Δρυόβουνο Κοζάνης, το χωριό που περιβάλλεται από τρία σεπτά μοναστήρια.

 

Το Δρυόβουνο είναι ένα όμορφο χωριό της επαρχίας Βοΐου του Νομού Κοζάνης, που κατοικείται στις ημέρες μας από περίπου 250 γηγενείς Ελληνομακεδόνες. Το χωριό αυτό είναι γνωστό σε ολόκληρη τη Δυτική Μακεδονία κι ευρύτερα αυτής, επειδή υπάρχουν ολόγυρα στον οικισμό του τρία εν λειτουργία σεπτά μοναστήρια. Τα μοναστήρια αυτά είναι τα εξής:

1. Ιερά μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Ιδρύθηκε το έτος 1529 και βρίσκεται σε απόσταση 3 χιλιομέτρων βορείως του αναφερόμενου οικισμού. Είναι ανδρώα και μονάζουν σήμερα σ΄ αυτήν 15 Μοναχοί.

2. Ιερά μονή Γενεσίου της Θεοτόκου. Ιδρύθηκε κατά τους μεταβυζαντινούς χρόνους στο ΒΑ άκρο του οικισμού. Είναι γυναικεία κι έχει στις ημέρες μας 2 Μοναχές.

3. Ιερά μονή Αγίου Λογγίνου. Είναι κτισμένη στο ΝΑ άκρο του οικισμού Δρυόβουνου, στην κορυφή ενός μικρού λόφου που ονομάζεται Γολγοθάς. Είναι ανδρώα ιδρύθηκε κατά το έτος 2021 και ασκούνται εντός της 2 Μοναχοί.

Φωτογραφίες του Δρυόβουνου και των τριών μοναστηριών του παρουσιάζονται εδώ.

Επιτυχία ! 350.000 οι αναγνώστες του Ιστολογίου (blog) “Φως της Καστοριάς” έως την Κυριακή 5 Ιουνίου 2022.

 

    Το παρόν Ιστολόγιο (blog) με την ονομασία “Φως της Καστοριάς” (Δ/νση: http://fos-kastoria.blogspot.gr/), που έχει ως χαρακτηριστικό του σήμα τον Δικέφαλο και σταφυλοφόρο αετό, είναι μία ηλεκτρονική πολιτιστική επιθεώρηση, η οποία δημιουργήθηκε και “ανέβηκε” στο Διαδίκτυο την 1η Αυγούστου 2011 από τον Καστοριανό δάσκαλο Γιώργο Τ. Αλεξίου. Από την ημερομηνία αυτή κι έως την 5η Ιουνίου 2022, αναρτήθηκαν στον πίνακα καταχωρήσεων του εν λόγω Ιστολογίου 589 σύντομα κείμενα θρησκευτικού, εθνικού, λαογραφικού, φυσιολατρικού και λοιπού ποικίλου περιεχομένου, μαζί με τις συνοδευτικές τους εικόνες και φωτογραφίες. Τα κείμενα αυτά τα ανέγνωσαν έως την 5η Ιουνίου 2022, τριακόσιες πενήντα χιλιάδες (350.000) “επισκέπτες” τού Ιστολογίου, καθώς και μεγάλος αριθμός άλλων ατόμων που τα είδαν αναδημοσιευμένα σε τοπικές εφημερίδες και σε έτερα Ιστολόγια του Διαδικτύου.

    Ο δημιουργός του Ιστολογίου Γιώργος Τ. Αλεξίου, που είναι και ο συντάκτης όλων σχεδόν των κειμένων του, γεννήθηκε το έτος 1952 στον Γέρμα Καστοριάς. Σπούδασε παιδαγωγικά και βυζαντινή αρχαιολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και υπηρέτησε επί 33 έτη σε Δημοτικά σχολεία του Νομού Καστοριάς, κατά σειρά, ως Δάσκαλος, ως Διευθυντής τους και ως Σχολικός Σύμβουλος.

Ο Γιώργος Αλεξίου έχει συγγράψει είκοσι (20) βιβλία, απ’ τα οποία έχουν εκδοθεί τα δέκα (10). Επίσης, έχει συντάξει περισσότερες από 500 μελέτες ποικίλου περιεχομένου, που έχουν δημοσιευτεί σε διάφορες τοπικές εφημερίδες και σε περιοδικά.

Περατούμενης της σύντομης αναφοράς στο υπόψη Ιστολόγιο σημειώνεται, ότι αυτό διαδέχτηκε επιτυχώς την ομώνυμη και ομόσημή του ηλεκτρονική τηλεφημερίδα, η οποία “έτρεξε” στο διαδίκτυο από τον Μάιο του έτους 2009 έως και τον Ιούλιο του 2011. Σημειώνεται επίσης, ότι ο επιλεγμένος Δικέφαλος και βοτρυοφόρος αετός τού σήματος αυτών αποτελεί αντιγραφή και σχεδιαστική απόδοση των ξυλόγλυπτων αετών που διακοσμούν το επιχρυσωμένο τέμπλο (17^ος - 18^ος αιών) του βυζαντινού ναού Αγίου Νικολάου της Αρχόντισσας Θεολογίνας, Καστοριάς. Η επιλογή αυτή έγινε διότι, ο μεν Δικέφαλος αετός εκφράζει παραστατικά τη βυζαντινή πολιτιστική κληρονομιά τής Καστοριάς, οι δε βότρυές του (: τσαμπιά σταφυλής) αποδίδουν συμβολικά τον οίνον της Θείας Ευχαριστίας και γενικότερα τη χριστιανική πίστη των ευσεβών κατοίκων της, δηλαδή, τα σημαντικά θέματα που πραγματεύεται κυρίως στα αναρτημένα κείμενά του και το Ιστολόγιο “Φως της Καστοριάς”.

Επίμετρον

Φ ω ς (Τροπάριο Πεντηκοσταρίου)

Φως τον Πατέρα σέβω, φως δοξάζω και τον Υιόν,

φως ανυμνώ και το Πνεύμα το ευθές, έν φως

αμέριστον, εν τρισί χαρακτήρσι, κατανοούμενον,

Θεόν βασιλέα πάσης της κτίσεως.

Η εικόνιση του Ιησού Χριστού με τη γενική επωνυμία “Ο Ζωηφόρος Άρτος” σε ναούς της Καστοριάς.

 

Όλες οι ιερές παραστάσεις των φορητών εικόνων και των τοιχογραφιών που κοσμούν τους ναούς τής Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι θεόπνευστες και ως εκ τούτου πολύ σημαντικές κι ενδιαφέρουσες. Στις εν λόγω παραστάσεις πρωτεύουσα θέση κατέχουν οι εικονίσεις του Χριστού, που Τον παρουσιάζουν σε προτομή και όρθιον εντός του Αγίου Ποτηρίου, και που ορίζονται και είναι γνωστές, κατά περίπτωση, με μία απ' τις επωνυμίες, α) “Ο Ζωηφόρος Άρτος”, β) “Ο Ζωοδότης” και γ) “Το Ακένωτον Ποτήριον”.

Η εικόνιση του Χριστού κατά τον εικονογραφικό τύπο και τη γενική ονομασία “ Ο Ζωηφόρος Άρτος” (= ο Άρτος που κατέχει και προσφέρει στους χριστιανούς που Τον μεταλαμβάνουν αξίως την αιώνια ζωή) είναι λειτουργική – ευχαριστιακή, έχει δηλαδή άμεση και ουσιαστική σχέση με τη Θεία Ευχαριστία και τη Θεία Μετάληψη και γι' αυτό, ήδη από τον 14ο αιώνα, ιστορείται συνήθως όπισθεν της Αγίας Τραπέζης, επί της οποίας τελείται η αναίμακτος θυσία του Κυρίου μας. Συγκεκριμένως, ιστορείται σε τοιχογραφία της Κεντρικής κόγχης του Αγίου Βήματος, κάτω από την απεικόνιση της Παναγίας Πλατυτέρας – Υψηλοτέρας των Ουρανών και στο μέσον της εικαστικής σκηνής “Ο Μελισμός και οι Συλλειτουργούντες Ιεράρχες” που αγιογραφείται εκεί. Μία τέτοια πολύ αξιόλογη κι ενδιαφέρουσα παράσταση, που χρονολογείται στο έτος 1663, υπάρχει στο βυζαντινό ναό του Αγίου Νικολάου της Αρχόντισσας Θεολογίνας Καστοριάς (15ος αιών).

Η αναφερόμενη παράσταση του Χριστού – Ζωηφόρου Άρτου εικονίζεται ενίοτε κι έμπροσθεν της Αγίας Τραπέζης στο καταπέτασμα της Ωραίας Πύλης του τέμπλου. Τέτοιες παραστάσεις σε καταπέτασμα υπάρχουν σε αρκετούς ναούς της Καστοριάς και δικαίως προκαλούν με το υψηλό πνευματικό τους περιεχόμενο την προσοχή και το σεβασμό των πιστών.

Η εξεταζόμενη εικόνιση του Χριστού κατά τον τύπο “Ο Ζωηφόρος Άρτος” αγιογραφείται επίσης κι επί εικόνων της Παναγίας δεομένης. Στις εικόνες αυτές, που είναι γνωστές με την ονομασία “Το ακένωτον Ποτήριον” (= Το Ποτήριο που δεν αδειάζει ποτέ), παρουσιάζεται η Παναγία σε προτομή, με υψωμένα δεητικά τα άμωμα χέρια της κι έχοντας εμπρός στο στήθος της τον Χριστό εντός του Αγίου Ποτηρίου.

Ως προαναφέρθηκε, οι εξεταζόμενες παραστάσεις του Χριστού - Ζωηφόρου Άρτου είναι πολύ σημαντικές, καθόσον προβάλλουν, κοινοποιούν παραστατικώς και διδάσκουν λίαν επιτυχώς την ουράνια, μέγιστη και σωτήρια αλήθεια, ότι δηλαδή ο Άρτος και ο Οίνος του Αγίου Ποτηρίου, που έχει μετουσιωθεί πλήρως κατά τη Θεία Λειτουργία σε σώμα και αίμα του Χριστού μας, είναι ο ίδιος ο Χριστός και ότι ο Χριστιανός που μεταλαμβάνει αξίως των Αχράντων Μυστηρίων παίρνει μέσα του τον ίδιο το Χριστό και ζει πλέον μαζί μ' Αυτόν, συμφώνως και με τους λόγους Του, “Ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα εν εμοί μένει κι εγώ εν αυτώ” (Ιωάν. Στ΄ 56) (= Αυτός που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, μένει μέσα μου κι εγώ βρίσκομαι μέσα σε αυτόν).

Γιώργος Τ. Αλεξίου.

Επισήμανση.

Ορισμένοι ειδικοί Θεολόγοι υποστηρίζουν την άποψη, ότι η απεικόνιση στο καταπέτασμα τής Ωραίας Πύλης του Χριστού – Ζωηφόρου Άρτου είναι επιτυχέστερη από την απεικόνιση εκεί του Χριστού - Μεγάλου Αρχιερέως, η οποία, εξάλλου, υπάρχει στο Δεσποτικό Θρόνο όλων των ναών μας.

Ο Χριστός στον τάφο Του ως λέων αναπεσών {: ως λέοντας αποκοιμηθείς}.

     

    Ο Ιησούς Χριστός παρουσιάζεται συμβολικώς σε δύο πολύ σημαντικές προφητείες τής Παλαιάς Διαθήκης ως λέων αναπεσών (: αποκοιμηθείς) και ως σκύμνος λέοντος (λεονταράκι) επίσης αναπεσών. Οι προφητείες αυτές είναι οι εξής:

i) «Σκύμνος λέοντος Ιούδα, εκ βλαστού υιέ μου ανέβης, αναπεσών εκοιμήθης ως λέων και ως σκύμνος, τις εγερεί αυτόν;» (Γεν. μθ' , 9).

ii) «...κατακλιθείς ανεπαύσατο ως λέων και ως σκύμνος·τις αναστήσει αυτόν;» (Αρ. κδ' , 9).

    Οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας, και οι θεόπνευστοι υμνογράφοι και αγιογράφοι αυτής, εξέτασαν και μελέτησαν επισταμένως τους δύο συμβολικούς χαρακτηρισμούς τού Κυρίου που εμπεριεχόνται στις προπαρατιθέμενες προφητείες, δηλαδή του Χριστού ως λέοντος αναπεσόντος, και ως σκύμνου λέοντος επίσης  αναπεσόντος, τους ερμήνευσαν δε ως ακολούθως

Α) Ο “αναπεσών λέων”.

Ο χαρακτηρισμός του Χριστού ως “λέοντος αναπεσόντος” στις εν λόγω δύο Προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης σηματοδοτεί και παρουσιάζει συμβολικώς τον Ιησού Χριστό όπως ήταν κατά την τριήμερη ταφή Του, δηλαδή νεκρός μεν σωματικώς ως άνθρωπος, ολοζώντανος δε και πανίσχυρος ως Θεός.

    Ένας εκ των προαναφερόμενων αγίων Πατέρων, ο μέγας Πατριάρχης Ιωάννης ο Χρυσόστομος αναφέρει σχετικώς τα εξής:

"Όπως ο λέων είναι φοβερός ακόμη κι όταν κοιμάται, έτσι και ο Χριστός ήταν δυνατός ακόμη και την ώρα του θανάτου του και πρόξενος φοβερών θαυμάτων: κρύφθηκε ο ήλιος, σείστηκε η γή, κόπηκαν βράχοι, σχίστηκε το παραπέτασμα του Ναού. Σκότος κατέλαβε τη γή και νύχτα εμφανίστηκε το καταμεσήμερο. Ο θάνατος καταργήθηκε και η τυρρανία του καταστράφηκε. Πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν. Αυτά τα φοβερά προείδε ο πατριάρχης και προφήτευσε λέγοντας: Αναπεσών εκοιμήθης ως λέων" (PG 54, 574).

    Την ίδια ερμηνεία δίνουν για τους υπόψη χαρακτηρισμούς του Χριστού και οι υμνογράφοι μας σε υψηλόπνοα τροπάριά τους, εκ των οποίων δύο τής Μεγάλης Εβδομάδας παρατίθενται παρακάτω:

α) Τροπάριο Μεγάλης Παρασκευής Εσπέρας.

Όλβιος τάφος! Εν εαυτώ γαρ δεξάμενος,

ως υπνούντα τον Δημιουργόν

ζωής θησαυρός θείος αναδέδεικται

εις σωτηρίαν ημών των μελωδούντων

Λυτρωτά ο Θεός ευλογητός ει

    Η μετάφραση του α' Τροπαρίου

Ευτυχισμένος τάφος, διότι αφού δέχτηκε μέσα του

τον Δημιουργόν σαν να κοιμόταν

αποδείχτηκε (ο τάφος) θησαυρός της αιώνιας ζωής

για τη δική μας σωτηρία που ψάλουμε μελωδικά

Δοξασμένος είσαι Θεέ Λυτρωτή μας.

β) Τροπάριο Μεγάλης Παρασκευής Εσπέρας

Ήχος β'.

Δεύτε ίδωμεν την ζωήν ημών, εν τάφω κειμένην,

ίνα τους εν τάφοις, κειμένους ζωοποιήση,

δεύτε σήμερον, τον εξ Ιούδα υπνούντα θεώμενοι,

προφητικώς αυτώ εκβοήσωμεν,

Αναπεσών κεκοίμησαι ως λέων, τις εγερεί σε Βασιλεύ;

αλλ' ανάστηθι αυτεξουσίως,

ο δους σεαυτόν, υπέρ ημών εκουσίως,

Κύριε δόξα σοι.

Μετάφραση του β΄ Τροπαρίου

Εμπρός να ιδούμε την αληθινή ζωή μας (τον Χριστό),

που βρίσκεται μέσα στον τάφο,

για να δώσει ζωή σ΄αυτούς που βρίσκονται νεκροί μέσα στους τάφους.

Εμπρός σήμερα, βλέποντας τον απόγονο του (προπάτορα) Ιούδα να κοιμάται

να τον προσφωνήσουμε με τα λόγια της προφητείας,

Ξάπλωσες και κοιμάσαι όπως το λιοντάρι, ποιος τολμάει να σε ενοχλήσει, ω Βασιλεύ;

Αλλά ξύπνησε και αναστήσου με τη δική Σου δύναμη,

Εσύ, που θυσίασες τον εαυτό Σου για τη δική μας σωτηρία,

Κύριε δόξα σε εσένα.

Β) “Ο Αναπεσών σκύμνος λέοντος”:

Ο χαρακτηρισμός του Χριστού ως “Αναπεσόντος σκύμνου λέοντος” στις υπόψη δύο Προφητείες, κατά τους προαναφερόμενους Θεολόγους τής Ορθόδοξης Εκκλησίας, παρουσιάζει συμβολικώς τον Χριστό της παιδικής ηλικίας, όταν ευρίσκετο κάτω από τη στοργική σκέπη της Παναγίας και των Αγγέλων Του. Τότε, που ως άνθρωπος ήταν ένα μικρό τριετές παιδίον, ως Θεός όμως ήταν το πανίσχυρο δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος. Οι εμπευσμένοι αγιογράφοι μας, βάσει του εξεταζόμενου χαρακτηρισμού του Χριστού, Τον εικόνισαν και τον εικονίζουν ως τριετές παιδίον αναπεσόν, να κοιμάται περίνους στο στρώμα Του, ενίοτε με ανοικτούς τους οφθαλμούς Του.

    Σε πολλούς ναούς τής Ορθοδόξου Εκκλησίας και βεβαίως και της Καστοριάς, υπάρχουν ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες τού Χριστού ως “παιδίου αναπεσόντος”, που προκαλούν ευλόγως την προσοχή και το θαυμασμό των εκκλησιαζόμενων Χριστιανών. Οι τοιχογραφίες αυτές φέρουν την προσδιοριστική επιγραφή “Ο Αναπεσών” και είναι αγιογραφημένες, κατά κανόνα, στο εσωτερικό υπέρθυρο της κεντρικής θύρας εισόδου των ναών.

Περατούμενης της παρούσης σύντομης θεολογικής αναφοράς στους προφητικούς χαρακτηρισμούς του Χριστού ως Λέοντος και ως Σκύμνου Λέοντος αναπεσόντος σημειώνονται ανακεφαλαιωτικώς και συμπερασματικώς τα εξής:

a) Ο σωματικός θάνατος του Θεανθρώπου Χριστού ομοίαζε με ύπνο, ήταν τριήμερος και καταργήθηκε από τον ίδιο (τον Κύριο) με την Ανάστασή Του.

b) Ο θάνατος των πιστών Χριστιανών ομοιάζει επίσης με ύπνο, είναι προσωρινός και θα καταργηθεί από τον Χριστό κατά τη Δευτέρα Παρουσία Του, όταν θα αναστηθούν οι νεκροί με εντολή Του.

Σημείωση. Μία αξιόλογη τοιχογραφία του “Χριστού Αναπεσόντος” (σκύμνου λέοντος αναπεσόντος} βρίσκεται στο ναό του Προδρόμου συνοικίας Απόζαρι Καστοριάς. Aυτήν την τοιχογραφία παρουσίασε με σχετικό δημοσίευμά του ο Γιώργος Τ. Αλεξίου στην εφημερίδα “Καστοριανή Εστία” (αριθ, φύλ. 699/ 21-5-1999). Φωτογραφίες των σελίδων τού εν λόγω δημοσιεύματος συνοδεύουν το παρόν κείμενο.

Γιώργος Τ. Αλεξίου.