώτο έντυπο που αναφέρεται στην ταυτότητα και τη δράση της «Εταιρείας Προστασίας Πρεσπών», κι ένα δεύτερο (έντυπο) που περιλαμβάνει φωτογραφίες και πληροφορίες για τα κάτωθι εννέα ενδημικά ψάρια των Πρεσπών:

Το Ενυδρείο της Καστοριάς, όπου φιλοξενείται η Έκθεση.

Πέστροφα των Πρεσπών. Κέφαλος. Μπράνα. Σκουμπούζι. Πλατίκα. Τσιρόνι. Τσιρονάκι. Βρυγοβελονίτσα. Τσίμα.

Στο εισαγωγικό σημείωμα του δευτέρου εντύπου αναφέρονται τα εξής:

«Οι ψαρόβαρκες στις ακρολιμνιές, τα απλωμένα δίχτυα στις προβλήτες, τα τσιρόνια στα κάρβουνα και οι μαυρόασπρες φωτογραφίες ψαράδων στις τοπικές ταβέρνες είναι μόνο μερικές από τις πρώτες εικόνες που αντικρίζει ο επισκέπτης στα ψαροχώρια των Πρεσπών, οι onoiες μαρτυρούν ότι τα ψάρια και η αλιεία συνιστούν ίσως τον πυρήνα του πολιτισμού τους. Εκείνο όμως που δεν είναι άμεσα αντιληπτό, ούτε ευρέως γνωστό, είναι ότι τα ψάρια των Πρεσπών αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πτυχές της σπάνιας βιοποικιλότητας τής περιοχής. Συγκεκριμένα, στις λίμνες των Πρεσπών έχουν παρατηρηθεί 23 είδη ψαριών, από τα οποία τα εννιά είναι ενδημικά, δηλαδή απαντώνται σχεδόν μόνο εδώ και πουθενά αλλού στον κόσμο. Αυτή η μοναδική ιχθυοπανίδα έχει κατατάξει τις Πρέσπες ανάμεσα στους δέκα σημαντικότερους υγροτόπους στη Μεσόγειο».

'Αποψη της Έκθεσης.

Χαρακτηριστικό τοπίο των Πρεσπών.

Τμήμα της Έκθεσης.

Ο βυζαντινός ναός του Αγίου Γερμανού στις Πρέσπες.

Βάρκα στο χωριό Ψαράδες Πρεσπών.