Τα κάλαντα της Κυριακής των Βαΐων στον Γέρμα Καστοριάς.

Η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα.
Φορητή εικόνα στον Γέρμα (18ος αιών).

Στον Γέρμα Καστοριάς την παλαιά εποχή κι έως τη δεκαετία του 1930 (;), κατά το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων, τα μικρά παιδιά σχημάτιζαν ομάδες 6 – 7 ατόμων κι επισκέπτονταν όλα τα σπίτια του χωριού, άδοντας τα ανάλογα κάλαντα – αγύρτικα εθιμικά άσματα και λαμβάνοντας αυγά και μικρά φιλοδωρήματα απ’ τις νοικοκυρές των σπιτιών.

Ειδικότερα, κατά τη μεγάλη εορτή των Βαΐων και μετά την απόλυση της εκκλησίας, τα μικρά κορίτσια του Γέρμα (μόνον τα κορίτσια) «γίνονταν Βάγιες», δηλαδή τα ίδια προσωποποιούσαν – υποδύονταν τους ευλογημένους κλάδους των βαΐων (!), με τους οποίους υποδέχτηκε ο ευσεβής λαός των Ιεροσολύμων τον Ιησού Χριστό, κατά τη θριαμβευτική είσοδό Του στην ευλογημένη πόλη, λίγες ημέρες πριν τη φρικτή Σταύρωσή Του. Συγκεκριμένα, κρεμούσαν στο λαιμό τους και κρατούσαν στα χέρια τους κλαδιά δάφνης (βαΐων) και πήγαιναν σε όλες τις οικίες λέγοντας το ακόλουθο άσμα:

Άιντε “Βάιες” να φύγουμε, “Βάιες” να περπατούμε,

γιατί ’δω μας βαρέθηκαν αυτές οι κυρατσοπούλες.

.....................................

Σ’ αυτό το σπίτι το ψηλό, το νοικοκυρεμένο,

έχουν παιδί γραμματικό, παιδί γραμματισμένο,

έχουν και κόρη για παντρειά, κόρη για αρραβώνα,

την προξενούν (σ)το βασιλιά, την προξενούν (σ)το ρήγα,

δεν θέλω εγώ το βασιλιά, δεν θέλω εγώ τον ρήγα,

μον’ θέλω τζομπανόπουλο να παίζει τη φλογέρα!

.....................................

Άιντε “Βάιες” να φύγουμε, “Βάιες” να περπατούμε,

γιατί ’δω μας βαρέθηκαν αυτές οι κυρατσοπούλες…

Ο Κύριος ανασταίνει τον Λάζαρο.
Φορητή εικόνα στον Γέρμα (18ος αιών).

Η Παναγία η Οδηγήτρια (έτ. 1775).
Η εφέστια εικόνα του Γέρμα.

Η Σταύρωση του Χριστού
σε αργυρό κάλυμμα ευαγγελίου
του Γέρμα, έτ. 1811.

Τα σύμβολα του Πάθους στην οπίσθια πλευρά
φορητής εικόνας του Γέρμα (18ος αιών;)

Η Ανάσταση του Χριστού (18ος αιών;)
σε αργυρό σταυρό του Γέρμα.

“Ο Ηρακλής και η θεά Αθηνά”. Ο ομώνυμος μύθος του Αισώπου σε επίκαιρη διασκευή.

Επικαιροποίηση του Μύθου: Γιώργος Τ. Αλεξίου.

Ο Ηρακλής, η θεά Αθηνά
και η "Χρυσή Αυγή"

Ο Ηρακλής, όταν κάποτε βάδιζε σε ένα σοκάκι, είδε στο χώμα ένα αντικείμενο που έμοιαζε με μήλο και το πάτησε για να το λιώσει. Το «μήλο» όμως έγινε διπλάσιο και γι’ αυτό το ξαναπάτησε και άρχισε να το χτυπάει δυνατά με το ρόπαλό του. Αυτό όμως φούσκωσε πολύ κι έφραξε όλον το δρόμο. Τότε εκείνος στάθηκε με το ρόπαλό του στην άκρη κι έβλεπε το παράξενο αντικείμενο και απορούσε. Τη στιγμή εκείνη εμφανίστηκε μπροστά του η θεά Αθηνά και του είπε: « Σταμάτα πια βρε αδερφέ…αυτό είναι η “Χρυσή Αυγή”, που όταν την αφήνεις απείραχτη παραμένει στο μέγεθός της, ενώ όταν τη χτυπάς και την αντιμάχεσαι φουσκώνει».

Σημείωση: Στο αρχαίο κείμενο “η έριδα”, όπου εδώ “η Χρυσή Αυγή”

Εκλεκτά παραδοσιακά και βιολογικά προϊόντα τής Καστοριάς. Κατάστημα «Βλαχοδήμος»

Το κατάστημα του κ.  Κώστα Βλαχοδήμου.

Οι αγρότες του Νομού Καστοριάς και γενικότερα της Δυτικής Μακεδονίας, παράγουν, ως γνωστόν, εκλεκτά γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας και προέλευσης, που τα προτιμούν όλοι οι Έλληνες καταναλωτές. Ιδιαίτερα επιζητούν και προμηθεύονται τα προϊόντα αυτά, απ’ τα ανάλογα καταστήματα της Καστοριάς, όσοι επισκέπτονται την πόλη ως τουρίστες.

Ένα απ’ τα εν λόγω καστοριανά καταστήματα παραδοσιακών και βιολογικών προϊόντων, το οποίο λειτουργεί από το έτος 1982 με μεγάλη επιτυχία, ανήκει στον κ. Κώστα Βλαχοδήμο και βρίσκεται επί της οδού Μεγάλου Αλεξάνδρου, πλησίον του κτιρίου της Νομαρχίας. Ο κ. Βλαχοδήμος κατάγεται από την ξακουστή Βλάστη Εορδαίας, που παράγει τα περίφημα τυριά, φέτα, μανούρι, κασέρι, κεφαλοτύρι κ.ά., είναι δε άριστος επαγγελματίας, πολύτεκνος οικογενειάρχης και γνωστός αθλητής – δρομέας μεγάλων αποστάσεων. Στο αναφερόμενο κατάστημά του ο κ. Βλαχοδήμος διαθέτει τυριά Βλάστης, φασόλια Καστοριάς, φακές Γρεβενών, ρεβύθια, τραχανάδες, λαζάνια, πέτουρα, χυλόπιτες, λουκάνικα Γέρμα, σύκα, χαλβάδες κ.ά.

Βραστερά φασόλια Καστοριάς.

Κλείνοντας τη σύντομη παρουσίαση του καταστήματος παραδοσιακών και βιολογικών προϊόντων «Βλαχοδήμος», σημειώνουμε, ότι πρόκειται για ένα αξιόλογο μαγαζί, που προβάλλει και διαφημίζει την πόλη της Καστοριάς, στην οποία βρίσκεται.

Ο κ. Κώστας Βλαχοδήμος.

Προθήκες του καταστήματος
με καστοριανά παραδοσιακά προϊόντα.

«Ο λύκος και ο ερωδιός». Ο ομώνυμος μύθος του Αισώπου σε τέμπλο της Καστοριάς (18ος αιών ;)

Κείμενο Γιώργου Τ. Αλεξίου

Η Θεματική παράσταση. Ο ερωδιός βγάζει
το κόκκαλο από το στόμα λιονταριού (αντί λύκου).

Η πόλη της Καστοριάς και η περιοχή της έχουν πολλούς μεταβυζαντινούς ναούς, οι οποίοι διαθέτουν, κατ’ αντιστοιχία, αξιόλογα τέμπλα. Τα εν λόγω τέμπλα φέρουν επάνω τους ξυλόγλυπτες παραστάσεις αγίων προσώπων και ιερών γεγονότων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, καθώς και σκηνές από διδακτικούς μύθους της αρχαίας και της βυζαντινής Ελλάδος. Φέρουν επίσης και πάμπολλες διακοσμητικές μορφές υπαρχόντων και φανταστικών ζώων, πτηνών, φυτών και ανθέων.

Μία απ’ τις προαναφερόμενες σκηνές από διδακτικούς μύθους της αρχαίας Ελλάδος είναι σκαλισμένη με δεξιοτεχνία στην κεντρική αγιόθυρα του υπέροχου τέμπλου που κοσμεί τον καστοριανό ναό των Αγίων Αποστόλων ενορίας Σερβιώτη. Η σκηνή αυτή παρουσιάζει τον αισώπειο μύθο που επιγράφεται «Ο λύκος και ο ερωδιός», αλλά με μία βασική διαφοροποίηση - ιδιαιτερότητα. Εμφανίζει τον ερωδιό να βγάζει με το μακρύ ράμφος του ένα κόκκαλο από το στόμα λιονταριού και όχι από το στόμα λύκου, όπως το εξιστορεί ο Αίσωπος. Ο μύθος αυτός έχει σε νεοελληνική παράφραση ως ακολούθως:

Ο μεταβυζαντινός ναός των Αγίων Αποστόλων
ενορίας Σερβιώτη, στην Καστοριά.

Ο λύκος και ο ερωδιός

Ένας λύκος είχε καταπιεί ένα κόκκαλο που του στάθηκε στο λαιμό, και έψαχνε να βρει κάποιο να τον γιατρέψει. Συνάντησε τότε έναν ερωδιό και τον εκλιπαρούσε να του βγάλει το κόκκαλο, υποσχόμενος να τον πληρώσει. Ο ερωδιός έχωσε το κεφάλι του στο στόμα του λύκου και από το φάρυγγα του τράβηξε κι έβγαλε το κόκκαλο. Μετά ζητούσε την αμοιβή που συμφώνησαν. Ο λύκος τότε του είπε: «Βρε συ... δεν χαίρεσαι που έβγαλες σώο το κεφάλι σου από το στόμα του λύκου, ζητάς και αμοιβή;»

Δίδαγμα: Ο μύθος μας λέει, ότι η μεγαλύτερη αμοιβή που μπορεί να περιμένει κανείς όταν ευεργετεί τους κακούς, είναι να μη τον βλάψουν.

(Παράφραση: Θ. Πάλος)

Η Ωραία θύρα του τέμπλου, όπου 
βρίσκεται η θεματική παράσταση.

Το άνω τμήμα της αγιόθυρας, όπου βρίσκεται 
η παρουσιαζόμενη παράσταση
(μέσα στο λευκό τετράγωνο).

Η εξεταζόμενη παράσταση εις διπλούν.

Ο Αίσωπος (620 - 564 π.Χ.)
 Ανδριάντας της ρωμαϊκής εποχής.

Το Αμόριο της Φρυγίας κατά τη βυζαντινή εποχή.
Η ιδιαίτερη πατρίδα του Αίσωπου.

Ο Ερωδιός και ο λύκος σε κιονόκρανο 
καθεδρικού ναού της Δύσης.

Ο ερωδιός και ο λύκος. Γλυπτό
σύμπλεγμα σε πλατεία

Ο Αίσωπος

Ο ερωδιός βγάζει το κόκκαλο από το στόμα του λύκου.