Ο κίονας της φραγγέλωσης του Χριστού

Τα σωζόμενα τμήματα του κίονα της φραγγέλωσης και οι απεικονίσεις του.

«…τον δε Ιησούν φραγγελώσας (ο Πιλάτος) παρέδωκεν ίνα σταυρωθεί «(Ματθ. κζ΄ 26).

Ο κίονας της φραγγέλωσης του Χριστού.
Τοιχογραφία (μέρος της) του Μιχαήλ Αγγέλου, έτ. 1536.

Οι άγιοι Ευαγγελιστές και η Ιερά Παράδοση μάς γνωστοποιούν, ότι ο Ιησούς Χριστός, λίγες ώρες πριν τη φριχτή Σταύρωσή Του και κατά τη διάρκεια της «δίκης» Του από τον Πόντιο Πιλάτο, προσδέθηκε από Ρωμαίους στρατιώτες σε έναν μαρμάρινο κίονα και μαστιγώθηκε άγρια με φραγγέλιο. Ο εν λόγω κίονας βρισκόταν ακέραιος έως το 326 μ. Χ. στην Ιερουσαλήμ. Κατά το έτος αυτό η αγία Ελένη επισκέφθηκε τους Αγίους Τόπους, εντόπισε τον αναφερόμενο κίονα, πήρε ένα μεγάλο τμήμα του και το έστειλε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί το παρέλαβε ο Μέγας Κωνσταντίνος και το κατέθεσε ως ιερό προσκυνηματικό κειμήλιο στο ναό των Αγίων Αποστόλων.

Μετά την καταστροφή του ναού των Αγίων Αποστόλων Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους κατά το έτος 1461, ο αναφερόμενος κίονας (το τμήμα του) μεταφέρθηκε στο ναό της Παναγίας Παμμακαρίστου και, όταν το 1587 ο ναός αυτός έγινε τζαμί, μετακομίσθηκε στον πατριαρχικό ναό του Αγίου Γεωργίου Φαναρίου, όπου βρίσκεται έως σήμερα και δέχεται το θαυμασμό και την προσκύνηση των Χριστιανών.

Η τοιχογραφία του Μιχαήλ Αγγέλου
στην Καπέλα Σιξτίνα της Ρώμης.

Το κάτω μέρος του κίονα της φραγγέλωσης, το οποίο άφησε η αγία Ελένη στην Ιερουσαλήμ, φυλάσσεται έκτοτε μέσα στο ομώνυμό του ιερό παρεκκλήσιο του ναού της Αναστάσεως του Κυρίου. Το τμήμα αυτό (του κίονα) το επισκέπτονται και το βλέπουν με σεβασμό οι περισσότεροι Προσκυνητές της Αγίας Γης (οι λεγόμενοι Χατζήδες). Το εν λόγω παρεκκλήσι της Φραγγέλωσης ανήκει σήμερα στην Καθολική Εκκλησία.

Κλείνοντας τη σύντομη αναφορά στον κίονα «της φραγγέλωσης» ή «του δαρμού» σημειώνουμε και πάλι, ότι αυτός (ο κίονας) αποτελεί ένα εξόχως ιερό κειμήλιο της Χριστιανοσύνης. Σημειώνουμε επίσης και υπογραμμίζουμε, ότι η μορφή του θεωρείται ως ένα απ’ τα βασικά σύμβολα των Παθών του Χριστού και γι αυτό απεικονίζεται σε πάμπολλες σχετικές εικόνες και τοιχογραφίες, τόσο της Ανατολικής, όσο και της Δυτικής Εκκλησίας.

Το παρεκκλήσιο του κίονα στην Ιερουσαλήμ.

Ο κίονας της φραγγέλωσης στην Κωνσταντινούπολη.

Η μαστίγωση του Χριστού στον κίονα.
Ιερά μονή Σταυρονικήτα Αγίου Όρους (έτ. 1545) 

Ο Χριστός στον κίονα (17ος αι.).
Μουσείο Ζακύνθου.

 Ο Χριστός στον κίονα.
Έργο του Καραβάτζιο, έτ. 1607.

Η φραγγέλωση του Χριστού (έτ. 1880)
Του W. Bougueraan 

Τα σύμβολα των Παθών του Χριστού.
Αριστερά διακρίνεται όρθιος ο κίονας.

Τα σύμβολα των Παθών του Χριστού
σε ναό της Αυγής Καστοριάς.

Η Καστοριανή λογοτέχνιδα Ιφιγένεια Διδασκάλου

Βιογραφικά στοιχεία, Εργογραφία και τιμητικές διακρίσεις της Ιφιγένειας Διδασκάλου

Ο Δήμαρχος Καστοριάς βραβεύει

την Ιφιγένεια Διδασκάλου.

   Η Ιφιγένεια Διδασκάλου γεννήθηκε στην Καστοριά το έτος 1916, αλλά απ’ τα νεανικά της χρόνια ζει μόνιμα στη Θεσσαλονίκη. Είναι διακεκριμένη ποιήτρια, πεζογράφος και λαογράφος. Είναι επίσης, αριστούχος του Χαροκοπείου Διδασκαλείου Αθηνών και αριστούχος του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης (Λυρική υψίφωνος)

   Το 1997 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για την πολυετή λαογραφική και πολιτιστική της προσφορά στον βορειοελλαδικό χώρο.

   Ποιήματα της έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, αγγλικά, γερμανικά, ιταλικά, πολλά δε απ’ αυτά έχουν μελοποιηθεί από Έλληνες μουσουργούς.

   Έδωσε διαλέξεις στη Θεσσαλονίκη, Αθήνα  (αίθουσα "Παρνασσός" και Αρχαιολογικής Εταιρείας) κι σε άλλες πόλεις της Βορείου Ελλάδος.

   Συνεργάστηκε με πολλά περιοδικά και εφημερίδες.

   Είναι μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, του Λυκείου Ελληνίδων, της Μακεδονικής Φιλεκπαιδευτικής Αδελφότητος, των Αποφοίτων Ωδείων Θεσσαλονίκης, των φίλων του Λαογραφικού και Εθνολογικού Μουσείου, του FM 100 και TV 100 κ.ά.

   Έκανε τακτικές ραδιοφωνικές εκπομπές με λαογραφικά θέματα.

Χιόνια στην Παναγία Κουμπελίδικη

   Έ γ ρ α ψ ε:

 1)      Άνθινες Ώρες (ποιήματα), 1958

2)      Καστοριανά (ηθογραφίες), 1959

3)      Λυρικός Αμφορέας (ποιήματα), 1960

4)      Απλός κόσμος (διηγήματα), 1963

5)      Το δημοτικό τραγούδι της Καστοριάς (μελέτη), 1963

6)      Μνήμες και Παρουσίες (ποιήματα), 1964

7)      Παράθυρο στον ουρανό (ποιήματα), 1964

8)      Ο ποιητής Τάκης Γκοσιόπουλος (μελέτη), 1968

9)      Χρονικά (ποιήματα), 1969

10)   Τόποι και τραγούδια της Μακεδονίας (μελέτη), 1976

11)   Καστοριά, πατρίδα μου (ηθογραφία, λαογραφία), 1976 Δεύτερη έκδοση, 1995

12)   Η Γυναίκα της Πίνδου (έρευνα), 1975

13)   Ελεγείο στον πατέρα (ποιήματα), 1977 (Α' Μομφερράτειο Βραβείο Αθηνών. 1977)

14)   Σε τόνο προσωπικό (ποιήματα), 1982

15)   Η  πρώτη εγκυκλοπαίδεια της Θεσσαλονίκης, Θ. Κοντέου (μελέτη), 1983

16)   Μια γνωριμία με τον ποιητή Τάκη Γκοσιόπουλο (μελέτη), 1984

17)   Στα χρόνια του Μακεδονικού αγώνα (διηγήματα), 1989

18)   Ιστορίες και παραδόσεις της Μακεδονίας, 2010

Ακολούθως, παρουσιάζεται ενδεικτικά ένα υπέροχο ποίημα της Ιφιγένειας Διδασκάλου, εμπνευσμένο απ’ την πολυαγαπημένη της Καστοριά.

Αναμνήσεις

Έξω απ’ το παράθυρό μου στέγες με χιόνια

μια γκρίζα πολιτεία

κι ο θαμπός τρούλος της εκκλησιάς.

Άγγελοι στην κάμαρά μου τραγουδούν.

Κανένας δεν κυκλοφορεί στο χιονισμένο αυλόγυρο.

Φοβούνται οι άνθρωποι τα χιόνια;

Κι ωστόσο κάποιες μνήμες προφταίνουν

ν’ αμαρτήσουν την καρδιά μου

που επιμένει να κρατεί

στα χέρια της τη λευκότητα χιονιού.

Ήλιος πουθενά.

Πώς τσούζουνε τα μάτια μου απ’ τη λάμψη;

Τα τζάμια μας είναι θολά.

Εγώ γράφω απάνω τους τ’ όνομά σου

κι εκείνο φέγγει… φέγγει… φέγγει…

(Από τη συλλογή της «Μνήμες και Παρουσίες», 1964).

Ο νεομάρτυρας άγιος Γεώργιος, ο εκ Γρεβενών. † 17 Ιανουαρίου.

Ο νεομάρτυρας άγιος Γεώργιος.
Τοιχογραφία στη Λιθιά Καστοριάς,
έτ. 1850.

     Ο άγιος Γεώργιος ο νεομάρτυς γεννήθηκε το έτος 1808 στο χωριού Τσούρχλι (νυν Άγιος Γεώργιος) των Γρεβενών. Όταν ήταν μικρός, στην ηλικία 12 -13 ετών, περί το 1820 – 21, τον συνέλαβαν αιχμάλωτο Τούρκοι στρατιώτες που περνούσαν απ’ το χωριό του και τον οδήγησαν στα Γιάννενα. Εκεί ο Γεώργιος έγινε ιπποκόμος σε έναν Τούρκο αξιωματικό. Οι Τούρκοι των Ιωαννίνων τον θεωρούσαν ομοεθνή τους και τον φώναζαν Χασάν, ο Γεώργιος όμως ήταν πιστός κι ευσεβής Χριστιανός.

Το έτος 1836 ο Γεώργιος γνώρισε και παντρεύτηκε μία ορφανή Ελληνοπούλα των Ιωαννίνων, την Ελένη, και απόκτησε μαζί της έναν γιο, τον Ιωάννη. Όταν το έμαθε αυτό ο φανατικός χότζας της γειτονιάς του αφήνιασε, κατηγόρησε ψευδώς τον Γεώργιο ότι εγκατέλειψε τη μουσουλμανική πίστη κι έγινε Χριστιανός και κατόπιν τον οδήγησε στις Τουρκικές Αρχές της πόλης. Οι τούρκοι αξιωματούχοι ζήτησαν απ’ τον Γεώργιο να ασπαστεί την πίστη του Μωάμεθ κι επειδή αυτός αρνήθηκε να το πράξει, τον υπόβαλαν σε πολυήμερα φρικτά βασανιστήρια και στις 17 Ιανουαρίου 1838 τον οδήγησαν στην αγχόνη. 

Βιβλίο αναφερόμενο
 στον άγιο Γεώργιο.

    Το σκήνωμα του νεομάρτυρα αγίου Γεωργίου του εκ Γρεβενών κι εξ Ιωαννίνων έμεινε κρεμασμένο στην αγχόνη τρεις ημέρες. Κατόπιν οι Χριστιανοί ζήτησαν απ’ τις Αρχές και το Βεζύρη την άδεια να το ενταφιάσουν και την έλαβαν. Το μετέφεραν λοιπόν με λυγμούς μέσα στο ναό του Αγίου Αθανασίου κι εκεί, με την παρουσία και συμμετοχή των Προκρίτων της πόλης και των Αρχιερέων Ιωαννίνων Άρτας και Γρεβενών, το ενταφίασαν πλησίον της πύλης του Αγίου Βήματος. Στο πρόχειρο ξύλινο μνημείο, που σκέπασε το άγιο λείψανο του Γεωργίου, γράφτηκε το εξής επίγραμμα:

«Κι αν κρύβει ο τάφος το σεπτό σώμα του μάρτυρα,

όμως δεν μπορεί να κρύψει τη θεία χάρη

με την οποία αυτός αξιώθηκε,

γιατί αναβλύζει άφθονες τις πηγές των ιαμάτων

για εκείνους που πάσχουν από παντοδαπά νοσήματα

και βρίσκονται κάτω απ’ την εξουσία δυσθεράπευτων παθών.

Δεν υπάρχει δε τίποτε αφύσικο,

στο να κάνει θαύματα εκείνος

Το χωριό "Άγιος Γεώργιος" Γρεβενών,
τόπος καταγωγής του Αγίου.

που έπαθε για την πίστη του Χριστού».

    Ο νεομάρτυρας άγιος Γεώργιος τιμάται ιδιαίτερα στη Δυτική Μακεδονία και στη Ήπειρο. Στο χωριό της καταγωγής του, το πρώην «Τσούρχλι» και νυν «Άγιος Γεώργιος» Γρεβενών, υπάρχει περικαλλής ναός επ’ ονόματί του, σε αρκετές δε πόλεις και σε πολλά χωριά των αναφερόμενων περιοχών φυλάσσονται και προβάλλονται ιερές εικόνες του.



Εικόνα του αγίου Γεωργίου
στο χωριό Λιθιά Καστοριάς.

Απολυτίκιο αγίου νεομάρτυρος Γεωργίου.

Τον πανεύφημον μάρτυν Χριστού Γεώργιον,

Τσουρχλιωτών το κλέος και πολιούχον λαμπρόν,

εν ωδαίς πνευματικαίς ανευφημήσωμεν,

ότι ενήλθισε στερρώς και κατήνεγκεν εχθρόν,

του Πνεύματος τη δυνάμει.

Και νυν απαύστως πρεσβεύει,

ελεηθήναι τας ψυχάς ημών.

Εικόνα του Αγίου
στην πόλη Καστοριά.

Τοιχογραφία του αγίου Γεωργίου
σε ναό της Κοζάνης.

Ο διαπρεπής καθηγητής του Ε.Μ.Π. Θεοδόσης Τάσιος, που γεννήθηκε στην Καστοριά.

Ο αναγεννησιακός άνθρωπος με το σπινθηροβόλο βλέμμα.

Ο κ. Θεοδόσης Τάσιος.



    Ο κ. Θεοδόσης Π. Τάσιος είναι ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου. Γεννήθηκε στην Καστοριά το έτος 1930, αλλά μεγάλωσε στα Μέγαρα. Οι καθηγητές του στο Γυμνάσιο τον χαρακτήριζαν ως μαθητή με σπινθηροβόλο βλέμμα και δίψα για μάθηση. Σπούδασε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όπου αργότερα εκλέχθηκε καθηγητής. Οι φοιτητές του, καθηγητές σήμερα σε μεγάλα πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού, τον περιγράφουν ως σπουδαίο μηχανικό και δάσκαλο, από αυτούς που σπάνια συναντά κανείς στα ελληνικά πανεπιστήμια. Το ΕΜΠ αναγνωριζόταν διεθνώς ως "το πανεπιστήμιο στο οποίο διδάσκει ο Τάσιος", θα πει ο σημερινός πρύτανης του Πολυτεχνείου και τότε φοιτητής του, Κ. Μουντζούρης. Αν μπορεί να δοθεί ένας χαρακτηρισμός για τον Θεοδόση Τάσιο, αυτός είναι του homo universalis, του αναγεννησιακού ανθρώπου. Δίνει διαλέξεις, αρθρογραφεί, παρεμβαίνει σε θέματα φιλοσοφίας, τέχνης, παιδείας. "Είτε σκέπτεται για το οπλισμένο σκυρόδεμα είτε γράφει για το αντιτεχνοκρατικό σύνδρομο του Αρχιμήδη ή για την υδραύλιο του Ήρωνα του Αλεξανδρέα μεταδίδει ένα επιστημονικό ήθος που ανιχνεύει εκλεκτικές συγγένειες σε εκείνο των πρώτων φιλοσόφων της Ιωνίας" έχει πει για τον Θεοδόση Τάσιο ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος Γιάννης Αλαβάνος.

Ο κ. Θ. Τάσιος ομιλών σε συνέδριο.

 Ομότιμος καθηγητής Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου σήμερα, είναι επίσης επίτιμος διδάκτωρ του πανεπιστημίου Νανκίν της Κίνας, του Πανεπιστημίου της Λιέγης, του Δημοκρίτειου και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, μέλος της Ακαδημίας Επιστημών του Τορίνο. Εμπειρογνώμων UNESCO, UNIDO και Ευρωπαϊκής Ενωσης. Πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας, του Επιστημονικού Τεχνικού ΕπιμελητηρίουΚύπρου, της Ελληνικής Εταιρείας Ορολογίας, συγγραφέας 300 επιστημονικών άρθρων και 30 βιβλίων κ.ά.

Χαρακτηριστικό πολιτικό κείμενο του κ. Θεοδόση Τάσιου.

«…Ο Ανδρέας Παπανδρέου έκανε εκείνες τις μεταβολές ώστε να γυρίσει λίγο το τιμόνι, σε σχέση με τις αφέλειες των άλλων, αλλά από εκεί και πέρα ακολούθησε μια λαϊκίστικη πολιτική που την ξέρουν και οι κότες. Αν παρακολουθήσετε την εξέλιξη του δημοσίου χρέους από την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου θα καταλάβετε για ποιο πράγμα μιλάω. Θα καταλάβετε με ποιον τρόπο δημιουργήθηκε η ευμάρεια. Την ίδια ώρα που γινόταν η αποβιομηχάνιση και μειωνόταν η παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας, ανέβαιναν και οι μισθοί. Μα πώς γινόταν αυτό; Γινόταν με δανεικά και δεν πήρε είδηση κανένας, πλην ορισμένων, που τα λέγανε και τα έγραφαν. Από τότε το χάσαμε… Ήταν μια μορφή -επιτρέψτε μου έναν τεχνικό όρο- διανοητικού αυνανισμού, να πιστεύουμε ότι προοδεύουμε, να καμαρώνουμε γι' αυτό και στην πραγματικότητα να έχουμε αυτοϋπονομευτεί. Θα πάψουμε ποτέ να είμαστε λαθρεπιβάτες στο τρένο της ανάπτυξης; Θα βγάλουμε κανονικό εισιτήριο; Δεν υπάρχουν πολλές ελπίδες. Αυτό είναι το κακό».

Ο κ. Θ. Τάσιος με Κινέζους φοιτητές του.

(Τα κείμενα και οι φωτογραφίες ελήφθησαν από το Διαδίκτυο)

ΠΡΟΤΑΣΗ: O Δήμος Καστοριάς, καλόν θα είναι, να προσκαλέσει προσεχώς τον κ. Θεοδόση Τάσιο στην πόλη που γεννήθηκε και να τον τιμήσει αναλόγως (Γ.Τ.Α.).

Οι αρχαιρεσίες του «Συλλόγου Γερμανιωτών Καστοριάς». Σάββατο 14 Ιανουαρίου 2012.

Ο Γραμματέας, ο Πρόεδρος και ο Ταμίας του Συλλόγου.

   Το πρωί του Σαββάτου 14 Ιανουαρίου 2012, από ώρα 10.00 έως 12.00 π.μ., έλαβε χώρα στην Καστοριά, και πιο συγκεκριμένα, στην αίθουσα scramble του «Ιδρύματος Καλλισθένη», η προγραμματισμένη και ανά διετία συνερχόμενη γενική συνέλευση των ενεργών μελών του Συλλόγου Γερμανιωτών Καστοριάς «Η Πρόοδος». Στην αρχή της εν λόγω συνέλευσης, ο Πρόεδρος του Συλλόγου κ. Νίκος Πρώιος καλωσόρισε κι ευχήθηκε «Χρόνια Πολλά» στους 30 περίπου συγχωριανούς του που προσήλθαν με προθυμία σ’ αυτήν (τη συνέλευση). Κατόπιν, ο Γραμματέας του απελθόντος Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου, διετίας 2010 -2011, κ. Θανάσης Καραδήμος, παρουσίασε τα πεπραγμένα και τον οικονομικό ισολογισμό του Συλλόγου, τα οποία εγκρίθηκαν ομόφωνα και μετ’ επαίνων απ’ όλους τους παρόντες Γερμανιώτες. Ακολούθως, διεξήχθησαν μέσα σε εύθυμη ατμόσφαιρα και με απόλυτη τάξη οι εκλογές των μελών του νέου Διοικητικού Συμβουλίου, διετίας 2012 – 2013, τα οποία συνεδρίασαν αμέσως μετά και συγκροτήθηκαν σε σώμα ως εξής:

Η εφημερίδα του Συλλόγου.

Πρόεδρος: Νικόλαος Αχ. Πρώιος (εκλέχτηκε για 9^η κατά σειρά 2ετία, ρεκόρ Γκίνες).

Αντιπρόεδρος: Ζήσης Τσιουχαδάρης.

Γραμματέας. Αθανάσιος Καραδήμος.

Ταμίας: Ιωάννης Αθ. Παπαδημητρίου.

Μέλη: Ηλίας Βούρδας, Νικόλαος Λ. Τζήμας και Ιωάννης Λ. Γραμμένος.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο Γέρμας είναι ένα όμορφο και ιστορικό χωριό της Καστοριάς, που κατά την τελευταία απογραφή (έτους 2011)  είχε 565 μόνιμους κατοίκους. Ο «Σύλλογος Γερμανιωτών Καστοριάς» ιδρύθηκε περί το έτος 1970 από Γερμανιώτες που διέμεναν κι εργάζονταν τότε στην αναφερόμενη πόλη. Εμπνευστής της ίδρυσης αυτού και πρώτος Πρόεδρός του ήταν ο αείμνηστος δικαστικός υπάλληλος Ηλίας Σελτσιώτης. Η δραστηριότητα του Συλλόγου ήταν και είναι πολυειδής κι αξιοθαύμαστη. Ενδεικτικά αναφέρουμε, ότι εκδίδει απ’ το έτος 1995 την τριμηνιαία εφημερίδα «Ο Γέρμας» σε 800 αντίτυπα, τα οποία διανέμει και αποστέλλει δωρεάν σε ισάριθμους Γερμανιώτες, που κατοικούν εντός κι εκτός της Ελλάδος.



Στιγμιότυπα απ' τις αρχαιρεσίες.



Ο «Καλοχτένης», το καλοκαιρινό δροσερό αεράκι της Καστοριάς.

Μικρός ιστιοπλόος στη λίμνη της Καστοριάς

Κείμενο Αποστόλου Δ. Σαχίνη

Οι κάτοικοι της όμορφης Καστοριάς ονομάζουν «Καλοχτένη» την πρωινή αύρα που πνέει στην πόλη τους, κατά τους καλοκαιρινούς ζεστούς μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο. Ο Καλοχτένης προέρχεται από το Αδριατικό Πέλαγος και φέρνει μαζί του το άρωμα των λουλουδιών του Γράμμου, σβήνει δε μαλακά στο Βίτσι και στα βουνά της  Κλεισούρας. Η δυτική πλευρά της Καστοριάς δέχεται ιδιαίτερα την ευεργετική επίδρασή του Καλοχτένη, γιατί το άφθονο οξυγόνο του συντελεί στην υγεία των αναπνευστικών οργάνων. Οι παλιοί γιατροί της Καστοριάς συνιστούσαν για τον λόγο αυτόν στους προσβεβλημένους από φυματίωση να διαμένουν στην πλευρά αυτή για θεραπεία. Ήταν και είναι πραγματικά ζωογόνο αεράκι. Του Καλοχτένη το «τσιαρλκαντί» (πρωινό ρεύμα της λίμνης, δίχως αέρα, με ανάλαφρο κύμα που εκδηλωνόταν από Ν.Δ.) το απολάμβαναν και το χαίρονταν οι παλαιοί ψαράδες και οι βαρκάρηδες της λίμνης και αυτοί του έδωσαν το ποιητικό αυτό όνομα.

Ο Χριστός επιτάσσων τους ανέμους.
Τοιχογραφία Καστοριάς, έτ. 1552.

Πανώρια Καστοριά

(ποίημα του Ανδρέα Σεμάση).

Βυζαντινή αρχόντισσα, πανώρια ξελογιάστρα,

μέσα σου το βυζαντινό ακέριο κλείνεις πνεύμα:

Στ’ αρχοντικά σου τα παλιά, στα ρημαγμένα κάστρα,

στ’ ολόγλαυκο, μυριόπτυχο της λίμνης σου το ρεύμα.

…………………………………………

Θεοί καθίσανε για σε στης Ομορφιάς το γεύμα

και βγήκαν κι είπαν μυστικά στις νύχτες σου με τ’ άστρα,

πως πέρα στη Μαυριώτισσα, στης αμμουδιάς την πάστρα,

κάν’ η γαλήνη της σιγής το παναιώνιο νεύμα
.…………………………………………

Και σαν στου Γράμμου την κορφή χρυσομωβίζ’ η δύση,

σιμώνει τ’ ακροούρανο να σε γλυκοφιλήσει,

στης λίμνης το καθρέφτισμα τότε πανώρια σκύβεις.

………………………………………………

Σαν μια νεράιδα ξώκοσμη τη μοίρα σου μαγεύεις.

Μα ξάφνου να! Την άδραξες κι εγκόλπιο την κρύβεις

και ζεις αιώνια αθάνατη και ζεις και βασιλεύεις.

Η προσκύνηση της αλυσίδας του αποστόλου Πέτρου. † 16 Ιανουαρίου.

Άγγελος ελευθερώνει
τον απόστολο Πέτρο.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία θέσπισε, κατά τους πρωτοβυζαντινούς χρόνους, την εορτή «προσκυνήσεως της τιμίας αλύσεως του αγίου και πανευφήμου αποστόλου Πέτρου» και όρισε να τελείται αυτή στις 16 Ιανουαρίου. Η υπόθεση της εν λόγω σημαντικής εορτής παρουσιάζεται εν συντομία και ως ακολούθως στο λειτουργικό βιβλίο «Ωρολόγιον το Μέγα» (εδώ σε νεοελληνική παράφραση):

«Ο Ηρώδης Αγρίπας, εγγονός του Ηρώδη του Μεγάλου και βασιλεύς των Ιουδαίων, καταληφθείς από μανία εναντίον της Εκκλησίας του Χριστού, κατέσφαξε στην Ιερουσαλήμ το έτος 43 μ. Χ. τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ευαγγελιστή Ιωάννη. Βλέποντας κατόπιν ότι αυτό το έγκλημά του ικανοποίησε πολύ τους Ιουδαίους, συνέλαβε με τον ίδιο τρόπο και τον απόστολο Πέτρο, τον έκλεισε στην φυλακή και τον κρατούσε εκεί αιχμάλωτο μέχρι να περάσει το νομικό Πάσχα, για να τον παραδώσει μετά κι αυτόν στον όχλο ως έτοιμο σφάγιο. Αλλ’ όμως, ένας άγγελος Κυρίου ελευθέρωσε τον Απόστολο με θαυματουργικό τρόπο από την αλυσίδα που τον κρατούσε δεμένο και τον διέσωσε (Πράξ. ιβ΄, 1-19). Η αλυσίδα αυτή, με την οποία ήταν δεμένος ο απόστολος Πέτρος, είχε λάβει από το πανίερο σώμα του αγιαστική και ιαματική χάρη, η οποία μεταδιδόταν στους Χριστανούς που την προσκυνούσαν με πίστη».



Η φυλακή του αποστόλου Πέτρου
στα Ιεροσόλυμα.

 Η προσκύνηση των αλυσίδων.
Ρώσικη εικόνα έτ. 1558.

Οι αλυσίδες σήμερα σε ναό της Ρώμης

Ο ναός του αγίου Πέτρου στη Ρώμη,
όπου και οι αλυσίδες.

   Η αλυσίδα του αποστόλου Πέτρου φυλασσόταν στα Ιεροσόλυμα έως το έτος 439 μ. Χ.. Τότε ο πατριάρχης των Ιεροσολύμων Ιουβενάλιος τη δώρισε στην αυτοκράτειρα Ευδοκία, την ευσεβέστατη σύζυγο του Θεοδοσίου του Μικρού, που ήταν εκεί εξόριστη. Η Ευδοκία μετέφερε την αλυσίδα στην Κωνσταντινούπολη, και το μεν ένα τμήμα της το εναπόθεσε μέσα στον ναό της Αγίας Σοφίας, ενώ το άλλο το έστειλε ως πολύτιμο δώρο στη Ρώμη, όπου βρίσκεται και τιμάται έως σήμερα.

Στίχοι εορτής.

Σην προσκυνούντα Πέτρε σειράν τιμίαν,

Σειράς μακράς λύσόν με των εγκλημάτων.

Σειρήν προσκυνέω Πέτρου δεκάτη ενί έκτη

(Εμένα, Απόστολε Πέτρε, που προσκυνώ την τίμια αλυσίδα σου,

λύσε με απ’ τη μεγάλη αλυσίδα των φοβερών αμαρτιών μου.

Την αλυσίδα προσκυνώ του Αποστόλου Πέτρου, σήμερα δεκάτη έκτη Ιανουαρίου).

Απολυτίκιον (Κατέβασμα)

Ήχος δ΄.

Την Ρώμην μη λιπών, προς ημάς επεδήμησας,

δι’ ων εφόρεσας τιμίων Αλύσεων,

των Αποστόλων Πρωτόθρονε,

ας εν πίστει προσκυνούντες δεόμεθα,

ταις προς Θεόν πρεσβείαις σου,

δώρησαι ημίν το μέγα έλεος.