Τα Θεοφάνεια στην Υμνογραφία του Θεοφάνους (θ΄αιών). Επίκαιρος διάλογος του Χριστού με τον Πρόδρομο.

Γράφει ο Γεώργιος Αλεξίου

Η Βάπτιση του Χριστού. Φορητή
εικόνα στον Γέρμα Καστοριάς (18ος αι.;).

Τα Θεοφάνεια, Επιφάνεια ή Φώτα είναι μια λαμπρή ημέρα για μας τους Χριστιανούς, διότι κατ’ αυτήν εορτάζουμε τη βάπτιση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού απ’ τον Ιωάννη τον Πρόδρομο στον ποταμό Ιορδάνη, καθώς και την φανέρωση της Αγίας Τριάδος στον κόσμο. Η φανέρωση αυτή, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας, συνεχίζεται από τότε αδιάλειπτα μέχρι σήμερα σε όλη τη γη και θα συνεχίζεται στους αιώνες, διότι αποτελεί ένα μυστήριο που είναι πάντοτε παρόν. Η παραπάνω αλήθεια αποδίδεται πολύ παραστατικά με όσα τελούνται, διαβάζονται και ψάλλονται στους ναούς μας κατά την 6η Ιανουαρίου. Για παράδειγμα παρατίθεται το ακόλουθο τροπάριο:

"Σήμερον γαρ ο της εορτής ημίν επέστη καιρός,

και  χορός αγίων εκκλησιάζει ημίν,

και Άγγελοι μετά ανθρώπων συνεορτάζουσι.

Σήμερον η Χάρις του Αγίου Πνεύματος,

εν είδει περιστεράς, τοις ύδασιν επεφοίτησε.

Σήμερον ο άδυτος Ήλιος ανέτειλε,

και ο κόσμος τω φωτί Κυρίου καταυγάζεται".

Μεγάλη λοιπόν η Δεσποτική εορτή των θεοφανείων και γι’ αυτό πολλοί εκκλησιαστικοί συγγραφείς έγραψαν για το θεολογικό νόημα και τη σημασία της και αρκετοί μελωδοί την ύμνησαν. Μεταξύ αυτών των μελωδών εξέχουσα θέση κατέχει ο Θεοφάνης ο Γραπτός (πρώτο μισό του θ΄ αιώνα).

Ο Θεοφάνης, μετέπειτα μητροπολίτης Νικαίας, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στους Αγίους Τόπους και ανήκει στους Σαββαΐτες μελωδούς, οι οποίοι διαμόρφωσαν και μελοποίησαν τις ακολουθίες τής εκκλησίας των Ιεροσολύμων. Επειδή τιμούσε τις άγιες εικόνες καταδιώχτηκε μαζί με τον αδελφό του Θεόδωρο απ’ τον αυτοκράτορα του Βυζαντίου Θεόφιλο (829-842). Ο εικονομάχος βασιλιάς έγραψε με πυρωμένο σίδερο στα μέτωπα των δύο αδελφών ιαμβικούς στίχους, με τους (στους) οποίους χαρακτηρίζονταν κακούργοι. Για τον λόγο αυτόν πήραν το κοινό επώνυμο: Γραπτοί!

Ο Θεοφάνης συνέθεσε πολλούς και περίφημους εκκλησιαστικούς ύμνους, που διακρίνονται για την σοβαρότητα των φράσεων και το εκλεκτό τους ύφος. Στα λειτουργικά βιβλία της εκκλησίας μας αναφέρονται με το όνομά του πάνω από 150 κανόνες, πολλά ιδιόμελα και στιχηρά. Απ’ τα στιχηρά του υπέροχα θεωρούνται τα ψαλλόμενα και στον καιρό μας από 2 έως 6 Ιανουαρίου. Τα κυριότερα εξ αυτών παρουσιάζονται και σχολιάζονται παρακάτω.

Το πρώτο στη σειρά, που είναι και το λαμπρότερο της ομάδας από άποψη ύφους, γλώσσας και εικόνων, αποτελεί ως προς το περιεχόμενό του την εισαγωγή του επίκαιρου θεολογικού θέματος, το οποίο πραγματεύονται διεξοδικά τα υπόλοιπα. Οι υψηλοί στίχοι του αισθητοποιούν τη φωνή της Θείας Πρόνοιας και καλούν τους αγγέλους, τον Πρόδρομο, τον Ιορδάνη ποταμό και όλη τη γη, να υποδεχτούν το Χριστό που έρχεται να βαπτιστεί για να ξεπλύνει το προπατορικό αμάρτημα. Το εν λόγω τροπάριο - αληθινός θρησκευτικός παιάνας -  έχει ως εξής:

Ήχος πλ. β'

Αι Αγγελικαί, προπορεύεσθε δυνάμεις,

 εκ της Βηθλεέμ, προς τα ρείθρα Ιορδάνου.

Προέρχου Ιωάννη, καταλείψας την έρημον.

Χαίρε ποταμέ και ευτρεπίζου.

Πάσα δε γη αγαλλιάσθω, Χριστός έρχεται,

την αμαρτίαν του Αδάμ, καθάραι ως εύσπλαγχνος.

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος.
Εικόνα σε τέμπλο του Γέρμα.

Τα υπόλοιπα στιχηρά, που είναι εξίσου λαμπρά με το προπαρατεθέν, εξετάζουν και παρουσιάζουν ολόκληρη την υψηλή θεολογία του Κυριακού βαπτίσματος. Απ’ τα στιχηρά αυτά σφόδρα πρωτότυπα τυγχάνουν τα τελευταία, που αποτελούν την κατά τον Θεοφάνη στιχομυθία του Ιησού Χριστού με τον Πρόδρομο στον ποταμό Ιορδάνη. Η θεολογικότατη αυτή στιχομυθία έχει ως ακολούθως:

-     Ομιλεί ο Ιωάννης (διστάζει να βαπτίσει τον αναμάρτητο Κύριο):

Ύψος ουρανού, ουδαμώς εξιχνιάσω

άστρων αριθμόν, ουδέ γην αναμετρήσω

και πώς της κορυφής σου, τω Δεσπότη ο Πρόδρομος, άψομαι χειρί;

Πώς δε βαπτίσω, τον φέροντα δρακί την κτίσιν;

διό κράζω σοι. Ευλογημένος ο φανείς, Θεός ημών δόξα σοι.

-   Απαντά ο Κύριος (προτρέπει τον Πρόδρομο να τελέσει το Μυστήριο):

Σύνθρονος Πατρί, και τω Πνεύματι υπάρχων,

ταις αγγελικαίς στρατιαίς δορυφορούμαι,

αλλά σμικρώ σπηλαίω εξενίσθην τικτόμενος,

εν τη Βηθλεέμ δι' ευσπλαγχνίαν

διό και νυν την δεξιάν σου, εμοί δάνεισον

ίνα και πλύνω εν εμοί, του κόσμου τα πταίσματα

-     Ο Χριστός εξηγεί στον Ιωάννη την αναγκαιότητα του θείου Βαπτίσματος:

Ίνα πληρωθή του Πατρός η ευδοκία,

ήλθον επί γης ενδυσάμενος πτωχείαν.

Ο ουρανός μοι θρόνος, η δε γη υποπόδιον

σοι δε τον αυχένα υποκλίνω

εν τούτω γαρ παρεγενόμην εμέ βάπτισον,

και εν εμοί τα των βροτών, καθαίροντα πταίσματα.

Εορτασμός Θεοφανείων στη λίμνη της  Καστοριάς.
Ο Μητροπολίτης κ.κ. Σεραφείμ κρατάει τον Τίμιο Σταυρό.

-     Ο Ιωάννης πείθεται:

Ω της υπέρ νουν, και αμέτρου σου πτωχείας,

Λόγε του Θεού, δι’ εμέ τον πεπτωκότα,

επέγνων σε δι’ οίκτον, τον Αδάμ ενδυσάμενον,

και τους εξ Αδάμ καινοποιούντα,

και πειθιρχών τη ση κελεύσει, πιστώς κράζω σοι.

Ευλογημένος ο φανείς, Θεός ημών δόξα σοι.

(Βλέπε, Παν. Ν. Τρεμπέλα, Εκλογή Ελληνικής Ορθοδόξου Υμνογραφίας, εκδ. Ο Σωτήρ, Αθήναι 1978, σελ. 327-328).

Η Βάπτιση του Χριστού.
Εικόνα στον Άγιο Αθανάσιο
Βασιλειάδας Καστοριάς.

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος
Εικόνα στον Άνω Μελά Καστοριάς.

Θεοφάνεια στην Καστοριά.

Η Βάπτιση του Χριστού.
Εικόνα ναού των Κορεστείων.

Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος.
Εικόνα στο Γιαννοχώρι Νεστορίου.

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος.
Εικόνα στην Ιεροπηγή Καστοριάς.

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος δεόμενος.
Εικόνα Δέησης στο Μελισσότοπο Καστοριάς.

Η Παναγία Πάντων Χαρά. Η σημαντική τοιχογραφία της σε ναό της Καστοριάς (17ος αιών).

Κείμενο του Γιώργου Τ. Αλεξίου

Η τοιχογραφία της Παναγίας Χαράς των Πάντων
(17ος αι.), στο ναό Αγίου Γεωργίου
ενορίας Μουζεβίκη Καστοριάς.

Εισαγωγικά

Ο άνθρωπος, σύμφωνα με την επιστήμη της ψυχολογίας, διακρίνεται για τις ανώτερες γνωστικές λειτουργίες^. τη σκέψη, την κρίση και την αντίληψη, καθώς και για το συναίσθημα, που το συνθέτουν βαθύτερες ψυχικές διεργασίες, οι οποίες καθορίζουν τη σχέση του με τον εξωτερικό κόσμο, με τον εαυτό του και με το Θεό.

Το συναίσθημα εκφράζει την εσωτερική τάση του κάθε ατόμου, βιώνεται στον ψυχικό του χώρο κι εκδηλώνεται με τα επί μέρους συναισθήματα της χαράς, της λύπης, του φόβου, θυμού, περηφάνιας, αγάπης κ.ά. Από τα συναισθήματα αυτά το πλέον ευχάριστο είναι η χαρά, ενώ το υπέρτατο είναι η αγάπη, καθότι συνδέει άρρηκτα τον άνθρωπο με το θεό.

Η Παναγία Χαρά των Πάντων ναού  της Καστοριάς.
Σχεδιαστική απόδοσή της από τον Γ.Τ.Α.

Το προαναφερόμενο κι εξεταζόμενο στην παρούσα μελέτη συναίσθημα της χαράς, εμπεριέχει κι εκφράζει τη γενική ευδιαθεσία, η οποία επιφέρει - δωρίζει στον άνθρωπο τη σωματική, πνευματική και ψυχική του ευεξία. Η χαρά χαρίζει (σ.σ. είναι λέξεις ομόρριζες^. χαρίζω<χάρη, χαρά< χαίρω) στον άνθρωπο που τη βιώνει όρεξη για εργασία, ενθουσιασμό, κατανόηση, αλληλεγγύη, αγάπη, κ.ά. Ο χαρούμενος άνθρωπος απολαμβάνει την ύπαρξή του στην ολότητά της, αισθάνεται και το παραμικρότερο στοιχείο της, "απογειώνεται" εσωτερικά κι εξωτερικά.

Τα αίτια της χαράς του ανθρώπου είναι πολλά. Ένα απ’ αυτά είναι και η απόδοση της πρέπουσας τιμής κι έμπρακτης αγάπης στην Παναγία, διότι έτεκε τον Χριστό, που είναι η μόνη αληθινή κι αιώνια χαρά πάντων των χριστιανών, οι οποίοι τον έχουν στην καρδιά τους και ακολουθούν τις εντολές Του, γενόμενη έτσι (ως πρόξενος της υπόψη χαράς) και η ίδια η Θεοτόκος, επίσης, η χαρά πάντων.

Πιο κάτω, στο κείμενο που ακολουθεί θα παρουσιαστεί εν συντομία η τοιχογραφία της Παναγίας Πλατυτέρας των Ουρανών που βρίσκεται στο ναό του Αγίου Γεωργίου ενορίας Μουζεβίκη Καστοριάς (μέσα του 17^ου αιώνα) και που προσδιορίζεται με την επωνυμία "Η πάντων χαρά”

Ο ναός του Αγίου Γεωργίου ενορίας Μουζεβίκη
(μέσα 17ου αιώνος).

Περιγραφή της θεματικής εικόνισης

Η εξεταζόμενη εικόνιση της Παναγίας "χαράς των πάντων", όπως ήδη αναφέρθηκε, είναι τοιχογραφημένη στο ναό του Αγίου Γεωργίου ενορκίας Μουζεβίκη, και συγκεκριμένα στο άνω μέρος της κόγχης του Ιερού του. Φιλοτεχνήθηκε περί το έτος 1657 από άριστο θεολόγο αγιογράφο. Ο τύπος της είναι αυτός της Πλατυτέρας των Ουρανών. Η Θεοτόκος παριστάνεται σε προτομή (απ’ τη μέση κι επάνω), κατά μέτωπο, δεόμενη με ανοιχτά και υψωμένα τα χέρια της κι έχουσα τον Χριστό στην αγκαλιά της. Η όλη εμφάνισή της είναι μεγαλοπρεπής, όπως ταιριάζει στη βασίλισσα του παντός. Η όψη της είναι ευγενική, η μύτη ευθεία, τα μάτια μεγάλα κι αμυγδαλωτά, το στόμα της μικρό. Φοράει μαφόριο διακο­σμημένο με τα τρία γνωστά αστέρια που συμβολίζουν την αειπαρθενία της (: παρθένος προ, κατά και μετά τον τόκο).

Η θεματική τοιχογραφία της Παναγίας
"Η Πάντων Χαρά" , όπως είναι σήμερα.

Ο Χριστός εικονίζεται επίσης σε προτομή και κατά μέτωπο, σε εφηβική ηλικία, αγένειος, αλλά με μορφή ώριμου άνδρα (τύπος του Εμμανουήλ). Φοράει κατάσαρκα χιτώνα και φέρει ριγμένο στον αριστερό του ώμο πολύπτυχο ιμάτιο. Έχει ανοιγμένα τα δυο του χέρια κι ευλογεί με αυτά τους πιστούς.

Η φωτοστεφανωμένη κεφαλή της Παναγίας πλαισιώνεται απ’ τις συντμήσεις της επωνυμίας της^.·Μ(ΗΤΗ)Ρ Θ(Ε)ΟΥ και απ’ την επιγραφή Η ΠΑΝΤΩΝ ΧΑΡΑ, που ορίζει και την όλη παράσταση, ενώ η κεφαλή του Χριστού (πλαισιώνεται), απ’ τα συμπιλήματα του ονόματός Του^. Ι(ΗΣΟΥ)Σ Χ(ΡΙΣΤΟ)Σ. Συμπερασματικά, η εν θέματι εικόνιση της Παναγίας Πλατυτέρας των Ουρανών είναι άξια προσοχής, μελέτης κι αντιγραφής, τόσο για την άριστη τέχνη της, όσο και το υψηλό νοηματικό περιεχόμενο της προσωνυμίας·«Η ΠΑΝΤΩΝ ΧΑΡΑ» που τη σηματοδοτεί και την εκφράζει.

Η εικόνα της Παναγίας Παντοχαράς
της ιεράς μονής Στροφάδων Ζακύνθου.

Απολυτίκιον Παναγίας Παντοχαράς

(Ήχος α'. Του λίθου σφραγισθέντος).

Εικόνα σου την θείαν θησαυρίζοντες Άχραντε,

την Παντοχαράν κεκλημένην ψυχικώς αγαλλόμεθα,

εκ ταύτης γαρ θαυμάτων δωρεάν, λαμβάνομεν προσπίπτοντες πιστώς.

φερωνύμως γαρ παρέχει θείαν χαράν τοις ευλαβώς βοώσι σου.

Δόξα τοις θαυμασίοις σου Αγνή, δόξα τη ση χρηστότητι,

δόξα τη προς ημάς σου προμηθεία Δέσποινα.

Έτερον Απολυτίκιον

Της χάριτος γαστέρα, χαράς πάντων μητέρα,

την τον ποθεινόν εν τω κόσμω ποιητήν αναβλύζουσαν,

πανδήμως τιμώμεν και ημείς σχεδίαν τω κλύδωνι σωστικήν,

ουρανίσασαν ανθρώπων το χοϊκόν, τη γη το θείον δεικνύσα.

Χαίροις, γλυκυτάτη Παντοχαρά, χαίροις, εσχάτων πρόναος,

χαίροις, ωραιότης έλλογος, θεοπερίχυτη.

Σημειώσεις

1). Το παρόν κείμενο αποτελεί απόσπασμα εκτενέστερης μελέτης αναφερόμενης στην καστοριανή τοιχογραφία της Παναγίας Πάντων Χαράς, η οποία δημοσιεύτηκε στην τοπική εφημερίδα Ορίζοντες, αριθμ. φύλλ. 2.544, 14-8-1999. Τρεις φωτοτυπημένες σελίδες αυτής της δημοσίευσης παρουσιάζονται εδώ.

2) Στην Ελλάδα και στις άλλες χώρες της Ορθοδοξίας υπάρχουν αρκετές σημαντικές εικόνες της Παναγίας Πάντων Χαράς. Η γνωστότερη απ’ αυτές είναι η εφέστια εικόνα της ιεράς μονής των νήσων Στροφάδων Ζακύνθου.

Ζακυνθινή εικόνα της Παναγίας Παντοχαράς
με ασημοεπένδυση.

Η ιερά μονή της Παναγίας Παντοχαράς
στο Καλέντζι Κορινθίας.

Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας
"Πάντων των θλιβομένων η χαρά",
στη Ρωσία.

Η 1η σελίδα  του δημοσιεύματος
για τη θεματική τοιχογραφία.

Η 2η σελίδα του δημοσιεύματος.

Η 3η σελίδα του δημοσιεύματος.

Η Γέννηση του Χριστού παρουσιασμένη με τη μορφή θεατρικού δράματος (!). Κοντάκιον Ρωμανού του Μελωδού (6ος αιών).

Η βυζαντινή εικόνα της Γέννησης
σε θεατρική σκηνή.

Η Γέννηση του Ιησού Χριστού είναι ένα κοσμοϊστορικό γεγονός που συγκλόνισε ολόκληρη την οικουμένη και που χώρισε τον χρόνο στα δύο, στην προ Χριστού και στην μετά Χριστόν εποχή. Το γεγονός αυτό η Αγία μας Εκκλησία το παρουσιάζει και το προβάλλει στο χριστεπώνυμο πλήρωμά της ποικιλοτρόπως: Με ιερές Ακολουθίες, με χριστουγεννιάτικους ύμνους και μελωδίες, με ιερές εικόνες και παραστάσεις της Γέννησης, με προφορικά και γραπτά κηρύγματα, με πατερικά συγγράμματα και τέλος, με εμπνευσμένες ποιητικές συνθέσεις, που έχουν τη μορφή θεατρικού έργου - δράματος και που σύγκεινται από ανάλογες σκηνές, οι οποίες εναλλάσσονται μεταξύ τους και αλληλοδιαδέχονται.

Εικόνα της Γέννησης από ναό της Κορυτσάς
 Βορείου Ηπείρου, έτ. 1770.

Οι αναφερόμενες ποιητικές συνθέσεις είναι καταγραμμένες στα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας μας και δύναται να παρουσιαστούν σε θεατρική σκηνή με τη μορφή θρησκευτικού δράματος. Σ’ αυτές τις συνθέσεις περιλαμβάνεται κι ένα υπέροχο κοντάκιο (: εκτενής ύμνος) του Ρωμανού του Μελωδού, που επιγράφεται «Κοντάκιον της Χριστού γεννήσεως». Το ποίημα αυτό απαρτίζεται από το γνωστό τοις πάσι τροπάριο «Η Παρθένος σήμερον…», που αποτελεί το προοίμιό του, και από άλλες 24 στροφές που ονομάζονται οίκοι.

Ακολούθως παρατίθεται το πρωτότυπο κείμενο του αναφερόμενου προοιμιακού τροπαρίου του υπόψη κοντακίου, καθώς και η παράφρασή του στη Νεοελληνική γλώσσα. Κατόπιν παρουσιάζονται με τη σειρά και περιληπτικά όλα τα γεγονότα που περιγράφονται στο πρώτο τροπάριο και στους 24 οίκους του κοντακίου, όπως τα κατέγραψε ο αείμνηστος καθηγητής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Παναγιώτης Ν. Τρεμπέλας στο βιβλίο του Εκλογή Ελληνικής Ορθοδόξου Υμνογραφίας, εκδ. Ο Σωτήρ, Αθήναι 1978, σελ. 38-39, 201-204.

a.         Τροπάριον. ΄Ήχος γ΄. Αυτόμελον.

Η Παρθένος σήμερον, τον υπερούσιον τίκτει,

και η γη το σπήλαιον, τω απροσίτω προσάγει.

Άγγελοι, μετά Ποιμένων δοξολογούσι,

Μάγοι δε, μετά Αστέρος οδοιπορούσι,

δι’ ημάς γαρ εγεννήθη, Παιδίον νέον,

ο προ αιώνων Θεός.

b.         Η παράφραση του τροπαρίου στη Νεοελληνκή.

Η Παρθένος Μαρία σήμερα τον Υπερούσιο Θεό γεννάει,

και η γη προσφέρει στον Απρόσιτο (Θεό) το σπήλαιο.

Οι άγγελοι μαζί με τους βοσκούς δοξολογούν,

και οι Μάγοι μαζί με το αστέρι οδοιπορούν,

επειδή για εμάς γεννήθηκε σαν μικρό παιδί ο Θεός,

που πριν απ’ τους αιώνες ήταν και είναι.

Ο άγιος Ρωμανός ο Μελωδός.

c.  Οι υποθέσεις του αρχικού τροπαρίου και των 24 στροφών του κοντακίου.

1) Το προοιμιακό τροπάριο“ Η παρθένος σήμερον“ παρουσιάζει στη θεατρική σκηνή τα πρόσωπα του θρησκευτικού δράματος, που είναι, το Παιδίον-Θεός, η Παρθένος Μητέρα, οι Άγγελοι, οι Ποιμένες, οι Μάγοι. Επίσης, περιγράφει τον τόπο όπου διαδραματίζεται η υπόθεση ολόκληρου του θεατρικού έργου.

2)    Ο ποιητής χαιρετίζει τη Βηθλεέμ, τον οίκο των άρτων, το έδαφος όπου ανθίζει η ράβδος του Ιεσσαί, την πηγή του Δαβίδ.

3)  Η Παρθένος ανοίγει τον διάλογο και απευθύνεται προς τον Χριστό-Λόγο που προσέλαβε ανθρώπινη σάρκα, προς τον Βασιλιά που ανακλήθηκε στη φάτνη.

4)  Εμφανίζονται οι Μάγοι και αφηγούνται το γεγονός της εμφάνισης του αστέρα και το πως ταξίδεψαν από την Ανατολή.

5)   Η Παρθένος Μαρία ζητάει από το Θείο Βρέφος να επιτρέψει στους βασιλείς της Ανατολής να παρουσιαστούν στην πτωχεία Του.

6)    Ο Χριστός παίρνει το λόγο και δίνει τη διαταγή που του υπαγόρεψε η μητέρα Του.

7)   Η πύλη ανοίγει και οι Μάγοι εκφράζουν τη μεγάλη έκπληξή τους για το γεγονός της γέννησης του Χριστού από γυναίκα παρθένο.

8)    Ο Ιωσήφ παρίσταται στη σκηνή ως μάρτυρας κι εγγυητής των θαυμάτων.

9)    Οι Μάγοι παίρνουν το λόγο και περιγράφουν την ειδωλολατρική θρησκεία της Περσίας και όλης της Ανατολής.

Τοιχογραφία της Γέννησης του  Χριστού (17ος αι.)
στην Παναγία Κουμπελίδικη Καστοριάς.

10) Η Παναγία ομιλεί για την προφητοκτόνο Ιερουσαλήμ και για τον σκληρό Ηρώδη και υποδεικνύει στους Μάγους να μην ξαναπεράσουν απ’ αυτήν την πόλη.

11)   Οι Μάγοι διηγούνται τι συνέβη μεταξύ αυτών και του Ιδουμαίου Ηρώδη και των Φαρισαίων.

12)     Οι Μάγοι παρουσιάζουν και προσφέρουν τα δώρα τους στον Χριστό και δηλώνουν ταπεινοί ικέτες Του.

13)     Εν τέλει παρεμβαίνει η Παναγία και ζητάει από τον Χριστό, ως ανταπόδοση των βασιλικών δώρων που του πρόσφεραν οι Μάγοι και ως ανταμοιβή της προσκύνησης των ποιμένων, τη χάρη και τη σωτηρία όλου του κόσμου.

Γιώργος Τ. Αλεξίου

ΣΗΜΕΙΩΣΗ. Το εξεταζόμενο «Κοντάκιο της Χριστού γεννήσεως» παρουσιαζόταν κατά τη βυζαντινή εποχή ως θρησκευτικό δρώμενο στο “Iερόν Παλάτιον” Κωνσταντινουπόλεως, καθώς και σε κατάλληλες αίθουσες των άλλων μεγάλων πόλεων της Bυζαντινής αυτοκρατορίας. Το ίδιο δρώμενο μπορεί κάλλιστα να παρουσιαστεί και σήμερα από μαθητικούς κι ερασιτεχνικούς θιάσους σε σκηνές σχολείων και πολιτιστικών συλλόγων, αφού βεβαίως προηγηθεί η σωστή μεταγλώττιση τού κειμένου του στη νεοελληνική μας γλώσσα.

Γ.Τ.Α.

Βυζαντινή τοιχογραφία της Γέννησης
σε ασκηταριό της Πρέσπας.

Θεατρική παράσταση μαθητών Δημοτικού σχολείου,
εθνικού περιεχομένου.

Εικόνα της Γέννησης (16ος αι.)
στο κράτος των Σκοπίων.

Φορητή εικόνα της Γέννησης
στο Μπεράτι της Βορείου Ηπείρου.
16ος αιών.

Επιτυχία! 100.000 οι αναγνώστες του Ιστολογίου (blog) “Φως της Καστοριάς” έως την 12η Δεκεμβρίου 2014.

Το εκφραστικό σήμα του Ιστολογίου
"Φως της Καστοριάς"

Το παρόν Ιστολόγιο (blog) που φέρει την ονομασία “Φως της Καστοριάς” (Δ/νση: http://fos-kastoria.blogspot.gr/) και που έχει ως χαρακτηριστικό του σήμα τον Δικέφαλο και σταφυλοφόρο αετό, είναι μία ηλεκτρονική πολιτιστική επιθεώρηση, που δημιουργήθηκε και “ανέβηκε” στο Διαδίκτυο από τον Καστοριανό δάσκαλο Γιώργο Τ. Αλεξίου, την 1η Αυγούστου 2011. Από την ημερομηνία αυτή κι έως την 12^η Δεκεμβρίου 2014, αναρτήθηκαν στον πίνακα καταχωρήσεων του εν λόγω Ιστολογίου 311 σύντομα κείμενα ποικίλου περιεχομένου, μαζί με τις συνοδευτικές τους εικόνες και φωτογραφίες. Τα κείμενα αυτά τα ανέγνωσαν έως την 12η Δεκεμβρίου 2014 εκατό χιλιάδες (100.000) “επισκέπτες” του υπόψη Ιστολογίου, καθώς και μεγάλος αριθμός άλλων ατόμων που τα είδαν αναδημοσιευμένα σε έτερα Ιστολόγια.

Κλείνοντας την αναφορά στο σημαντικό αριθμό των 100.000 επισκεπτών του εν λόγω Ιστολογίου σημειώνουμε, ότι αυτό διαδέχτηκε επιτυχώς την ομώνυμη και ομόσημή του ηλεκτρονική τηλεφημερίδα, η οποία “έτρεξε” στο διαδίκτυο από τον Μάιο του έτους 2009 έως και τον Ιούλιο του 2011. Σημειώνουμε επίσης, ότι ο επιλεγμένος Δικέφαλος και βοτρυοφόρος αετός του σήματος αυτών αποτελεί αντιγραφή και σχεδιαστική απόδοση των ξυλόγλυπτων αετών που διακοσμούν το επιχρυσωμένο τέμπλο (17^ος-18^ος αιών) του βυζαντινού ναού Αγίου Νικολάου της Αρχόντισσας Θεολογίνας, Καστοριάς. Η επιλογή αυτή έγινε διότι, ο μεν Δικέφαλος αετός εκφράζει παραστατικά τη βυζαντινή πολιτιστική κληρονομιά της Καστοριάς, οι δε βότρυές του (: τσαμπιά σταφυλής) αποδίδουν συμβολικά τον Οίνον της Θείας Ευχαριστίας και γενικότερα τη χριστιανική πίστη των ευσεβών κατοίκων της, δηλαδή σηματοδοτούν άριστα τα "φωτεινά" θέματα που πραγματεύεται κυρίως στα αναρτημένα κείμενά του και το Ιστολόγιο “Φως της Καστοριάς”.

Γιώργος Τ. Αλεξίου

Ο Δικέφαλος και βοτρυοφόρος αετός
στο τέμπλο ναού της Καστοριάς.

Ο Γιώργος Τ. Αλεξίου, συντάκτης
του Ιστολογίου "Φως της Καστοριάς".

Το σήμα των εκδόσεων βιβλίων
του Γιώργου Αλεξίου

Το ομοιότιτλο Ιστολόγιο "Φως Φαναρίου"
(http://fanarion.blogspot.gr/)

του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως,

Ο Γιώργος Αλεξίου εισηγητής
θέματος σε σεμινάριο δασκάλων.